«Ανύπαρκτο ζήτημα η υπόθεση των αρχαίων σε Βενιζέλου»

Αγγελιοφόρος, 17.04.2013

Του Γιώργου Μούκα, gmoulkas.wordpress.com

Ανύπαρκτο ζήτημα για την Αττικό Μετρό ΑΕ αποτελεί η υπόθεση των αρχαιοτήτων της Βενιζέλου, καθώς όλες οι λύσεις που έχουν τεθεί στο δημόσιο διάλογο είναι εφικτές και μπορούν να εκτελεστούν, δήλωσε απόψε από τη Θεσσαλονίκη ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της κρατικής εταιρίας, Χρήστος Τσίτουρας.

Μιλώντας σε εκδήλωση που διοργάνωσε το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης με αντικείμενο τη συνύπαρξη των αρχαιολογικών ευρημάτων και του υπόγειου σιδηρόδρομου στον επίμαχο σταθμό της Βενιζέλου, ο κ. Τσίτουρας είπε ότι οι λύσεις που έχουν υποδειχθεί από το ΤΕΕ/ Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας και το ΑΠΘ ανήκουν στη σφαίρα του δυνατού και μπορούν να μελετηθούν περαιτέρω, ώστε να επιλεγεί τελικώς η καλύτερη.

«Πρέπει όμως να προσέξουμε», συμπλήρωσε, «καθώς είναι ήδη υπογεγραμμένη η σύμβαση όλου του έργου, ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Από τη σύμβαση αυτή απορρέουν συμβατικές υποχρεώσεις και περιορισμοί χρονικοί, οικονομικοί και διαχειριστικοί, όπως προβλέπει η εθνική και η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Αυτές τις παραμέτρους δεν μπορούμε να παραβλέψουμε».

Σύμφωνα με τον κ. Τσίτουρα, η προσωρινή απόσπαση των αρχαιοτήτων πρέπει να θεωρείται δεδομένη, όσον αφορά στην απρόσκοπτη εκτέλεση του έργου, ενώ για το ζήτημα της επανατοποθέτησης και της ανάδειξης των ευρημάτων η Αττικό Μετρό ΑΕ, όπως είπε, «θα εφαρμόσει ό,τι υποδείξει το ΚΑΣ και το υπουργείο Πολιτισμού».

Ο κ. Τσίτουρας χαρακτήρισε άκρως εποικοδομητική τη δημόσια συζήτηση που διεξήχθη αργά το απόγευμα στο Κέντρο Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων και κατά τη διάρκεια της οποίας παρουσιάστηκαν διεξοδικά, μέσω σχεδίων και κατόψεων, οι τέσσερις προτάσεις που συνέταξε η διεπιστημονική επιτροπή του ΑΠΘ, αποτελούμενη από τρεις ομάδες εργασίας (πολιτικοί μηχανικοί, αρχιτέκτονες, αρχαιολόγοι).

«Πλούτος για την πόλη»

«Από κει που δεν είχαμε λύσεις, τώρα έχουμε τέσσερις προτάσεις», τόνισε ο πρύτανης του ΑΠΘ, Γιάννης Μυλόπουλος, και εξήγησε πως οι κοινοί παρανομαστές όλων των λύσεων είναι δύο:

* Η συνύπαρξη του μετρό και των ευρημάτων, ώστε ο σταθμός της Βενιζέλου να αποτελέσει ζωντανό μουσείο

*   Η προσωρινή απόσπαση και η εκ νέου τοποθέτηση των αρχαιοτήτων στην ίδια θέση σε ποσοστό από 70% έως 86%, ώστε να αναδειχθεί η διαχρονία της ιστορίας της Θεσσαλονίκης.

Ο κ. Μυλόπουλος χαρακτήρισε πλούτο για τη Θεσσαλονίκη και την Πολιτεία την εξεύρεση τεσσάρων λύσεων, οι οποίες, όπως είπε, «αντιστοιχούν σε τέσσερις συλλήψεις για τη συνύπαρξη μετρό και αρχαίων με διαβάθμιση κόστους και χρόνου. Απ΄ αυτές θα μπορούσε να επιλεγεί η πιο ωφέλιμη για τη Θεσσαλονίκη, ανάλογα με τις προτεραιότητες της Πολιτείας».

Ο κ. Μυλόπουλος ανέγνωσε επίσης επιστολή του γενικού γραμματέα Δημοσίων Έργων, Στράτου Σιμόπουλου, σύμφωνα με τον οποίο «δεν υπάρχει τεχνικά βιώσιμη λύση που να επιτρέπει την κατασκευή του σταθμού της Βενιζέλου, χωρίς προηγούμενη απόσπαση και μεταφορά των αρχαίων».

«Δε θα συναινέσω…»

Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Γιάννης Μπουτάρης, τόνισε, μιλώντας στην ίδια εκδήλωση: «Δε θα συναινέσω με τίποτα στη μόνιμη απομάκρυνση των αρχαιοτήτων από το σταθμό της Βενιζέλου. Θεωρώ πως υπάρχουν λύσεις συνύπαρξης και, εάν αυτές μελετηθούν περισσότερο, τότε μπορούν να βρεθούν ακόμη καλύτερες επιλογές». Σύμφωνα με τον ίδιο, «η τελική απόφαση είναι πολιτική, αν και έχει οικονομικά και τεχνικά χαρακτηριστικά».

Αίτηση θεραπείας

Ο κ. Μπουτάρης έκανε επίσης γνωστό ότι ο δήμος Θεσσαλονίκης έχει καταθέσει αίτηση θεραπείας προς τον αναπληρωτή υπουργό Πολιτισμού, Κώστα Τζαβάρα, ζητώντας απ΄ αυτόν να μην προχωρήσει στην εφαρμογή της απόφασης του ΚΑΣ, που ελήφθη στο τέλος Ιανουαρίου και η οποία αφορά στην απομάκρυνση των αρχαιοτήτων από το σταθμό του μετρό στη Βενιζέλου. Ο ίδιος είπε ότι η Αττικό Μετρό ΑΕ, το ΤΕΕ/Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας και το ΑΠΘ έχουν πλέον ορίσει εκπροσώπους τους στην επιτροπή που συνέστησε ο δήμος Θεσσαλονίκης και η οποία θα αξιολογήσει και θα ιεραρχήσει τις προτεινόμενες λύσεις. Η εν λόγω επιτροπή θα συνεδριάσει για πρώτη φορά την Πέμπτη 25 Απριλίου και λίαν συντόμως θα αποστείλει το πόρισμά της στον κ. Τζαβάρα, ζητώντας την αναπομπή του ζητήματος στο ΚΑΣ, ώστε αυτό να γνωμοδοτήσει εκ νέου.

«Να αναδειχθούν»

«Θα πρωταγωνιστήσω μαζί με το δήμαρχο και θα ζητήσουμε την προσφορότερη λύση για τα αρχαία του μετρό», τόνισε ο περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας, Απόστολος Τζιτζικώστας, για να προσθέσει: «Τα αρχαία πρέπει να αναδειχθούν με σεβασμό στην ιστορία της πόλης και στο έργο του μετρό». Σύμφωνα με τον ίδιο, «η υπόθεση της Βενιζέλου είναι ο τελευταίος κρίκος των προβλημάτων του μετρό, το οποίο βρίσκεται στον αέρα, χωρίς να έχει σαφές χρονοδιάγραμμα».

Ακολούθως παρουσιάστηκαν από τους ειδικούς επιστήμονες οι 4 προτάσεις του ΑΠΘ, το περιεχόμενο και τις παραμέτρους των οποίων εξέθεσε ο «Αγγελιοφόρος» σε αναλυτικό δημοσίευμά του την Κυριακή 14 Απριλίου.

«Δε θα κάνουμε… Ντίσνεϊλαντ τα αρχαία της Βενιζέλου»

Αγγελιοφόρος, 14.04.2013

Του Γιώργου Μούλκα, gmoulkas.wordpress.com

Ο πολιτικός μηχανικός Χ. Αναγνωστόπουλος επεξηγεί τις 4 προτάσεις του ΑΠΘ

Τέσσερις εναλλακτικές δυνατότητες, τεχνικά εφικτές, για τη συνύπαρξη του υπόγειου σιδηροδρόμου και των βυζαντινών αρχαιοτήτων στο σταθμό της Βενιζέλου, ώστε να λυθεί ο γόρδιος δεσμός των τελευταίων 2,5 μηνών, προτείνει το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης προς την Αττικό Μετρό ΑΕ και το υπουργείο Πολιτισμού.

Σχεδόν δέκα ημέρες μετά την παρουσίαση της πρότασης του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος/Τμήματος Κεντρικής Μακεδονίας, η διεπιστημονική επιτροπή του ΑΠΘ, που συγκροτήθηκε στα τέλη Φεβρουαρίου με πρωτοβουλία του πρύτανη Γ. Μυλόπουλου, κινείται σε… παράλληλες ράγες και επικυρώνει το «εισιτήριο» για την ενσωμάτωση του αρχιτεκτονικού συνόλου της Μέσης Οδού, αλλά υπό όρους, στη σύγχρονη λειτουργία του σταθμού. Κοινός παρανομαστής των προτεινόμενων λύσεων είναι η προσωρινή απόσπαση των αποκαλυφθέντων ευρημάτων και η εκ νέου τοποθέτησή τους στην ίδια θέση σε ποσοστό από 68% έως 85%, ώστε να είναι ορατά και επισκέψιμα. Κύρια δε συνισταμένη αποτελεί η ανάδειξη της διαχρονίας της Θεσσαλονίκης στην καρδιά του πολεοδομικού ιστού της και ο συνολικός ανασχεδιασμός της περιοχής μέσω της διασύνδεσης με γειτονικά μνημεία, όπως το Μπεζεστένι και το Χαμζά Μπέη (Αλκαζάρ).

Διάφορα κριτήρια

«Η θέση μας είναι σαφής. Υπάρχει όντως δυνατότητα συνύπαρξης μετρό και αρχαίων», λέει ο Χρήστος Αναγνωστόπουλος, πρόεδρος του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του ΑΠΘ, και προσθέτει: «Οι λύσεις που προτείνουμε διαφέρουν μεταξύ τους ως προς την ευκολία κίνησης των επιβατών του μετρό και το ποσοστό των αρχαιοτήτων που θα παραμείνει ανέπαφο. Διαφοροποιούνται επίσης ως προς το κόστος και το χρόνο εφαρμογής τους. Κάθε λύση μπορεί να αξιολογηθεί με βάση διάφορα κριτήρια, όπως, για παράδειγμα, εάν επηρεάζει ή όχι το χρονοδιάγραμμα του έργου και εάν επιτυγχάνει ή όχι υψηλή λειτουργικότητα. Θεωρούμε πως πρέπει να προσφέρουμε ποικιλία λύσεων, ώστε ο υπεύθυνος του έργου να έχει στα χέρια του 3 ή 4 παραλλαγές και αναλόγως να αποφασίσει».

Η αυθεντικότητα

Πώς, όμως, μπορούν να θεωρηθούν ορθές και άρτιες οι προτεινόμενες λύσεις, όταν οι αρχαιότητες θα χάσουν σημαντικό μέρος της αυθεντικότητάς τους, καθώς θα αποσυντεθούν και στη συνέχεια θα συναρμολογηθούν και πάλι;

«Κατανοώ αυτήν την άποψη, αλλά, δυστυχώς, είναι τραβηγμένη από τα μαλλιά. Δε θα κάνουμε μία… Ντίσνεϊλαντ με αρχαιότητες στο σταθμό της Βενιζέλου. Ούτε φανταχτερές κατασκευές θα επιλέξουμε ούτε περικεφαλαίες θα στήσουμε. Εσείς θα αντικρίζετε αυτό ακριβώς που βλέπετε και σήμερα», λέει ο κ. Αναγνωστόπουλος, επικεφαλής της ομάδας των πολιτικών μηχανικών. Ο ίδιος εξηγεί: «Αν κατέβαινα το βράδυ στο σταθμό της Βενιζέλου, έβγαζα τις αρχαιότητες και το πρωί τις έβαζα και πάλι στη θέση τους, εσείς θα καταλαβαίνατε πως τις αφαίρεσα και τις επανατοποθέτησα στο ίδιο σημείο; Προφανώς, όχι!».

«Ούτε εξαπάτηση ούτε ματαιοδοξία»

Στην επισήμανση πως η αυθεντικότητα των ευρημάτων ούτως ή άλλως διαταράσσεται, είτε αυτό γίνεται αντιληπτό είτε όχι, ο κ. Αναγνωστόπουλος απαντά: «Ναι, έτσι είναι, αλλά το αισθητικό αποτέλεσμα και η αίσθηση του συνόλου θα διατηρηθούν, σύμφωνα με τις λύσεις που προτείνουμε. Οσα υποδεικνύουμε δεν αποτελούν ούτε προσπάθεια εξαπάτησης ούτε απόπειρα ματαιοδοξίας. Είναι μία ύστατη προσπάθεια να αναδείξουμε τις αρχαιότητες και να τις ”παντρέψουμε” με τις σύγχρονες ανάγκες της πόλης». Ο ίδιος παρατηρεί πως η απόσπαση των αρχαιοτήτων είναι «το τίμημα που πρέπει να πληρώσουμε, για να έρθουμε σε επαφή με το ιστορικό παρελθόν της πόλης και να αποκτήσουμε βιωματική, διαδραστική σχέση με αυτό».

Πώς εντοπίστηκαν

Πώς, όμως, σε διάστημα λίγων εβδομάδων, εντοπίστηκαν τέσσερις εναλλακτικές λύσεις, όταν η «Αττικό Μετρό ΑΕ» και η Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εργων στα μέσα Φεβρουαρίου υποστήριζαν πως δεν υπάρχει «καμία ασφαλής τεχνική λύση» για την ενσωμάτωση των αρχαιοτήτων στο σταθμό; «Δεν ξέρω ποια πληροφόρηση είχαν οι διάφοροι ιθύνοντες όσον αφορά τις διαθέσιμες δυνατότητες. Δεν μπορώ να σας απαντήσω στο πώς σκέφτονταν αυτοί οι άνθρωποι», λέει ο κ. Αναγνωστόπουλος και προσθέτει: «Ρωτήστε τους για το πότε έλεγαν την αλήθεια, τότε ή τώρα. Η δική μας θέση είναι ξεκάθαρη και είναι υπέρ της συνύπαρξης».

Νέοι, ελεύθεροι χώροι

Ποια ήταν, λοιπόν, η σπίθα που έκανε τη διαφορά, όσον αφορά τον εντοπισμό διαφορετικών λύσεων; «Στο τραπέζι έπεσαν διάφορες ιδέες, όπως για παράδειγμα με τις σκάλες στο επίπεδο -1, τις οποίες τις συμμαζέψαμε λίγο κι έτσι προέκυψαν ελεύθεροι χώροι για τη διατήρηση των αρχαίων. Εγιναν συμβιβασμοί στο θέμα αυτό», λέει ο κ. Αναγνωστόπουλος.

    Δεν ήταν οικονομοτεχνικοί οι λόγοι της ιδιότυπης διαμάχης για τις αρχαιότητες στο σταθμό της Βενιζέλου

Ο ίδιος παραδέχεται πως οι επιστήμονες του ΑΠΘ και του ΤΕΕ εντόπισαν κατά τη μελέτη των σχεδίων που τους παραχώρησε η «Αττικό Μετρό ΑΕ» ελεύθερους χώρους για μελλοντική χρήση, αλλά και αχρησιμοποίητους, εφεδρικούς χώρους, που δεν ήταν μέχρι πρότινος γνωστοί και οι οποίοι μπορούν τώρα να διατεθούν υπέρ των αρχαιοτήτων. «Εγινε μεγάλη προσπάθεια από τα μέλη της επιτροπής του ΑΠΘ, για να πιέσουμε και να ”πάρουμε” αυτούς τους χώρους. Πιστεύω πως εξαρχής θεωρήθηκε ότι η μεταφορά των αρχαιοτήτων εκτός του σταθμού ήταν η πιο εύκολη, απλή και ελκυστική λύση», λέει.

Οι λόγοι της διαμάχης

Και γιατί σοβούσε επί εβδομάδες στο κοινωνικό προσκήνιο της πόλης αυτή η ιδιότυπη διαμάχη για τις αρχαιότητες, αναπαραγόμενη ακόμη και από διεθνή ΜΜΕ, όπως το BBC; «Ξέρετε πολύ καλά πως οι λόγοι δεν ήταν οικονομοτεχνικοί. Δυστυχώς, αυτές οι αντιπαραθέσεις δεν ωφελούν κανέναν και τελικώς τις ”πληρώνει” η Θεσσαλονίκη. Τώρα, πάντως, έχουμε την ευκαιρία να μετατρέψουμε το θεωρούμενο ”πρόβλημα” των αρχαίων σε συγκριτικό πλεονέκτημα για το μετρό», καταλήγει ο κ. Αναγνωστόπουλος.

Τι εισηγείται το ΑΠΘ για τις αρχαιότητες της Βενιζέλου

Αγγελιοφόρος, 14.04.2013

Του Γιώργου Μούλκα, gmoulkas.wordpress.com

 

Αγγελιοφόρος - ΑΠΘ

Λύσεις τεχνικά εφικτές για τη συνύπαρξη των αρχαιοτήτων και του μετρό στον επίμαχο σταθμό του Βενιζέλου, στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, έχει επεξεργαστεί και προτείνει προς τους αρμόδιους φορείς η διεπιστημονική επιτροπή του ΑΠΘ.  Οι λύσεις αυτές, τέσσερις στον αριθμό, παρουσιάζονται με όλα τα διαθέσιμα έως τώρα δεδομένα στο παραπάνω γράφημα.

Τα αποτελέσματα του έργου της επιτροπής,  η οποία έχει συγκροτηθεί από επιστήμονες των Τμημάτων Πολιτικών Μηχανικών, Αρχιτεκτόνων και Ιστορίας – Αρχαιολογίας, θα παρουσιαστούν σε ειδική εκδήλωση, που διοργανώνει η Πρυτανεία του ΑΠΘ την Τετάρτη 17 Απριλίου, στις 6 μ.μ., στο Κέντρο Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων (κόκκινο κτίριο).

«Εντιμος συμβιβασμός, αλλά με εγγυήσεις για τα ευρήματα»

Aγγελιοφόρος, 14.04.2013

Toυ Γιώργου Μούλκα, gmoulkas.wordpress.com

Τι υποστηρίζει ο Α. Μέντζος, επικεφαλής της ομάδας αρχαιολόγων του ΑΠΘ

Κοινή λογική, ψυχραιμία και πνεύμα συνεννόησης απ’ όλους όσοι ασχολούνται με τη διαχείριση των ευρημάτων στο σταθμό της Βενιζέλου ζητεί ο Αριστοτέλης Μέντζος, επικεφαλής της ομάδας αρχαιολόγων που συμμετέχει στη διεπιστημονική επιτροπή του ΑΠΘ.

«Το μετρό είναι έργο αμαρτωλό κι έχει ”κινηθεί” με διαδοχικές ατυχίες και λάθη. Eπειτα από τόσες παλινωδίες, δαπάνες και καθυστερήσεις, κρέμεται από μία κλωστή. Αυτό, βεβαίως, δεν έχει να κάνει με τα ευρήματα. Δε θα ήθελα, όμως, να χρεωθεί η κατάρρευση του σημαντικού έργου υποδομής στις αρχαιότητες», εξηγεί ο κ. Μέντζος, καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας.

«Δεν επιμένω άλλο»

Ο ίδιος δηλώνει ότι αποσύρει από το δημόσιο διάλογο την απαίτηση που είχε θέσει εξ ονόματος των αρχαιολόγων στα μέσα Μαρτίου και σύμφωνα με την οποία «θα πρέπει να παραμείνει στη θέση του τουλάχιστον ένα μέρος του μνημείου (σ.σ. της Μέσης Οδού), χωρίς να μετακινηθεί και χωρίς να ακρωτηριαστεί σε βαθμό που θα παραβλάπτει την αναγνωρισιμότητα και τη λειτουργικότητά του».

Oπως διευκρινίζει, αυτή η απαίτηση συζητήθηκε στη διεπιστημονική επιτροπή του ΑΠΘ, αλλά δεν υπάρχει διαθέσιμη τεχνική λύση, ώστε να ικανοποιηθεί. «Δεν επιμένω άλλο», λέει, «αν και διαφωνώ με την επιλογή της απόσπασης των αρχαιοτήτων».

Αναγκαστική επιλογή

Η προσωρινή απομάκρυνση αποτελεί κοινό παρανομαστή των 4 λύσεων που υποδεικνύει το ΑΠΘ και, όπως σημειώνει ο κ. Μέντζος, «αυτήν τη στιγμή η μόνη εναλλακτική λύση, για να την αποφύγουμε, είναι η κατάργηση του σταθμού της Βενιζέλου. Δεν είμαι όμως διατεθειμένος να προτείνω κάτι τέτοιο, ενώ το ίδιο υποστηρίζουν και τα άλλα μέλη της ομάδας των αρχαιολόγων. Αρα, εκ των πραγμάτων, θα συμβιβαστώ με την απόσπαση και την επανατοποθέτηση των ευρημάτων μετά την κατασκευή του σταθμού. Είναι μία αναγκαστική επιλογή, ένας έντιμος συμβιβασμός, αν και θυσιάζεται η αυθεντικότητα».

Οι εγγυήσεις

Ποιες εγγυήσεις, όμως, μπορούν να παρασχεθούν για την ορθή επάνοδο των ευρημάτων στην αρχική τους θέση; «Σ’ αυτόν τον αναγκαίο συμβιβασμό πρέπει να ληφθούν υπόψη όλες οι παράμετροι τόσο για τη διατήρηση των αρχαιοτήτων στο μέγιστο βαθμό, όσο και για την επιβίωση του έργου», λέει ο κ. Μέντζος.

    Ζητούμε την εκ των υστέρων τοποθέτηση των ευρημάτων στην ίδια θέση, με τον ίδιο συσχετισμό και τις ίδιες συντεταγμένες

Μα, η σχετική απόφαση του ΚΑΣ δεν προσφέρει τις αναγκαίες εγγυήσεις; «Οχι», λέει ο κ. Μέντζος. «Η απόφαση του ΚΑΣ δεν καλύπτει τις ελάχιστες απαιτήσεις που έθεσε το ΑΠΘ. Εμείς ζητούμε την εκ των υστέρων τοποθέτηση των ευρημάτων στην ίδια θέση, με τον ίδιο συσχετισμό και τις ίδιες συντεταγμένες. Ωστόσο, το ΚΑΣ έχει αφήσει το ζήτημα αυτό ανοιχτό, κάνοντας λόγο για το στρατόπεδο Παύλου Μελά ή όπου αλλού. Πού αλλού, όμως; Σε άλλο σημείο; Σε άλλη περιοχή; Ή σε άλλη πόλη;».

«Να συνταχθεί μελέτη»

Για το λόγο αυτόν, ο κ. Μέντζος θεωρεί επιβεβλημένο να συνταχθεί μελέτη επανατοποθέτησης και ανάδειξης των ευρημάτων, τόσο αυτών που ήδη αποκαλύφθηκαν, όσο και αυτών που θα εντοπιστούν στα υποκείμενα στρώματα. «Με τον τρόπο αυτό θα προσπαθήσουμε να μειώσουμε τους κινδύνους και τις δυσμενείς συνέπειες. Η απόσπαση των αρχαιοτήτων αποτελεί εκ των πραγμάτων καταστροφή. Τουλάχιστον, ας φροντίσουμε να γίνει επιμελής επανατοποθέτηση, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι απώλειες», καταλήγει ο κ. Μέντζος.

«Εφικτή η συνύπαρξη μετρό και αρχαίων στη Βενιζέλου»

Gmoulkas.wordpress.com, 23.03.2013

Του Γιώργου Μούλκα

Ο πολιτικός μηχανικός Κώστας Ζάμπας ανταπαντά στην Αττικό Μετρό ΑΕ

Εφικτό θεωρεί τον ανασχεδιασμό του σταθμού του μετρό στη Βενιζέλου, χωρίς απαγορευτικές αλλαγές των αρχικών μελετών, ο πολιτικός μηχανικός, δρ ΕΜΠ, Κώστας Ζάμπας, και επισημαίνει ότι η Αττικό Μετρό ΑΕ αποδέχεται επί της ουσίας ότι όντως υπάρχει λύση συνύπαρξης των αρχαιοτήτων και του υπόγειου σιδηρόδρομου στην καρδιά της Θεσσαλονίκης.

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η λύση θα μπορούσε να εξερευθεί είτε επί τη βάσει της δικής του ιδέας, την οποία δημοσιοποίησε πρόσφατα, είτε σύμφωνα με άλλη τεχνική επιλογή, η οποία θα προκύψει κατόπιν συνεργασίας αρχαιολόγων, μηχανικών και μελετητών του έργου.

Τι έχει προτείνει

Οπως είναι γνωστό, ο Κώστας Ζάμπας έχει προτείνει (βλέπε εδώ) την ανύψωση των αρχαιοτήτων της Βενιζέλου κατά 2,5 μέτρα με τη χρήση δύο μεταλλικών εσχαρών (ενός «ταψιού» και μίας «κρεμάστρας»), ώστε να συνεχιστούν απρόσκοπτα οι ανασκαφικές και οι κατασκευαστικές εργασίες στον επίμαχο σταθμό, και στη συνέχεια την εκ νέου τοποθέτησή τους, χωρίς να απαιτούνται σημαντικές χωροταξικές μεταβολές.

Επί της πρότασης αυτής η Αττικό Μετρό ΑΕ έχει λάβει θέση (βλέπε εδώ), υποστηρίζοντας ότι δεν προσφέρει απολύτως τίποτε στην επίλυση των προβλημάτων που έχουν ανακύψει στο σταθμό του μετρό στη Βενιζέλου, καθώς αυτά σχετίζονται κυρίως με την ουσιαστική δυσκολία για την εξεύρεση νέων  λειτουργικών χώρων, εφόσον διατηρηθούν κατά χώραν οι  αρχαιότητες.

Η ανταπάντηση

Σε διεξοδική ανταπάντησή του προς την Αττικό Μετρό ΑΕ, η οποία δημοσιεύεται σήμερα στον «Αγγελιοφόρο της Κυριακής», ο κ. Ζάμπας αναφέρει ότι απ΄ αυτήν την ίδια την απάντηση της Αττικό Μετρό προκύπτει ότι υπάρχει λύση.

Αναλυτικότερα, η ανταπάντηση του κ. Ζάμπα έχει ως εξής:

    Η απάντηση της Αττικό Μετρό ΑΕ επί της πρότασης που κατέθεσα πρόσφατα στον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων («Αγγελιοφόρος της Κυριακής», 10.3.2013), όσον αφορά στη διατήρηση, κατά χώραν, των μοναδικών αρχαιοτήτων του σταθμού του μετρό Θεσσαλονίκης στην οδό Βενιζέλου, είναι – κατά τη γνώμη μου – μια πρόοδος για ένα νηφάλιο διάλογο, που είναι δυνατό να δώσει άμεση λύση στη σωτηρία και ανάδειξη του βυζαντινού σταυροδρομίου. Απ΄ αυτήν την απάντηση της Αττικό Μετρό προκύπτει ότι υπάρχει λύση.

    Είναι πολύ θετικό ότι η Αττικό Μετρό δεν αμφισβητεί επί της αρχής το εφικτό της λύσης και μάλιστα με τον τρόπο που περιγράφεται και που έχει εφαρμοστεί επανειλημμένως, όσον αφορά στον εγκιβωτισμό. Ακόμα και στα τεχνικά θέματα που αναφέρονται, όπως οι υπάρχουσες  αναμονές των οπλισμών για την πλάκα του επιπέδου -1, η ασφάλεια μιας αναρτημένης κατασκευής, το διαθέσιμο ύψος για την εργασία κάτω από τις ανυψωμένες αρχαιότητες, οι μελετητές γνωρίζουμε πολύ καλά ότι υπάρχουν απαντήσεις και δεν χρειάζεται στο δημόσιο διάλογο να ταλαιπωρούμε τους μη ειδικούς για αυτές τις οπωσδήποτε ουσιώδεις λεπτομέρειες.

    Η νέα χωροθέτηση

    Το κύριο ερώτημα, που ορθώς τονίζεται από την Αττικό Μετρό ΑΕ, είναι «εάν η επαναχωροθέτηση του σταθμού (ηλεκτρομηχανολογικοί χώροι, προσβάσεις κοινού, έκδοση εισιτηρίων) είναι δυνατή χωρίς ριζικές αλλαγές, όπως απαλλοτριώσεις, κατεδαφίσεις κτηρίων κλπ»
 

    Μετρό Αθήνας: ο σταθμός στο Μοναστηράκι

    Η γνώμη μου είναι ότι αυτός ο ανασχεδιασμός στην ίδια θέση είναι εφικτός χωρίς απαγορευτικές αλλαγές του αρχικού σχεδιασμού. Μολονότι οι αρχαιότητες είναι πολύ σημαντικές ως σύνολο, πιστεύω ότι είναι δυνατό τμήματα του χώρου να διατεθούν για τις βασικές λειτουργικές ανάγκες του σταθμού. Πιστεύω ότι η γοητεία του σπουδαίου ευρήματος θα αναδειχτεί, όταν οι επισκέπτες – επιβάτες θα κινούνται μέσα στις αρχαιότητες και γύρω από αυτές. Το πολύ ωραίο παράδειγμα του σταθμού του μετρό της Αθήνας στο Μοναστηράκι δίνει μια εικόνα, όμως η περίπτωση της Θεσσαλονίκης θα είναι πολύ ωραιότερη.

    Ποιοι όμως μπορούν να κάνουν επί της ουσίας αυτό το σημαντικό διάλογο, που θα δώσει τη συγκεκριμένη και άμεση λύση; Χωρίς να παραγνωρίζω τη συμβολή που μπορεί να έχουν οι επιτροπές των καταξιωμένων φορέων που ευαισθητοποιήθηκαν να συμβάλλουν, η γνώμη μου είναι ότι η λύση θα δοθεί με κοινή εργασία και μελέτη:

        Του Υπουργείου Πολιτισμού (δηλαδή της 9ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, που γνωρίζει καλά ποιοι χώροι στα 1.600 τ.μ. είναι δυνατό να διατεθούν για τις απολύτως αναγκαίες εγκαταστάσεις του σταθμού)
        Της Αττικό Μετρό ΑΕ (που διαχειρίζεται αυτό το σύνθετο τεχνικό έργο)
        Των μελετητών του σταθμού (γνωρίζω ότι είναι από τα καλύτερα μελετητικά γραφεία αρχιτεκτονικών, στατικών και ηλεκτρομηχανολογικών μελετών).
        Του ειδικού μελετητή – συνεργάτη για τις αποσπάσεις αρχαιοτήτων (ο οποίος έχει πολύ μεγάλη πείρα σε παρόμοιες επιχειρήσεις).

    Έχω την πεποίθηση ότι, με βάση την ιδέα που πρότεινα ή με μια άλλη τεχνική λύση, είναι εφικτή η συνύπαρξη σταθμού και αρχαιοτήτων, που θα είναι ένα τοπόσημο – όχι μόνο για την φημισμένη βυζαντινή Θεσσαλονίκη, αλλά και για την πόλη του μέλλοντος.

    Εάν τελεσφορήσει και μάλιστα σύντομα αυτή η μελέτη, τότε η πρότασή μου κάτι θα έχει προσφέρει και η δαπάνη χρόνου και χρήματος δε θα είναι μεγαλύτερη απ΄ αυτήν που ήδη προβλέπεται για τη μεταφορά, που θα καταστρέψει τη μεγαλύτερη αξία του ευρήματος, δηλαδή τη θέση του.

 

«Ανεπαρκής και με ανακρίβειες η απάντηση της Αττικό Μετρό»

Gmoulkas.wordpress.com,16.03.2013

Του Γιώργου Μουλκα

Τι υποστηρίζει η πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, Δ. Κουτσούμπα…

Νέο κύκλο δημόσιου διαλόγου ανοίγει η απάντηση της Αττικό Μετρό ΑΕ επί της πρότασης του πολιτικού μηχανικού, δρ ΕΜΠ, Κώστα Ζάμπα, για την ανύψωση των αρχαιοτήτων της Βενιζέλου κατά 2,5 μέτρα με τη χρήση μεταλλικών εσχαρών, ώστε να συνεχιστούν οι εργασίες κατασκευής του επίμαχου σταθμού, στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, χωρίς προσκόμματα.

Την απάντηση της Αττικό Μετρό ΑΕ, η οποία δημοσιεύεται σήμερα στον «Αγγελιοφόρο της Κυριακής» (βλέπε εδώ), σχολιάζει, με παρέμβασή της στο «Γραφολόγιον», η πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, Δέσποινα Κουτσούμπα, κάνοντας λόγο για «ανεπάρκεια» και «ανακρίβειες» εκ μέρους της εταιρίας.

Αναλυτικότερα, η παρέμβαση της κ. Κουτσούμπα, η οποία συνεργάστηκε με τον κ. Ζάμπα για την επεξεργασία της δημόσιας πρότασης του τελευταίου (βλέπε εδώ), έχει ως εξής:

Η απάντηση της Αττικό Μετρό ΑΕ είναι ανεπαρκής, ως προς το θέμα των εγκαταστάσεων που θα απομακρυνθούν από το επίπεδο -1 του σταθμού του μετρό στη Βενιζέλου, δηλαδή από τον πρώτο υπόγειο όροφο. Στο επίπεδο -1 δεν υπάρχουν ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις, ενώ τα εκδοτήρια των εισιτηρίων μπορούν κάλλιστα να τοποθετηθούν σε εξωτερικό χώρο, βόρεια και νότια του σταθμού, στις πλατείες Αλκαζάρ και Μπεζεστένι, ή εναλλακτικώς να τοποθετηθούν μόνον αυτόματες μηχανές έκδοσης εισιτηρίων στο εσωτερικό του σταθμού.

»Ως προς το βάρος των προς ανύψωση αρχαιοτήτων, στην πρόταση του πολιτικού μηχανικού Κώστα Ζάμπα αυτό δεν υπερβαίνει τους 1.500 τόνους (αντιθέτως, στην εναλλακτική λύση που είχε εξετάσει η Αττικό Μετρό ΑΕ, το βάρος ήταν το τριπλάσιο), ενώ η πλάκα, δηλαδή το δάπεδο του πρώτου υπόγειου ορόφου, θα κατασκευαστεί εκεί που ήταν προγραμματισμένο να γίνει εξαρχής. Τώρα, γιατί συνεχίζουν να λένε ανακρίβειες περί κατεδάφισης πολυκατοικιών, τι να πω;

»Επιπλέον, ένα μικρό τμήμα των αρχαιοτήτων στη μία πλευρά του σημερινού σκάμματος της Βενιζέλου θα πρέπει να απομακρυνθεί ούτως ή άλλως, για να μπορέσουν να ανυψωθούν οι υπόλοιπες αρχαιότητες, αλλά και για να αποκτήσουν πρόσβαση στο υποκείμενο στρώμα τα μηχανήματα της Αττικό Μετρό ΑΕ. Αυτό το τμήμα των αρχαιοτήτων θα τοποθετηθεί και πάλι στη θέση του μετά την ολοκλήρωση των εργασιών. Άλλο όμως είναι να μεταφέρεις ένα τμήμα αρχαιοτήτων με διαστάσεις 5 Χ 20 μέτρα, όπως προτείνει ο Κώστας Ζάμπας, και άλλο να μεταφέρεις όλο το σημερινό σκάμμα με τις αρχαιότητες, διαστάσεων 80 Χ 20 μέτρα. Αυτό είναι απολύτως προφανές.

»Το μόνο σοβαρό σημείο της απάντησης της Αττικό Μετρό ΑΕ είναι ότι δεν επιτρέπεται η εργασία κάτω από ανηρτημένα φορτία, το οποίο θα πρέπει να το ερευνήσουμε. Ωστόσο, αναρωτιόμαστε γιατί και πώς επιτρέπεται σήμερα η εργασία του προσωπικού της Αττικό Μετρό ΑΕ κάτω από τη σημερινή Εγνατία;

»Σε ό,τι αφορά, τέλος, στις ανασκαφικές εργασίες, αυτές δε θα είναι περισσότερες από τις ήδη προγραμματισμένες στο σημείο κατασκευής του σταθμού της Βενιζέλου».

«Θα παραδεχτώ πως έσφαλα, αν βρεθεί λύση συνύπαρξης»

Αγγελιοφόρος, 17.03.2013

Του Γιώργου Μουλκα

gmoulkas.wordpress.com

Να απομακρυνθούν προσωρινά οι βυζαντινές αρχαιότητες από τη θέση όπου εντοπίστηκαν, στο σταθμό του μετρό της Βενιζέλου, να συνεχιστεί η ανασκαφική έρευνα στα υποκείμενα στρώματα και στη συνέχεια να τοποθετηθούν και πάλι στην αρχική θέση τους όσα ευρήματα «χωρέσουν», αφού θα έχει πλέον ολοκληρωθεί η κατασκευή του έργου, προτείνει ο καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας και σύμβουλος της Αττικό Μετρό ΑΕ, Μιχάλης Τιβέριος.

Με τον τρόπο αυτό θα έχει αίσια έκβαση η κατασκευή του επίμαχου σταθμού, υποστηρίζει ο κ. Τιβέριος, ο οποίος είναι επίσης μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Παράλληλα, όπως εξηγεί, οι αρχαιολόγοι θα μπορέσουν να «διαβάσουν», μέσω της έρευνας, τις επόμενες σελίδες από την Ιστορία της πόλης, δηλαδή αυτές που αναφέρονται κυρίως στην εποχή του Γαλερίου (τέλη του 3ου – αρχές 4ου αιώνα μ.Χ.), όταν η Θεσσαλονίκη αναδείχθηκε σε πρωτεύουσα μίας κοσμοκρατορίας.

Η ιδανική λύση

Ωστόσο, ο κ. Τιβέριος σπεύδει να διευκρινίσει: «Αν πείστηκα από τους μηχανικούς της Αττικό Μετρό, κακώς πείστηκα κι αυτό είναι δικό μου λάθος. Οπως μου είπαν, είναι αδύνατη η συνύπαρξη του σταθμού της Βενιζέλου και των αρχαιοτήτων. Τώρα, όμως, θα πρέπει να δουν οι τεχνικοί εάν όντως μπορούν να βρουν λύση συνύπαρξης, χωρίς να μετακινηθούν οι αρχαιότητες. Αυτή θα ήταν η ιδανική και η πρώτη σε σημασία επιλογή, εάν όντως είναι εφαρμόσιμη».

Εχουν ή όχι εξαντληθεί όλες οι δυνατότητες προς αυτήν την κατεύθυνση; «Αυτό θα φανεί σύντομα», παρατηρεί ο κ. Τιβέριος, «καθώς ανέλαβαν να ασχοληθούν με τη λύση του προβλήματος και άλλοι μηχανικοί, εκτός της Αττικό Μετρό. Αν τυχόν βρουν λύση που επιτρέπει τη συνύπαρξη, δίχως τη μετατόπιση των αρχαίων, θα είμαι ο πρώτος που θα παραδεχθώ πως έσφαλα. "Καλά να πάθω", θα πω, "αφού πείστηκα από τους μηχανικούς της Αττικό Μετρό…"».

Τι συζητούν

Τι συζητούν, λοιπόν, οι ειδικοί επιστήμονες του ΑΠΘ και του ΤΕΕ, οι οποίοι συναντήθηκαν στις αρχές της εβδομάδας στην Αθήνα με εκπροσώπους της Αττικό Μετρό ΑΕ; «Εξετάζουν εναλλακτικές λύσεις», λέει ο κ. Τιβέριος, «αλλά πιστεύω πως όλοι οι μηχανικοί θα καταλήξουν σ' αυτό που εγώ έχω προτείνει εξαρχής, δηλαδή στην προσωρινή απομάκρυνση και στην επανατοποθέτηση των αρχαιοτήτων εντός του σταθμού. Βεβαίως, δε μιλάμε για όλες τις αρχαιότητες. Μόνο για ένα μέρος τους. Απ' όσο γνωρίζω, τα πιο σημαντικά μέρη του συνόλου της Μέσης Οδού μπορούν να επανέλθουν στη θέση τους. Οι υπόλοιπες αρχαιότητες, τα ακριβή αντίγραφα όλων των ευρημάτων, δηλαδή τα εκμαγεία, και ό,τι σημαντικό προκύψει από τις νέες ανασκαφές μπορούν να μεταφερθούν στο Λιμάνι, στην πρώτη προβλήτα, και να εκτεθούν εκεί».

«Είναι διαστρέβλωση»

Στην επισήμανση πως η τωρινή πρότασή του είναι διαφορετική απ' αυτήν που, όπως είχε ανακοινωθεί, υποστήριζε, ο κ. Τιβέριος απαντά: «Πρόκειται για διαστρέβλωση. Ουδέποτε πρότεινα να μεταφερθούν οι αρχαιότητες στο στρατόπεδο Παύλου Μελά. Αλλωστε, το ΚΑΣ αποφάσισε ότι οι αρχαιότητες μπορούν να μετακινηθούν και σε άλλο χώρο, εκτός του στρατοπέδου. Αυτός ο άλλος χώρος μπορεί να είναι τελικά ο ίδιος ο σταθμός της Βενιζέλου, αφού ολοκληρωθούν όλες οι ανασκαφές».

«Λένε πως ξεγελάστηκαν»

Παρέχονται, όμως, οι αναγκαίες εγγυήσεις για ένα τέτοιο εγχείρημα; «Το ΚΑΣ έλαβε όλα τα μέτρα διασφάλισης. Καμία πέτρα δε θα σηκωθεί από τη Βενιζέλου, αν προηγουμένως δεν εξασφαλιστεί με νόμιμο τρόπο ο χώρος όπου θα εκτεθούν τα ευρήματα. Ας μην ξεχνάμε, όμως, ότι η απόφαση του ΚΑΣ ήταν ομόφωνη. Τώρα βέβαια ακούμε διάφορες δικαιολογίες… Ορισμένοι λένε πως ξεγελάστηκαν ή έκαναν λάθος, επειδή δε ζήτησαν αυτοψία. Μα, γιατί να ζητήσουν αυτοψία; Αφού τα αρχαία είναι πολύ σημαντικά!».

«Σημαντικά ναι, αλλά όχι αμετακίνητα;», ρωτώ. «Ας μη γελιόμαστε. Ολα μπορούν να μεταφερθούν. Και δρόμοι και εκκλησίες και ναοί. Αυτό προκύπτει από τη διεθνή πρακτική», απαντά ο κ. Τιβέριος.

«Κάτι δεν πάει καλά…»

Σε ό,τι αφορά στην πρόσφατη απόφαση του δημοτικού συμβουλίου Θεσσαλονίκης, ο κ. Τιβέριος σχολιάζει: «Το μόνο θεσμοθετημένο όργανο για την τύχη των αρχαίων είναι το ΚΑΣ, που ήδη αποφάσισε. Σκεφτείτε κάθε οργανωμένη κοινωνική ομάδα να ζητάει αναπομπές στο ΚΑΣ ή εκείνη να αποφασίζει για την τύχη των αρχαίων. Τότε, θα έλεγα, πως κάτι δε θα πάει καλά σ' αυτήν τη χώρα…».

Για την Απελλού

Υπενθυμίζω πως ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης προτίθεται να προσφύγει ακόμη και στο Συμβούλιο της Επικρατείας. «Ο Γιάννης Μπουτάρης πιστεύει πως έχει δίκιο πέρα για πέρα. Τι να πω περισσότερο;», λέει ο κ. Τιβέριος και προσθέτει: «Δεν έχω, πάντως, δει τη φροντίδα του δήμου Θεσσαλονίκης για τα αρχαία της Δημητρίου Γούναρη ή τη βασιλική κάτω από την Γ' Σεπτεμβρίου. Και το ΚΑΣ ας ρωτήσει το δήμο για το τι γίνεται με τα αρχαία της Απελλού, που μας ταλάνισαν πριν από 20 χρόνια. Μπορώ, επίσης, να αναφέρω πολλά οικόπεδα που έχουν γίνει σκουπιδότοποι…».

Ο ίδιος συμμερίζεται την άποψη πως ο δήμος Θεσσαλονίκης αμφισβητεί επί της ουσίας το κύρος του ΚΑΣ και παραδέχεται πως «αισθάνεται πολύ άσχημα», επειδή έχει διαχωρίσει τη θέση του από την αρχαιολογική κοινότητα της Θεσσαλονίκης. «Κι εμένα η καρδιά μου είναι με τις αρχαιότητες, αλλά εδώ πρόκειται για ένα κοινωφελές έργο. Αλίμονο αν σταθούμε εμπόδιο στην ανάπτυξη της πόλης», λέει.

«Δεν είμαι σύμβουλος εργολάβων»

Για ποιους λόγους ένας καθηγητής Αρχαιολογίας -και μάλιστα μέλος της Ακαδημίας Αθηνών- αναλαμβάνει να προσφέρει τις υπηρεσίες του, ως σύμβουλος, στην Αττικό Μετρό ΑΕ, φτάνοντας μέχρι του σημείου να έρθει σε δημόσιες και έντονες αντιπαραθέσεις με τους συναδέλφους του αρχαιολόγους;

«Η Αττικό Μετρό δεν είναι εταιρία εργολάβων», λέει ο κ. Τιβέριος, «αλλά κρατική εταιρία, το διοικητικό συμβούλιο της οποίας τοποθετείται από τις εκάστοτε κυβερνήσεις. Αποδέχτηκα αυτήν τη θέση, κατόπιν παράκλησης ανώτερων κρατικών οργάνων, επειδή από το 2006 έως το 2011 είχε εκτελεστεί μόνον το 25% των αρχαιολογικών εργασιών στο μετρό της Θεσσαλονίκης. Και μέσα σε δύο χρόνια, από το 2011 έως σήμερα, ολοκληρώθηκε το 73% του αρχαιολογικού έργου, ενώ όλοι οι εργάτες που απασχολούνταν σε αρχαιολογικές εργασίες, συνολικά 500 άτομα, απέκτησαν συμβάσεις αορίστου χρόνου εξαρχής. Για τις υπηρεσίες μου αυτές αρνήθηκα να λάβω μισθό συμβούλου, αλλά αμείβομαι με 1.150 ευρώ το μήνα, μέσω προγράμματος του ΑΠΘ».

«Θα τρίβουν τα χέρια τους»

Και ο κ. Τιβέριος καταλήγει: «Επί της ουσίας έχει τελειώσει σχεδόν όλο το ανασκαφικό έργο στους σταθμούς του μετρό στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Πλέον οι εργολάβοι δεν μπορούν να λένε πως φταίνε τα αρχαία που δεν προχωρά το έργο -κι ας μην είχαν οι ίδιοι χρήματα, για να αγοράσουν σίδερα. Βεβαίως, οι εργολάβοι θα τρίβουν τα χέρια τους, αν γίνει τώρα επανασχεδιασμός του σταθμού της Βενιζέλου. Είναι έτοιμοι να καταγγείλουν τη σύμβαση! Τι να κάνουμε όμως; Αυτή είναι η χώρα μας, ένα απέραντο τρελοκομείο… Πρέπει να την υποστούμε!».