Με αστερίσκους η συμφωνία για τις αρχαιότητες της Βενιζέλου

Αγγελιοφόρος, 01.09.2013

gmoulkas.wordpress.com

Του Γιώργου Μούλκα

Νομικές διαφωνίες και διαδικαστικές εκκρεμότητες μεταξύ των δύο πλευρών

Κρίσιμους αστερίσκους και αγεφύρωτες διαφορές εμπεριέχει η επί της αρχής συμφωνία μεταξύ του υπουργείου Πολιτισμού, της Αττικό Μετρό ΑΕ και του δήμου Θεσσαλονίκης με αντικείμενο τη διαχείριση των βυζαντινών αρχαιοτήτων στον υπό κατασκευή σταθμό του μετρό στη Βενιζέλου.

Παρά τις συναινετικές δηλώσεις και τις δημόσιες φιλοφρονήσεις των αντιμαχόμενων πλευρών, ισχυρό πεδίο τριβής αποτελούν ακόμη οι νομικοτεχνικές διαφωνίες και οι διαδικαστικές διxoγνωμίες για την οριστική επίλυση του ζητήματος. Οι εκκρεμότητες αυτές αποτυπώνουν εν πολλοίς το ρήγμα εμπιστοσύνης των τελευταίων μηνών, αλλά και τους πολιτικούς διαγκωνισμούς, εν όψει των προσεχών δημοτικών εκλογών.

Η λύση κοινής αποδοχής

Αναλυτικότερα, η λύση κοινής αποδοχής που προέκυψε σε σύσκεψη αργά το βράδυ της προηγούμενης Τετάρτης στο ΥΜΑ-Θ, προβλέπει, όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισμού, την ολοκλήρωση των εργασιών του επίμαχου σταθμού και την ανάδειξη των εξαίρετων αρχαιολογικών καταλοίπων. Κατ’ αρχάς αποδεκτή, όπως αναφέρεται, έγινε η νέα, τροποποιημένη πρόταση της Αττικό Μετρό ΑΕ, η οποία προβλέπει «απόσπαση και επανατοποθέτηση των αρχαιοτήτων στο χώρο του σταθμού Βενιζέλου».

Η αίτηση ακύρωσης

Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, η νέα, τροποποιημένη πρόταση της Αττικό Μετρό ΑΕ, όπως και η υποβληθείσα από την ίδια μελέτη απόσπασης των αρχαιοτήτων, θα εισαχθούν στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ), προκειμένου αυτό να γνωμοδοτήσει. «Είναι αυτονόητο», προαναγγέλλει η ανακοίνωση, «ότι, για να προχωρήσει η διοικητική αυτή διαδικασία, ο δήμος Θεσσαλονίκης θα παραιτηθεί από την εκκρεμή αίτηση ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας».

Ο Γ. Μπουτάρης

Ωστόσο, έπειτα από 24 ώρες και αφού είχε προηγηθεί νέα, ευρεία σύσκεψη στα γραφεία της Αττικό Μετρό ΑΕ, παρουσία του γ. γ. Δημοσίων Εργων, Στράτου Σιμόπουλου, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Γιάννης Μπουτάρης, αποσαφήνισε σε γραπτή δήλωσή του πως μόνο με νέα απόφαση του νυν υπουργού Πολιτισμού, Π. Παναγιωτόπουλου, το περιεχόμενο της οποίας θα πρέπει να ανταποκρίνεται σε όσα έχει ζητήσει εδώ και 5 μήνες ο δήμος Θεσσαλονίκης, θα αποσυρθεί η προσφυγή ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Τι τους χωρίζει

Οι δύο ανακοινώσεις αποσιωπούν, πάντως, όσα ακόμη διαιρούν τις δύο πλευρές, τα οποία συνοψίζονται στα εξής:

• Η νέα μελέτη της Αττικό Μετρό ΑΕ, η οποία προσομοιάζει στην πρόταση της ομάδας των Α. Αλεξοπούλου και Γ. Παπακώστα από το Τμήμα Αρχιτεκτόνων του ΑΠΘ, έχει εκπονηθεί εν αγνοία των ανασκαφέων της Βενιζέλου, που θα κληθούν ακολούθως να αποσυνθέσουν και να τοποθετήσουν πάλι ό,τι οι ίδιοι ανέσυραν από τη γη. Επίσης, η εν λόγω μελέτη δεν έχει κατατεθεί στις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού, ούτε έχει ακόμη αξιολογηθεί από την αρμόδια επιτροπή εργασίας του δήμου Θεσσαλονίκης.

• Η κατ’ αρχάς συμφωνία επί της νέας πρότασης της Αττικό Μετρό ΑΕ επιτεύχθηκε απόντων των εκπροσώπων της 9ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων και της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς του υπουργείου Πολιτισμού. Και οι δύο υπηρεσίες έχουν έως τώρα εκφράσει επιφυλάξεις για την απόσπαση των αρχαιοτήτων.

• Ολες οι σχετικές διοικητικές πράξεις, οι μελέτες απόσπασης των αρχαιοτήτων και ο σχετικός διαγωνισμός είναι πλέον μετέωρα, καθώς έχει ανασταλεί με προσωρινή διαταγή του ΣτΕ η απόφαση επί των οποίων βασίστηκαν, δηλαδή η περιβόητη απόφαση του τέως αναπληρωτή υπουργού, Κ. Τζαβάρα.

• Κανένα θέμα και καμία μελέτη δεν μπορούν πλέον να εισαχθούν προς συζήτηση και γνωμοδότηση στο ΚΑΣ σε επίκληση της προηγούμενης απόφασης του Κ. Τζαβάρα, καθώς αυτή είναι επί του παρόντος νομικά ανενεργή.

• Η Αττικό Μετρό ΑΕ και η Γενική Γραμματεία Πολιτισμού αντιτίθενται στην ολική αναπομπή της υπόθεσης στο ΚΑΣ, ενώ ο δήμος Θεσσαλονίκης ζητεί την εφ’ όλης της ύλης επανεξέταση του ζητήματος και την έκδοση νέας γνωμοδότησης.

• Η Αττικό Μετρό ΑΕ και η Γενική Γραμματεία Πολιτισμού θέλουν πρώτα να παραιτηθεί ο δήμος Θεσσαλονίκης από την προσφυγή του στο ΣτΕ και μετά να γνωμοδοτήσει το ΚΑΣ, ενώ ο δήμος Θεσσαλονίκης επιδιώκει ακριβώς το αντίθετο.

Ετσι, ενώ σε επίπεδο προθέσεων φαίνεται να έχει επιτευχθεί σύγκλιση απόψεων, απομένει ακόμη να διανυθεί σημαντική απόσταση, ώστε να τεθεί σε τροχιά εφαρμογής η συνύπαρξη μετρό και αρχαιοτήτων στην καρδιά της Θεσσαλονίκης.

Αναπομπή στο ΚΑΣ για τα ευρήματα της Βενιζέλου ζητούν οι αρχαιολόγοι

Αγγελιοφόρος, 30.08.2013

gmoulkas.wordpress.com

Του Γιώργου Μούλκα

Καμία απολύτως διοικητική διαδικασία, πλην αυτής της αναπομπής στο ΚΑΣ, δεν μπορεί νομίμως να τεθεί σε κίνηση, ώστε να καταστεί δυνατή η συνύπαρξη του μετρό και των αρχαιοτήτων στον υπό κατασκευή σταθμό της Βενιζέλου, στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, υποστηρίζει η πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, Δέσποινα Κουτσούμπα.

Η κ. Κουτσούμπα αναφέρει ότι η διαχείριση του μοναδικού αρχιτεκτονικού συνόλου  της πόλης εξελίσσεται πλέον σε φαύλο κύκλο, παρά την επίτευξη συμφωνίας αργά το βράδυ της Τετάρτης στο ΥΜΑ-Θ.

Οι δύο πόλοι

Όπως εξηγεί, ο ένας πόλος της αντιπαράθεσης, δηλαδή η Αττικό Μετρό ΑΕ και το υπουργείο Πολιτισμού, διεκδικεί πρώτα να αποσύρει ο δήμος Θεσσαλονίκης την προσφυγή του ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας και κατόπιν να εισαχθεί προς συζήτηση στο ΚΑΣ το θέμα της απόσπασης και της επανατοποθέτησης των αρχαιοτήτων.

Αντιθέτως, ο άλλος πόλος, δηλαδή ο δήμος Θεσσαλονίκης, ζητεί πρώτα να συζητηθεί εξ αρχής η υπόθεση στο ΚΑΣ και, αφού συνταχθεί γνωμοδότηση και εκδοθεί νέα υπουργική απόφαση, τότε  να αποσύρει την προσφυγή του ενώπιον του ΣτΕ.

Ποιος θα υποχωρήσει

Με άλλα λόγια, η μία πλευρά ισχυρίζεται ότι, για να γίνει η όποια συζήτηση στο ΚΑΣ, πρέπει προηγουμένως να υποχωρήσει ο δήμος, ενώ η άλλη πλευρά υποστηρίζει ότι, για να αποσύρει την προσφυγή, πρέπει πρώτα να υπαναχωρήσει το υπουργείο Πολιτισμού και να εκδώσει νέα απόφαση.

Ωστόσο, για να συμβεί αυτό, δηλαδή να εκδοθεί νέα απόφαση, θα πρέπει νωρίτερα να εισαχθεί στην ημερήσια διάταξη του ΚΑΣ θέμα σχετικό με τις αρχαιότητες της Βενιζέλου. Αυτό όμως είναι νομικώς αδύνατον, καθώς έχει ακυρωθεί από το ΣτΕ κάθε προγενέστερη διοικητική πράξη του υπουργείου Πολιτισμού.

«Καθαρή» λύση

«Σε διοικητικό επίπεδο υπάρχει μόνο μία απλή και “καθαρή” διαδικασία, που είναι  σύμφωνη με την προσωρινή διαταγή του ΣτΕ», λέει η κ. Κουτσούμπα και διευκρινίζει: «Αυτή η διαδικασία ορίζει να ακυρωθεί η προηγούμενη απόφαση του Κώστα Τζαβάρα, να εισαχθεί εκ νέου το θέμα της συνύπαρξης ή μη των αρχαιοτήτων στο ΚΑΣ, δηλαδή να γίνει αναπομπή, και στη συνέχεια να εκδοθεί νέα απόφαση. Οσο αυτό δε γίνεται, όσο αυτό καθυστερεί, οι υποσχέσεις που δίνονται για τη συνύπαρξη μετρό και αρχαίων θα αποτελούν κενό γράμμα».

Η Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων

Την αναπομπή της υπόθεσης στο ΚΑΣ έχει ήδη ζητήσει η κατεξοχήν αρμόδια διεύθυνση του υπουργείου Πολιτισμού, η Γενική Διεύθυνση  Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς με επικεφαλής την αρχαιολόγο Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη. Μάλιστα, το σχετικό αίτημα έχει διατυπωθεί εγγράφως δύο φορές, το Φεβρουάριο και τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους, αλλά έως τώρα έχει αγνοηθεί.

Η 9η Εφορεία Αρχαιοτήτων

Υπέρ της αναπομπής στο ΚΑΣ τάσσεται και η 9η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, περιφερειακή υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού, με έδρα τη Θεσσαλονίκη, η οποία θα κληθεί να αναλάβει, ως επιβλέπουσα αρχή, το έργο της απόσπασης των αποκαλυφθέντων αρχαιοτήτων και της επανατοποθέτησής τους στον ίδιο χώρο. Αρχαιολόγοι της εν λόγω υπηρεσίας θεωρούν ότι το θέμα πρέπει πλέον να ιδωθεί σφαιρικά, να αντιμετωπιστεί στο σύνολό του και να εκκινήσει από μηδενική βάση.

Η αρχική διαβεβαίωση

Στελέχη του υπουργείου Πολιτισμού ισχυρίζονται ότι είναι αναγκαία η σύνταξη νέας γνωμοδότησης εκ μέρους του ΚΑΣ, μετά την παρέμβαση του ΣτΕ, και για έναν πρόσθετο λόγο: Επειδή τα μέλη του οργάνου ψήφισαν κατά τη συνεδρίαση της 15ης Ιανουαρίου 2013 υπό το βάρος της διαβεβαίωσης της Αττικό Μετρό ΑΕ ότι δεν υπήρχε άλλη, ασφαλής τεχνική λύση, πέραν αυτής της απομάκρυνσης των αρχαιοτήτων από το σκάμμα της Βενιζέλου και της μεταφοράς τους στο στρατόπεδο του Παύλου Μελά. Έτσι, δεν εξετάστηκε καν η δυνατότητα συνύπαρξης των αρχαιοτήτων και του μετρό, όπως εκ των υστέρων υποδείχθηκε, βάσει τεσσάρων λύσεων, από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος / Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας και το ΑΠΘ.

Χρ. Τσίτουρας: «Ολοι ρίχνουν νερό στο κρασί τους»

Αγγελιοφόρος, 27.08.2013

gmoulkas.wordpress.com

Του Γιώργου Μούλκα

Πώς η Αττικό Μετρό ΑΕ ανασχεδιάζει τον επίμαχο σταθμό της Βενιζέλου
 

Αισιόδοξος ότι θα πρυτανεύσει η λογική εμφανίζεται ο επικεφαλής της Αττικό Μετρό ΑΕ

 

Την ανάγκη να ικανοποιηθούν οι αντικρουόμενες πλευρές, μέσω αμοιβαίων υποχωρήσεων, και να διασφαλιστεί το δημόσιο συμφέρον, με τη συνύπαρξη του μετρό και των αρχαίων, προτάσσει ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Αττικό Μετρό ΑΕ, Χρήστος Τσίτουρας, αναφερόμενος στη διαμάχη για το σταθμό του υπόγειου σιδηρόδρομου στη συμβολή των οδών Βενιζέλου και Εγνατία.

Η παρέμβαση του ΣτΕ

Πέντε ημέρες μετά την παρέμβαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), το οποίο με προσωρινή διαταγή του απαγορεύει επί της ουσίας να μετακινηθεί, μέχρι νεωτέρας, έστω και μία πέτρα από το σκάμμα του υπό κατασκευή σταθμού στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, ο κ. Τσίτουρας τονίζει ότι επιβάλλεται να βρεθεί κοινώς αποδεκτή λύση προς όφελος των πολιτών και των μελλοντικών χρηστών του έργου.

«Ούτε ή άλλως, πριν λάβει το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο του υπουργείου Πολιτισμού την επόμενη απόφασή του, δεν μπορούσε να γίνει καμία εργασία στο σκάμμα της Βενιζέλου», λέει ο κ. Τσίτουρας και προσθέτει: «Αρα, το Συμβούλιο της Επικρατείας σταμάτησε μία ούτως ή άλλως σταματημένη εργασία. Εμείς, ως Αττικό Μετρό ΑΕ, περιμέναμε την απόφαση του ΚΑΣ, για να προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα. Οπωσδήποτε, όμως, η απόφαση του ΣτΕ αλλάζει τώρα τα δεδομένα».

«Καμπανάκι για όλους»

Σύμφωνα με τον ίδιο, η προσωρινή διαταγή του ΣτΕ, η οποία χορηγήθηκε κατόπιν προσφυγής του δήμου Θεσσαλονίκης, «αποτελεί καμπανάκι για όλους – για τους πολίτες, τους φορείς και τους υπεύθυνους – να καταλάβουν ότι πρέπει να σκεφτούν πιο σοβαρά και να δουν το κοινό όφελος, που επιτάσσει και μετρό και αρχαία. Και τα δύο είναι χρήσιμα. Εάν αποκλείσουμε το ένα από τα δύο, θα κάνουμε τεράστιο λάθος».

Δύο παραδοχές

Ο κ. Τσίτουρας προαναγγέλλει, μέσω του «Αγγελιοφόρο της Κυριακής», ότι η Αττικό Μετρό ΑΕ σχεδιάζει εκ νέου και εξαρχής το σταθμό της Βενιζέλου, λαμβάνοντας υπόψη δύο παραδοχές:

■ Οι αρχαιότητες που έχουν αποκαλυφθεί είναι εξέχουσας σημασίας και άρα πρέπει να ληφθεί ιδιαίτερη μέριμνα γι΄ αυτές.

■ Οι κατασκευαστικές εργασίες δεν μπορούν να εκτελεστούν, εάν προηγουμένως δεν αποσπαστούν προσωρινά οι αρχαιότητες.

    Με τον ανασχεδιασμό θα εξοικονομηθεί σχεδόν όλος ο διαθέσιμος χώρος για την επανατοποθέτηση των αρχαιοτήτων

Νέα μελέτη

«Είμαστε στο τελικό στάδιο μίας νέας, εξειδικευμένης μελέτης, η οποία αξιοποιεί και συνθέτει τα επιμέρους στοιχεία των τεσσάρων γνωστών λύσεων που έχουν προταθεί από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος και το ΑΠΘ», αναφέρει ο κ. Τσίτουρας και εξηγεί:

«Ο ανασχεδιασμός γίνεται, χωρίς να καταργηθεί πλήρως το 1ο επίπεδο του σταθμού. Ωστόσο, εκεί θα παραμείνουν μόνον τα προβλεπόμενα φρεάτια και οι κυλιόμενες σκάλες για το κοινό. Ολες οι άλλες λειτουργίες θα μεταφερθούν σε άλλους ορόφους ή εκτός του σημερινού περιγράμματος του σταθμού. Ετσι, θα εξοικονομηθεί σχεδόν όλος ο διαθέσιμος χώρος, για να τοποθετηθούν και πάλι και να εκτεθούν οι αρχαιότητες σε συντριπτικό ποσοστό».

Στο Καλοχώρι

Προηγουμένως, πάντως, βάσει αυτής της πρότασης, θα πρέπει να μεταφερθούν οι αρχαιότητες στις αποθήκες της εταιρίας στο Καλοχώρι – «εφόσον αυτό το αποδεχτούν το ΚΑΣ και οι εμπλεκόμενοι φορείς», όπως λέει ο κ.Τσίτουρας – και να συνεχιστούν οι ανασκαφικές εργασίες στο επόμενο επίπεδο, σε βάθος 2 – 2,5 μέτρων, όπου αναμένεται να εντοπιστούν ευρήματα της ρωμαϊκής εποχής.

arhaia_15Σε ποσοστό έως 80%

Βάσει εκτιμήσεων, το ποσοστό επανατοποθέτησης των αρχαιοτήτων προσεγγίζει το 80%, ενώ το συνολικό κόστος ανέρχεται σε 3,5-4 εκατ. ευρώ. Σε ό,τι αφορά σε πιθανές καθυστερήσεις, ο κ. Τσίτουρας αναφέρει: «Οι όποιες χρονικές θυσίες μπορούν να απορροφηθούν μέχρι στιγμής από το χρονοδιάγραμμα του υπόλοιπου έργου».

Ο ίδιος υποστηρίζει:  «Ας σκεφτούμε το τελικό αποτέλεσμα! Θα έχουμε να κάνουμε με ένα μοναδικό στο είδος του σταθμό του μετρό παγκοσμίως, έναν ανυπέρβλητο αρχαιολογικό χώρο, που θα επισκέπτονται περί τα 65.000 άτομα την ημέρα. Αυτό θα είναι το σήμα κατατεθέν της πόλης».

«Οταν τα βρούμε…»

Με ποιον τρόπο όμως θα αρθεί η εμπλοκή με το ΣτΕ; Η Αττικό Μετρό ΑΕ θα ζητήσει την αναπομπή της υπόθεσης στο ΚΑΣ;

«Ολοι ρίχνουν νερό στο κρασί τους», απαντά ο κ. Τσίτουρας και προσθέτει: «Οταν τα βρούμε οι τρεις πόλοι, δηλαδή το υπουργείο Πολιτισμού, ο δήμος Θεσσαλονίκης και εμείς, το θέμα θα εγκριθεί από το ΚΑΣ. Είμαι αισιόδοξος, αν όχι σίγουρος, ότι θα πρυτανεύσει η λογική μετά τις αμοιβαίες εξηγήσεις και με την αλληλοκατανόηση των προβλημάτων της κάθε πλευράς. Οι τελευταίες δύο επιτελικές συσκέψεις με το δήμαρχο, Γιάννη Μπουτάρη έγιναν σε καλό κλίμα. Βεβαίως, τα αφεντικά είναι το ΚΑΣ και το ΣτΕ. Αυτά τελικά θα αποφασίσουν».

Ανασχεδιάζουν το σταθμό Βενιζέλου, ανατρέχουν πάλι στο ΚΑΣ

Αγγελιοφόρος, 24.07.2013

gmoulkas.blogspot.com

Του Γιώργου Μούλκα

Αποφασισμένος να εξετάσει εκ νέου το ζήτημα του εμβληματικού αρχαιολογικού συνόλου της Βενιζέλου και να το θέσει και πάλι στην κρίση των μελών του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) εμφανίζεται ο νέος υπουργός Πολιτισμού, Πάνος Παναγιωτόπουλος.

Στην έκτακτη συνάντηση, που έγινε αργά το απόγευμα στο υπουργικό γραφείο του στην Αθήνα, ο κ. Παναγιωτόπουλος δήλωσε, σύμφωνα με πληροφορίες, την πρόθεσή του να ανακινήσει, έπειτα από πολύμηνη αδράνεια, το στάσιμο θέμα.

Ο ίδιος αποδέχτηκε την ανάγκη να εξευρεθεί κοινός τόπος συνεννόησης και σύγκλισης των απόψεων μεταξύ των δύο αντιμαχόμενων πόλων, δηλαδή αφενός μεν του υπουργείου Πολιτισμού και της Αττικό Μετρό ΑΕ, αφετέρου δε του δήμου Θεσσαλονίκης.

Στην οδό της συνύπαρξης

Ο υπουργός υπέδειξε με σαφήνεια, όπως αναφέρουν οι ίδιες πληροφορίες, την οδό της συνύπαρξης των σημαντικών αρχαιολογικών ευρημάτων και των λειτουργιών του σταθμού του μετρό στην καρδιά του εμπορικού κέντρου της Θεσσαλονίκης. Ωστόσο, ο κ. Παναγιωτόπουλος δεν έθεσε στους συνομιλητές του θέμα οικονομικού κόστους ή χρονικής καθυστέρησης, παρόλο που αυτές οι δύο παράμετροι προβάλλονταν κατά τους προηγούμενους μήνες ως ανασχετικοί παράγοντες για την εξεύρεση λύσης.

Στο υπουργείο Υποδομών

Για την ευόδωση του στόχου της συνύπαρξης ο κ. Παναγιωτόπουλος πρόκειται να απευθυνθεί κατά το αμέσως επόμενο διάστημα στη γενική γραμματεία Δημοσίων Έργων του υπουργείου Υποδομών, από την οποία θα ζητήσει να υποδείξει πρόσφορη και κοινώς αποδεκτή λύση, σε συνεννόηση με την Αττικό Μετρό ΑΕ. Στη συνέχεια, ο κ. Παναγιωτόπουλος πρόκειται να απευθυνθεί εκ νέου στο ΚΑΣ, ώστε αυτό να γνωμοδοτήσει και πάλι για τον τρόπο της τελικής διαχείρισης των αρχαιοτήτων.

Τα επόμενα βήματα

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι ο υπουργός Πολιτισμού έχει την πρόθεση να γίνει  τροποποίηση και συμπλήρωση της αρχικής γνωμοδότησης του ΚΑΣ, που συντάχθηκε τον Ιανουάριο του 2013 και θεωρείται προβληματική, ώστε στη συνέχεια ο ίδιος να προβεί στην έκδοση νέας υπουργικής απόφασης για την επανατοποθέτηση των αρχαιοτήτων εντός του σταθμού της Βενιζέλου.

Ηδη η Αττικό Μετρό ΑΕ έκανε γνωστό κατά τη χτεσινή σύσκεψη, δια στόματος του προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου της, Χρίστου Τσίτουρα, ότι προχωρά στον ανασχεδιασμό του σταθμού της Βενιζέλου, ώστε το 1ο επίπεδο (-1 από τη στάθμη του εδάφους) να διατεθεί και να αξιοποιηθεί προς επανέκθεση των αρχαιοτήτων που προηγουμένως θα αποσπαστούν.

Στη χτεσινή σύσκεψη έλαβε μέρος ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Γιάννης Μπουτάρης, ο οποίος, σύμφωνα με πληροφορίες, επέμεινε ιδιαίτερα στην in situ επανατοποθέτηση των αρχαιοτήτων και στην έγκριση όλων των αναγκαίων μελετών.

Παρούσα ήταν επίσης η γενικής γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, η οποία εμφανίστηκε ανυποχώρητη, όσον αφορά στην έγκριση των μελετών απόσπασης των αρχαιοτήτων από το ΚΑΣ, σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό της ιδίας και της Αττικό Μετρό ΑΕ. Μάλιστα, επέμενε ότι αυτό πρέπει να γίνει στα τέλη Αυγούστου ή στις αρχές Σεπτεμβρίου.

Γιατί σήμανε συναγερμός

Το συναγερμό που έχει σημάνει κατά τις τελευταίες 48 ώρες στα ηγετικά κλιμάκια του υπουργείου Πολιτισμού και της Αττικό Μέτρο ΑΕ ενεργοποίησε η έκδοση προσωρινής διαταγής εκ μέρους του ΣτΕ, βάσει της οποίας αναστέλλεται, μέχρι νεωτέρας, η εκτέλεση της περιβόητης απόφασης του Κώστα Τζαβάρα.

Πρόκειται για την απόφαση που έλαβε στις 24 Ιανουαρίου 2013 ο τέως αναπληρωτής υπουργός Πολιτισμού, βασιζόμενος σε προηγούμενη γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ), και η οποία ορίζει την απόσπαση των σημαντικότερων αρχαιολογικών ευρημάτων και τη μεταφορά τους στο στρατόπεδο Παύλου Μελά, εκτός των γεωγραφικών ορίων του δήμου Θεσσαλονίκης, ή σε οποιοδήποτε άλλο σημείο.

Σχεδιάζουν μουσείο για τα ναυάγια των βυζαντινών πλοίων

Αγγελιοφόρος, 05.05.2013

Του Γιώργου Μούλκα, gmoulkas.wordpress.com

Στο Γενικαπί έχουν έως τώρα εντοπίσει 36 ναυάγια πλοίων της παλαιοχριστιανικής και βυζαντινής εποχής

Ποιες προτεραιότητες έχουν θέσει οι αρχές της Κωνσταντινούπολης, όσον αφορά την εκτέλεση του μεγαλεπήβολου έργου «Marmaray», που, εκτός των άλλων, προβλέπει την κατασκευή της βαθύτερης ανά τον κόσμο υποθαλάσσιας σιδηροδρομικής σήραγγας;  Και πώς διαχειρίστηκαν το ιστορικό παρελθό τους, στο πλαίσιο ενός εκτεταμένου συγκοινωνιακού έργου,που η τουρκική κυβέρνηση αρέσκεται να αποκαλεί «Εργο του Αιώνα»;

Ο αρχαιολόγος, δρ. Ουφούκ Κοτζαμπάς, συνδεδεμένος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης, ο οποίος βρέθηκε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη προσκεκλημένος σε εκδήλωση του ΣΥΡΙΖΑ, εξηγεί:

«Στους περισσότερους σταθμούς του νέου μετρό οι αρχαιότητες αφαιρέθηκαν, Ωστόσο, στη συνοικία του Γενικαπί η προτεραιότητα ήταν η διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Ως πολίτης και ως αρχαιολόγος πιστεύω ότι πρέπει να διαφυλάξουμε την ιστορική μνήμη μας. Οποιαδήποτε άλλη επιλογή σ΄ αυτήν την ιστορική πόλη περιορίζει τη δυνατότητα να ζήσεις. Είναι, πράγματι, δύσκολο να ζήσεις, καθώς το ιστορικό πλαίσιο αναφοράς είναι εξαιρετικά σημαντικό για την καθημερινή ζωή κάθε κατοίκου».

Με… χρυσόψαρα

Την ώρα που οι εργασίες για το εκτεταμένο συγκοινωνιακό σύστημα της Κωνσταντινούπολης συνεχίζονται, έπειτα από χρόνια παράλυσης, οι ξύλινοι σκελετοί των βυζαντινών πλοίων που αποκαλύφθηκαν στο Γενικαπί «αναπαύονται» σε γιγαντιαίες δεξαμενές.  Στο εσωτερικό αυτών των δεξαμενών κυκλοφορεί καθαρό νερό, για να εκπλύνει τα ξύλινα σκαριά από το διαβρωτικό αλάτι της θάλασσας. Πρόκειται για αργή διαδικασία, που θα διαρκέσει χρόνια και κατά την οποία, όπως σημειώνει ο κ. Κοτζαμπάς, το ξύλο θα πρέπει να προστατευτεί από νέους εχθρούς, όπως τα βακτήρια και οι προνύμφες κουνουπιών. Για το σκοπό αυτό θα χρησιμοποιηθούν βιοκτόνα, αλλά και… χρυσόψαρα.

Χρόνια εργασίας

«Θα απαιτηθούν αρκετά χρόνια, για να συντηρηθεί και να αποκατασταθεί αυτός ο βυζαντινός στόλος, ενώ θα χρειαστεί ένα νέο μουσείο, για να εκτεθεί αυτός ο σπουδαίος θησαυρός των μεσαιωνικών ευρημάτων», αναφέρει.

Εως τότε οι αναρίθμητοι καθημερινοί ταξιδιώτες της Κωνσταντινούπολης θα μπορούν να θορυβούν, σαν σμήνος μελισσών, καθώς θα μετακινούνται υπογείως στη νέα σήραγγα του Βοσπόρου ή θα κρατιούνται από τους ιμάντες στο εσωτερικό των συρμών της νέας γραμμής του μετρό.

Στο παρελθόν η πρόκληση του νέου μετρό της Πόλης

Αγγελιοφόρος, 05.05.2013

Του Γιώργου Μούλκα, gmoulkas.wordpress.com

Ο αρχαιολογικός χώρος του Γενικαπί προστατεύεται από το Συμβούλιο Μνημείων της Κωνσταντινούπολης και η κατασκευή υπόγειου σταθμού ακυρώθηκε στη θέση αυτή

Τα βλέμματα χαμήλωσαν. Οι ώμοι ανασηκώθηκαν. Η απογοήτευση σκίασε τα πρόσωπα των μηχανικών. Οι εργασίες εκσκαφής σταμάτησαν και οι χειριστές ειδοποιήθηκαν να απομακρύνουν τα μηχανήματα από το εργοτάξιο.

Hταν Ιούνιος του 2006. Στην περιοχή του Γενικαπί (Yenikapi) αρχαιολόγοι, σχεδιαστές και συντηρητές εργάζονταν εντατικά, για να διασώσουν ένα ακόμη ναυαγισμένο πλοίο της βυζαντινής εποχής που είχε εντοπιστεί λίγα μέτρα κάτω από τη σημερινή στάθμη της θάλασσας του Μαρμαρά.

Το «Εργο του Αιώνα», όπως διακηρύσσει με αυταρέσκεια η τουρκική κυβέρνηση, ασπαζόμενη πλήρως το ευρωπαϊκό όραμα, είχε αρχίσει να εκτελείται σχεδόν δύο χρόνια νωρίτερα, το 2004. Το μεγαλεπήβολο έργο «Marmaray» προβλέπει, μεταξύ άλλων, την κατασκευή της βαθύτερης υποθαλάσσιας σήραγγας στον κόσμο, μήκους 1,4 χλμ., στην περιοχή των Στενών του Βοσπόρου, χάρη στην οποία θα συνδεθούν σιδηροδρομικώς για πρώτη φορά δύο ήπειροι, η Ευρώπη και η Ασία. Απώτερος στόχος είναι να θεραπευτεί η Κωνσταντινούπολη των 15 εκατομμυρίων κατοίκων από τα απειλητικά συμπτώματα του κυκλοφοριακού εμφράγματος και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
 

Ο Τούρκος αρχαιολόγος Ουφούκ Κοτζαμπάς από το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης

«Η Κωνσταντινούπολη ανήκει σ’ εκείνους τους σπουδαίους αρχαίους τόπους – όπως η Αθήνα, η Ρώμη και τα Ιεροσόλυμα –, όπου τέτοιες περιπτώσεις εντοπισμού αρχαιοτήτων συμβαίνουν πολύ συχνά», λέει στον «Αγγελιοφόρο της Κυριακής» ο αρχαιολόγος, δρ. Ουφούκ Κοτζαμπάς, ο οποίος βρέθηκε πριν από λίγες ημέρες στη Θεσσαλονίκη, προσκεκλημένος σε εκδήλωση του ΣΥΡΙΖΑ. Ο ίδιος προσθέτει: «Ωστόσο, την αρχική απογοήτευση της τοπικής κοινωνίας ανέτρεψε πολύ γρήγορα η εξέχουσα σημασία των αντικειμένων που ανασύρονταν προσεκτικά από τη λάσπη κατά μήκος της θάλασσας του Μαρμαρά: εκατομμύρια θραύσματα αγγείων, οστά από 60 διαφορετικά είδη ζώων και δεκάδες ναυάγια πλοίων, αδιάψευστοι μάρτυρες της εμπορικής δραστηριότητας που ανθούσε στην περιοχή κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους».

Ο λιμένας του Θεοδοσίου

Το Γενικαπί, η φθαρμένη από το χρόνο συνοικία της Κωνσταντινούπολης, όπου αποκαλύφθηκαν οι σημαίνουσες αρχαιότητες, φιλοξενούσε από τα τέλη του 4ου αιώνα μ.Χ. το ένδοξο λιμάνι που κατασκεύασε ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Α’ και το οποίο συνέχισε να λειτουργεί έως το 12ο αιώνα μ.Χ. Στην ίδια, ωστόσο, συνοικία αποφασίστηκε να χωροθετηθεί νέος επιβατικός σταθμός του υπόγειου και προαστιακού σιδηρόδρομου, ώστε να διασυνδεθούν τα συγκοινωνιακά συστήματα σταθερής τροχιάς της σύγχρονης Κωνσταντινούπολης.

«Χάρη στην κατασκευή του μετρό αποκαλύφθηκε σημαντικό τμήμα του τείχους που κατασκεύασε ο Κωνσταντίνος Α’, αλλά και τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα του λιμένος του Θεοδοσίου. Στην ίδια περιοχή έχουμε έως τώρα εντοπίσει 36 ναυάγια, που συγκροτούν τη μεγαλύτερη ανά τον κόσμο συλλογή ναυαγισμένων πλοίων που έχει ποτέ βρεθεί – και μάλιστα σε θαυμάσια κατάσταση», σημειώνει με υπερηφάνεια ο κ. Κοτζαμπάς.
 

Η βαθύτερη υποθαλάσσια σήραγγα του κόσμου, μήκους 1,4 χλμ., στην περιοχή των Στενών του Βοσπόρου

Οι καθυστερήσεις

Για τον κ. Κοτζαμπάς, συνδεδεμένο καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης, και τους συνεργάτες του αυτά τα ναυάγια αποτελούν ευρήματα μιας ζωής. Οι ανασκαφές που οδήγησαν στον εντοπισμό τους άρχισαν, με την ευκαιρία των έργων του νέου μετρό, πριν από εννέα χρόνια, υπό την ευθύνη του Αρχαιολογικού Μουσείου της Κωνσταντινούπολης, και συνεχίζονται ακόμη και σήμερα, απασχολώντας περί τους 1.000 εργαζόμενους. Οι αρχαιολογικές έρευνες, οι οποίες ειδικώς στην περιοχή του Γενικαπί αναπτύσσονται σε έκταση 58.000 τ.μ., ανέτρεψαν τουλάχιστον κατά 5 χρόνια τον αρχικό σχεδιασμό του «Marmaray», το οποίο πλέον αναμένεται να ολοκληρωθεί προς το τέλος του 2013, αντί για το 2009. Παράλληλα, ο αρχικός προϋπολογισμός διογκώθηκε, υπερβαίνοντας τα 4,5 δισ. δολάρια, βάσει των τελευταίων στοιχείων.

Σε κανονική τροχιά

«Eπειτα από χρόνια παράλυσης, οι εργασίες γι’ αυτό το μεγάλο έργο δημόσιας μεταφοράς έχουν επανέλθει σε κανονική τροχιά», λέει ο κ. Κοτζαμπάς και εξηγεί: «Το πρόβλημα δεν ήταν η έλλειψη χρηματοδότησης, αλλά το γεγονός ότι κάθε φορά που τα εκσκαπτικά μηχανήματα έπιαναν δουλειά, αναδύονταν νέα αρχαιολογικά στρώματα που επικαλύπτονταν από τα προηγούμενα. Ωστόσο, η μεγαλύτερη πρόκληση της κατασκευής του “Marmaray” δεν έγκειται στο μέλλον και στην εξυπηρέτηση των αναγκών της πόλης, αλλά εντοπίζεται στο ίδιο το παρελθόν και στη διαχείριση της κληρονομιάς μας».

Κατήργησαν σταθμό του μετρό στην Κωνσταντινούπολη

Αγγελιοφόρος, 13.05.2013

Του Γιώργου Μούλκα, gmoulkas.wordpress.com

Οι Τούρκοι μηχανικοί κλήθηκαν να αναθεωρήσουν μερικώς τα αρχιτεκτονικά σχέδια, για να ενσωματώσουν στις υποδομές του νέου έργου τα κατάλοιπα ενός λιθόκτιστου μώλου στο Γενικαπί

Ζήτημα παρόμοιο με αυτό που έχει ανακύψει στην περίπτωση της κατασκευής του μετρό στο σταθμό της Βενιζέλου,  στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν σχετικώς πρόσφατα οι αρχές της Κωνσταντινούπολης,  όπου κατασκευάζεται από το 2004 έως και σήμερα ο νέος υπόγειος σιδηρόδρομος και αναβαθμίζονται οι λειτουργούντες σταθμοί, στο πλαίσιο του μεγαλεπήβολου έργου «Marmaray».

Mετά τη διενέργεια των ανασκαφικών εργασιών στην υποβαθμισμένη συνοικία του Γενικαπί (Yenikapi) και την αξιολόγηση των εντυπωσιΑκών ευρημάτων που αποκαλύφθηκαν, το Συμβούλιο Μνημείων της Κωνσταντινούπολης ανέλαβε την ευθύνη να αποφασίσει εάν οι αρχαιότητες θα διατηρηθούν κατά χώραν (in situ) ή θα αποσπαστούν, για να συντηρηθούν και να εκτεθούν αλλού.

Τι αποφασίστηκε

«Το Συμβούλιο Μνημείων αποφάσισε να προστατευθούν οι αρχαιότητες in situ και έδωσε εντολή στους κατασκευαστές να αλλάξουν τα σχέδια και να τροποποιήσουν τις μελέτες του σταθμού στο Γενικαπί. Η κρίση του είχε καθοριστική σημασία», λέει ο Τούρκος αρχαιολόγος, δρ. Ουφούκ Κοτζαμπάς από το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης, ο οποίος βρέθηκε πρόσφατ στη Θεσσαλονίκη, προσκεκλημένος σε εκδήλωση του ΣΥΡΙΖΑ. Ο ίδιος συμπληρώνει: «Επειδή, όμως, έγινε εμφανές ότι ο υπόγειος σταθμός ήταν αδύνατο να συνυπάρξει με τις αρχαιότητες, τελικώς αποφασίστηκε να μετακινηθεί σε άλλη θέση. Eτσι, σήμερα κατασκευάζεται σε απόσταση περίπου 2 χλμ. εκτός του αρχαιολογικού χώρου».

Στην περίπτωση δε ενός λιθόκτιστου μώλου, που εντοπίστηκε εντός του ένδοξου λιμένα του Θεοδοσίου, στο Γενικαπί, και συνέπιπτε με υποδομές του σταθμού, οι μηχανικοί έλαβαν εντολή να τροποποιήσουν το αρχικό αρχιτεκτονικό σχέδιο, ώστε να ενσωματώσουν τα αρχαιολογικά λείψανα στο κέλυφος της κατασκευής και να τα αναδείξουν καταλλήλως.

Οι ομοιότητες

Οσα διαδραματίζονται στο μετρό της Κωνσταντινούπολης παρουσιάζουν ή όχι ομοιότητες με την περίπτωση της Βενιζέλου; Στο ερώτημα αυτό ο δρ. Ουφούκ Κοτζαμπάς απαντά:

«Η διαχείριση των αρχαιοτήτων στη Θεσσαλονίκη φαίνεται να είναι πιο κοντά σ΄ αυτό που συνέβη στον υπόγειο σταθμό του Σίρκετσι (Sirkeci), στην ασιατική ακτή του Βοσπόρου. Στο σταθμό αυτό, ο οποίος ήταν σαφώς μικρότερος, σε σύγκριση με το Γενικαπί, και βεβαίως η κατασκευή του προηγήθηκε, αρχικώς εντοπίστηκαν οθωμανικές αρχαιότητες, οι οποίες γρήγορα αποφασίστηκε να απομακρυνθούν, ώστε να συνεχιστούν οι έρευνες και οι εργασίες για το μετρό. Στη συνέχεια, βρέθηκαν αρχαιότητες σε βυζαντινά στρώματα, για τις οποίες το Συμβούλιο Μνημείων αποφάσισε να προστατευθούν με τη μεταφορά τους σε άλλη θέση. Ωστόσο, αμέσως μετά αποκαλύφθηκαν ακόμη σημαντικότερες αρχαιότητες, που σχετίζονταν με το βυζαντινό λιμένα του Νεωρίου. Στην περίπτωση αυτή αποφασίστηκε να προστατευτούν in situ, αλλά οι μηχανικοί δεν μπορούσαν να αλλάξουν τα σχέδια του σταθμού».

Δημόσιος διάλογος

Οπως αναφέρει ο Τούρκος αρχαιολόγος, το έργο διακόπηκε για αρκετούς μήνες και άρχισε εκτεταμένος δημόσιος διάλογος για την τύχη των αρχαιοτήτων. «Οι κατασκευαστές δεν έβρισκαν εναλλακτική τεχνική λύση, σε αντίθεση, όμως, με ό,τι φαίνεται να συμβαίνει στη Βενιζέλου, λόγω της μικρής έκτασης του σκάμματος. Ετσι το Συμβούλιο Μνημείων οδηγήθηκε τελικώς στην απόφαση να απομακρυνθούν όλες οι αρχαιότητες, να αναδειχθούν αλλού και να ολοκληρωθεί ο σταθμός στην αρχική θέση», εξηγεί.

    Οι πολίτες αγωνιούν, οι πολιτικοί ασκούν πιέσεις
    Οστά αλόγων και υποστυλώματα από ξύλινες προβλήτες βρέθηκαν εντός του ένδοξου λιμένος του Θεοδοσίου Α΄

    Εκδηλώθηκαν, άραγε, κοινωνικές αντιδράσεις ή διαμαρτυρίες από παρα- γωγικούς φορείς για τις πολυετείς καθυστερήσεις από τις ανασκαφές, οι οποίες συνεχίζονται επί 9 χρόνια;

    «Οι πολίτες αγωνιούν για την κατασκευή του έργου, καθώς το κυκλοφοριακό ζήτημα στην Κωνσταντινούπολη είναι εκρηκτικό, και αναμένουν την ολοκλήρωσή του, χωρίς να διαμαρτύρονται σε βάρος των αρχαιολόγων. Ωστόσο, οι κύριες αντιδράσεις προέρχονταν από τους πολιτικούς, που ασκούσαν πιέσεις για την ολοκλήρωση του μετρό», απαντά ο Ουφούκ Κοτζαμπάς.

    Η συνύπαρξη

    Και πώς μπορεί να εξασφαλιστεί η συνύπαρξη ενός μεγάλου συγκοινωνιακού έργου με ένα σημαντικό αρχαιολογικό χώρο σε µία σύγχρονη µεγαλούπολη; «Πριν από τη χωροθέτηση κάθε τέτοιου έργου, όπως το μετρό, πρέπει να γίνεται έρευνα της αρχιτεκτονικής της περιοχής και των κτιρίων της. Στη συνέχεια, πρέπει να ακολουθήσουν γεωφυσικές έρευνες με radar υπεδάφους και να διενεργηθούν δοκιμαστικές ανασκαφικές τομές, ώστε να σχηματιστεί ακριβής – κατά το δυνατόν – εικόνα της ιστορίας της περιοχής. Μόνον τότε, θα πρέπει να αποφασίζεται η σαφής χάραξη ενός κατασκευαστικού έργου, ώστε στην πορεία να διασφαλιστεί η συνύπαρξη με τις όποιες αρχαιότητες», απαντά.

 

Βαδίζοντας στη Μέση Οδό, την ώρα που σφυρίζει ο συρμός του μετρό

gmoulkas.wordpress.com, 23.04.2013

Του Γιώργου Μούλκα

Τι θα αντικρίζουν οι επιβάτες του μετρό της Θεσσαλονίκης, όταν θα κατεβαίνουν σε βάθος 6 μέτρων κάτω από τη σύγχρονη πόλη, λίγο πριν επιβιβαστούν στον επόμενο  συρμό που θα τους μεταφέρει από τη Βενιζέλου στο Σιντριβάνι, προς τα ανατολικά, ή στο Σιδηροδρομικό Σταθμό, προς τα δυτικά;

Πώς θα μπορούσαν να αποκομίζουν τη μοναδική αίσθηση που προσφέρουν η Μέση Οδός, το μνημειακό τετράπυλο και τα άλλα βυζαντινά προκτίσματα που αποκαλύφθηκαν στη συμβολή των οδών Βενιζέλου και Εγνατίας;

Πώς θα μετακινούνται στην καρδιά της αστικής Θεσσαλονίκης του 6ου αιώνα μ.Χ., που σήμερα διασώζεται σε έκταση περίπου 1.600 τ.μ., λίγο πριν φτάσουν στο γραφείο τους ή όταν θα επιστρέφουν στο σπίτι τους;

Αγιοι και αυτοκράτορες

Πώς θα περιδιαβαίνουν το διάσημο δρόμο, που εντοπίστηκε κάτω από το σημερινό δρόμο και τον οποίο πριν από 15 αιώνες χρησιμοποιούσαν άνθρωποι και άμαξες, κάτοικοι, έμποροι, επισκέπτες, άγιοι και αυτοκράτορες;

Και πώς θα συνδυάζονται οι λειτουργίες του μεγαλύτερου δημόσιου έργου της χώρας με την καθημερινή επίσκεψη του εξέχοντος αρχαιολογικού χώρου στα σπλάγχνα της πολύβουης  πόλης;

Εκ προοιμίου προσεγγίσεις στα ζητήματα αυτά επιχειρεί να δώσει η επιστημονική ομάδα του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του ΑΠΘ, που ανέλαβε να αναπαραστήσει με εικόνες τη μία από τις δύο τεχνικές λύσεις που η ίδια προτείνει, όσον αφορά στη συνύπαρξη του μετρό και των αρχαιοτήτων.

Σε ψηφιακή ταινία (video) που ανήρτησε στο διαδίκτυο, στο δημοφιλή ιστότοπο YouTube, προσφέρει σε κάθε χρήστη τη δυνατότητα να περιηγηθεί εικονικά στο σταθμό του μετρό στη Βενιζέλου και να αποκτήσει πανοραμική και συνολική αίσθηση του χώρου, όπως αυτός θα μπορούσε να διαμορφωθεί, βάσει της αρχής της ενσωμάτωσης των ανασκαφικών ευρημάτων στο συγκοινωνιακό έργο.

Τι προβλέπεται

Σημειώνεται ότι η εν λόγω λύση της επιστημονικής ομάδας, υπό την εποπτεία του προέδρου του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών, Χρήστου Αναγνωστοπούλου, προβλέπει τη μερική μετάθεση χρήσεων και εγκαταστάσεων στο επίπεδο -2 του σταθμού και την ανάπτυξη νέων χώρων με πρόσθετες εκσκαφές εκτός του σημερινού περιγράμματος (κιβωτίου) του έργου. Η είσοδος και η έξοδος των επιβατών θα γίνεται από το επίπεδο -1, όπως προβλεπόταν αρχικώς, χωρίς διαχωρισμό των κινήσεων, και το ποσοστό διατήρησης των αρχαιοτήτων θα ανέλθει στο 75%.

Η εν λόγω λύση έχει, όπως εκτιμάται, κόστος € 2,8-3 εκατ. και χρόνο εφαρμογής περί τους 40 μήνες, επιβαρύνοντας το χρονοδιάγραμμα των εργασιών του σταθμού της Βενιζέλου κατά 9 μήνες.

 

Νέα δεδομένα για το μετρό της Θεσσαλονίκης

Αγγελιοφόρος, 22.04.2013

Του Γιώργου Μούλκα, gmoulkas.wordpress.com

Αίσιο τέλος είχε η συμφωνία που κυοφορούνταν κατά τους τελευταίους μήνες στον κατασκευαστικό κλάδο και είχε ως κύριο αντικείμενο το πολύπαθο έργο του μετρό της Θεσσαλονίκης.

Ο όμιλος της Ελλάκτωρ ανακοίνωσε σήμερα πως αποκτά τον έλεγχο της ΑΕΓΕΚ, η οποία είναι επικεφαλής της αναδόχου κοινοπραξίας που κατασκευάζει το έργο του υπόγειου σιδηρόδρομου της πόλης. Ως γνωστόν, η ΑΕΓΕΚ Κατασκευαστική αντιμετώπιζε σημαντικές οικονομικές δυσκολίες και είχε περιέλθει εδώ και καιρό υπό τον έλεγχο των πιστώτριων τραπεζών. Η επικύρωση της συμφωνίας εξαγοράς της θέτει πλέον νέα δεδομένα για το μεγαλύτερο δημόσιο έργο της χώρας και την πορεία εκτέλεσής του.

Όπως έκανε γνωστό η διοίκηση της Ελλάκτωρ, μεταξύ της θυγατρικής εταιρίας της Ακτωρ ΑΤΕ και των τραπεζών Alpha και Πειραιώς υπογράφηκε μνημόνιο συναντίληψης, το οποίο, μεταξύ άλλων, προβλέπει τα εξής:

■ Την απόκτηση από την ΑΚΤΩΡ μετοχών που αντιπροσωπεύουν το 80% του μετοχικού κεφαλαίου της ΑΕΓΕΚ Κατασκευαστική ΑΕ, αφού πρώτα μετατραπούν σε προνομιούχες άνευ ψήφου μετοχές,

■ Την απόκτηση από την ΑΚΤΩΡ μετοχών που αντιπροσωπεύουν ποσοστό 4,992% του μετοχικού κεφαλαίου της εισηγμένης στο ΧΑ εταιρίας ΑΕΓΕΚ ΑΕ.

■ Την ανάληψη από την ΑΚΤΩΡ της παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών προς την ΑΕΓΕΚ Κατασκευαστική για τα υπό εκτέλεση έργα της, με σκοπό την εύρυθμη, έγκαιρη και απρόσκοπτη αποπεράτωσή τους.

Η ανακοινωθείσα συναλλαγή εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί με την υπογραφή των σχετικών συμβάσεων έως τις 31 Μαϊου.

Σημειώνεται ότι η Άκτωρ ΑΤΕ έχει ήδη επιλεγεί ως προσωρινός ανάδοχος για το έργο της επέκτασης του μετρό της Θεσσαλονίκης προς την Καλαμαριά, συνολικού τιμήματος 518 εκατ. ευρώ. Η υπογραφή της σχετικής σύμβασης αναμένεται στις αρχές του 2014, υπό την προϋπόθεση ότι δε θα προκύψουν νομικές εμπλοκές από τις υπόλοιπες διαγωνιζόμενες κοινοπραξίες / εταιρίες.

Γ.Μ.

Μπουτάρης εγκαλεί Τζαβάρα για ανεπάρκεια και μονομέρεια

Αγγελιοφόρος, 19.04.2013

Του Γιώργου Μούλκα, gmoulkas.wordpress.com

Για σειρά ελλείψεων και παραλείψεων, ανεπάρκεια και μονομέρεια εγκαλεί τον Κώστα Τζαβάρα, αναπληρωτή υπουργό Πολιτισμού, ο Γιάννης Μπουτάρης, δήμαρχος Θεσσαλονίκης, όσον αφορά στον τρόπο διαχείρισης των βυζαντινών αρχαιοτήτων που αποκαλύφθηκαν στον υπό κατασκευή σταθμό του μετρό στη Βενιζέλου.

Ο κ. Μπουτάρης προβάλλει σειρά αντιρρήσεων και ενστάσεων κατά της απόφασης που έλαβε ο κ. Τζαβάρας στις 24 Ιανουαρίου και η οποία προβλέπει, ως γνωστόν, την απόσπαση των αρχαιολογικών καταλοίπων από το σκάμμα του σταθμού της Βενιζέλου και τη μεταφορά τους στο στρατόπεδο Παύλου Μελά, στη Σταυρούπολη, ή σε άλλο ανάλογο χώρο.

Η εν λόγω υπουργική απόφαση παραμένει ισχυρή και δεν έχει ακόμη επανεξεταστεί ή τροποποιηθεί, παρά την υπόδειξη τεσσάρων εναλλακτικών λύσεων εκ μέρους του ΤΕΕ/Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας και του ΑΠΘ, αλλά και δύο σύνθετων τεχνικών προτάσεων εκ μέρους των ανεξάρτητων πολιτικών μηχανικών Κώστα Ζάμπα και Γιώργου Ουρσουζίδη.

«Διότι πάσχει…»

Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης έκανε για πρώτη φορά δημοσίως λόγο για τη θεσμική διαδικασία προσβολής της απόφασης Τζαβάρα στην ειδική εκδήλωση του ΑΠΘ την προηγούμενη Τετάρτη, σημειώνοντας ότι έχει κατατεθεί αίτηση θεραπείας ενώπιον του αρμόδιου υπουργού.

Στην πολυσέλιδη αίτηση θεραπείας, την οποία φέρνει στο φως της δημοσιότητας ο «Αγγελιοφόρος», ο κ. Μπουτάρης ζητεί να ανακληθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, «διότι πάσχει από έλλειψη επαρκούς, ειδικής και λεπτομερούς αιτιολογίας, βασίζεται σε ανεπαρκή στοιχεία και επιπρόσθετα δεν πληροί και τις προϋποθέσεις (…) του άρθρου 42 του ν. 3028/2002 (σ.σ. του αρχαιολογικού νόμου)».

Οι λόγοι

Αναλυτικότερα, στο κείμενο, που έχει περιέλθει σε γνώση του www.agelioforos.gr, σημειώνονται, μεταξύ άλλων, τα εξής:

■ Από την προσβαλλόμενη απόφαση (σ.σ. του Κ. Τζαβάρα) δεν προκύπτει ότι έχει προηγηθεί ο απαιτούμενος, σχετικός επιστημονικός έλεγχος, σύμφωνα με τον οποίο αποκλείεται κάθε δυνατότητα διατήρησης των αποκαλυφθέντων μνημείων στο περιβάλλον τους.

■ Δεν έχει υπάρξει συγκριτική αξιολόγηση διαφόρων επιστημονικών προτάσεων, λαμβανομένων υπόψη και στοιχείων της οικονομικής κλίμακας, σε αντιστοιχία με το ενδεχόμενο της απόσπασής τους και της έκθεσής τους σε άλλο χώρο.

■ Δεν έχουν ληφθεί τεκμηριωμένα υπόψη οι αντίθετες απόψεις από επιστημονικούς φορείς, καθ΄ ύλην αρμόδιους να συνεισφέρουν την επιστημονική άποψή τους για το ζήτημα.

■ Η τυχόν διατυπωμένη άποψη της Αττικό Μετρό ΑΕ, ως μονομερώς διατυπωθείσα, δε θα μπορούσε να πληροί τις απαιτήσεις μίας πλήρους συνθετικής επιστημονικής μελέτης για την ανάγκη μετακίνησης και το κόστος ανάδειξης των αποκαλυφθέντων μνημείων εκτός του περιβάλλοντός τους.

■ Δεν προϋπήρξε εισήγηση των αρμόδιων Υπηρεσιών Αναστήλωσης.

■ Τα μέλη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) «γνωμοδότησαν», χωρίς να έχουν επισκεφθεί τους χώρους εκσκαφής.

■ Δε διενεργήθηκε αυτοψία για τη σύνταξη τεχνικής έκθεσης από τη Γενική Διεύθυνση Αναστήλωσης του υπουργείου Πολιτισμού.

«Φοβικό σύνδρομο»

Ακολούθως, ο κ. Μπουτάρης εξαίρει την ιστορική σημασία των ευρημάτων στο σταθμό και τονίζει ότι «η επιδιωκόμενη τεχνική λύση δε συνεπάγεται και ενδεχόμενη “κατάργηση ή αλλαγή χάραξης ή μετακίνηση” του σταθμού Βενιζέλου, όπως υποβολιμαία προβάλλεται για τον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης και τη δημιουργία φοβικού συνδρόμου από το ενδεχόμενο της περαιτέρω καθυστέρησης του έργου του μετρό – για τις οποίες καθυστερήσεις ο δήμος Θεσσαλονίκης ουδεμία ευθύνη φέρει».

Και ο δήμαρχος προσθέτει: «Το μόνο που προτείνεται είναι η αναζήτηση τεχνικής λύσης, που δεν έχει έως σήμερα αναζητηθεί, για να αναδειχθούν τα ευρήματα κατά χώραν ως επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος, παράλληλα με λειτουργία του μετρό».

Με αναπομπή στο ΚΑΣ

Στην αίτηση θεραπείας σημειώνεται ότι, επειδή είναι προφανές, αναντίρρητο και εύλογο το έννομο συμφέρον του δήμου Θεσσαλονίκης, πρέπει να ανακληθεί η υπουργική απόφαση. Πώς μπορεί να γίνει αυτό; Δια της αναπομπής στο ΚΑΣ, «με την επίκληση και προσθήκη νέων και συμπληρωματικών στοιχείων, που θα καλύψουν την ανεπάρκεια των προηγούμενων, κατόπιν μίας πλήρους συνθετικής επιστημονικής μελέτης». Σύμφωνα με το δήμο Θεσσαλονίκης, η μελέτη αυτή «θα αξιολογήσει με τεκμηριωμένα επιστημονικά κριτήρια (τεχνικά, αρχαιολογικά, οικονομικά, συγκοινωνιακά) όλες τις πιθανές λύσεις για την επίτευξη του βέλτιστου, από κάθε άποψη αποτελέσματος».

Οι προθεσμίες

Στην αίτηση θεραπείας, η οποία κατατέθηκε στις 21 Μαρτίου, λίγες ημέρες πριν από το κρίσιμο χρονικό διάστημα των 60 ημερών, όσον αφορά στην αίτηση ακύρωσης της υπουργική απόφασης, δεν έχει ακόμη απαντήσει ο κ. Τζαβάρας. Σύμφωνα με τον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, ο αναπληρωτής υπουργός Πολιτισμού πρέπει να γνωστοποιήσει την απόφασή του, θετική ή αρνητική, το αργότερο σε 30 ημέρες, δηλαδή έως αύριο.

Στο Συμβούλιο Επικρατείας;

«Συνήθως αυτές οι αιτήσεις απορρίπτονται σιωπηρώς», σημειώνει ο ειδικός σύμβουλος του δημάρχου Θεσσαλονίκης, δικηγόρος Απόστολος Σοφιαλίδης και προσθέτει: «Είτε απαντήσει είτε όχι ο κ. Τζαβάρας, από την προσεχή Δευτέρα αρχίζει να μετρά και πάλι ο κρίσιμος χρόνος των 60 ημερών, για να κατατεθεί αίτηση ακύρωσης στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Επί της ουσίας, ο δήμος Θεσσαλονίκης άσκησε την αίτηση θεραπείας, ώστε να κερδηθεί πολύτιμος χρόνος και να μπορέσει η πόλη να λάβει τις αποφάσεις της, προετοιμάζοντας παράλληλα το έδαφος των επιχειρημάτων για προσφυγή στο ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο».