ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ «Μέση λύση» για τη «Μέση οδό»

Μακεδονία, 31.03.2013

Του Φώτη Κουτσαμπάρη

«Μέση λύση» για τη «Μέση οδό» που αποκαλύφθηκε στο εργοτάξιο του μετρό Θεσσαλονίκης στη Βενιζέλου, η οποία επιτρέπει την παραμονή των αρχαιοτήτων με παράλληλη λειτουργία του σταθμού, προτείνει η ομάδα εργασίας που συστάθηκε από το ΤΕΕ/ΤΚΜ, για να διερευνήσει την πιθανότητα συνύπαρξης αρχαίων και μετρό.

Η επιστημονική ομάδα του ΑΠΘ που εξετάζει το ίδιο θέμα, σε συνεργασία με τους μηχανικούς της Αττικό Μετρό, προσανατολίζονται στην ίδια κατεύθυνση, ετοιμάζοντας πρόταση διατήρησης των αρχαιοτήτων. Ολοκληρωμένο σχέδιο επίλυσης του ζητήματος που έχει δημιουργηθεί, το οποίο δεν διαφέρει από τα σχέδια των επιτροπών, κατέθεσε στη «ΜτΚ» ο πολιτικός μηχανικός Γιώργος Ουρσουζίδης, μέλος του ΤΕΕ.

Στο πόρισμά της η οκταμελής διεπιστημονική επιτροπή του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος / Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας (ΤΕΕ/ΤΚΜ) προτείνει προσωρινή απόσπαση των αρχαιοτήτων από τον χώρο του εργοταξίου, συνέχιση των εργασιών για την κατασκευή του σταθμού Βενιζέλου, ο οποίος θα επανασχεδιαστεί με σκοπό να μπορέσει να φιλοξενήσει τις αρχαιότητες και ταυτόχρονα να εξυπηρετούνται οι λειτουργίες του. Στη συνέχεια επανατοποθέτηση του μεγαλύτερου μέρους των αρχαιοτήτων και όχι του συνόλου, στο πρώτο επίπεδο του σταθμού, δηλαδή εκεί που αποκαλύφθηκαν. Ο σταθμός έχει τέσσερα επίπεδα (ορόφους) ύψους έξι μέτρων. Το πρώτο επίπεδο θα είναι επισκέψιμο για όσους επιθυμούν να δούνε τα ευρήματα, θα είναι μουσειακός χώρος και θα αποτελεί μόνο την είσοδο για τον σταθμό του μετρό, χωρίς να έχει άλλες λειτουργίες (εκδοτήρια, ακυρώσεις κτλ.). Οι εγκαταστάσεις του σταθμού θα αναπτύσσονται από το δεύτερο επίπεδο και κάτω.
Η ομάδα εργασίας του ΤΕΕ/ΤΚΜ προτείνει όχι μόνο επανασχεδιασμό του σταθμού του μετρό της Βενιζέλου βάσει των παραπάνω ιδεών, αλλά αναβάθμιση συνολικά του άξονα της οδού Βενιζέλου, από την πλατεία Ελευθερίας μέχρι το υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης. Οι παρεμβάσεις στον άξονα θα γίνουν με στόχο να διαμορφωθεί ένας άξονας αρχαιολογικού και τουριστικού ενδιαφέροντος, στο κέντρο της πόλης και στον σταθμό με την (προβλεπόμενη) μεγαλύτερη κίνηση. Ο χάρτης ευρημάτων του μετρό θα συμπληρώνεται από το Μπεζεστένι, το Αλκαζάρ και όλα τα υπόλοιπα μνημεία της περιοχής. Προτείνεται να γίνει από τον δήμο Θεσσαλονίκης αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για την αναβάθμιση του άξονα. Στο πόρισμα της ομάδας εργασίας υπογραμμίζεται ότι η προτεινόμενη λύση είναι τεχνικά εφικτή, δεν προκαλεί μεγάλες καθυστερήσεις στην πορεία κατασκευής του έργου και δεν απαιτεί επιπλέον χρήματα.
Η διεπιστημονική ομάδα του ΤΕΕ/ΤΚΜ, που συνέταξε την πρόταση, αποτελείται από τους Μιχάλη Γεωργιάδη (πολιτικό μηχανικό, καθηγητή Πολυτεχνικής ΑΠΘ), Νίκο Καλογήρου (αρχιτέκτονα μηχανικό, καθηγητή Πολυτεχνικής ΑΠΘ), Βασίλη Κωνσταντινίδη (μηχανολόγο ηλεκτρολόγο μηχανικό), Πάρι Μπίλλια (πολιτικό μηχανικό, μέλος της διοικούσας επιτροπής του ΤΕΕ/ΤΚΜ και πρόεδρο της ομάδας), Παναγιώτη Παπαϊωάννου (αγρονόμο τοπογράφο, καθηγητή Πολυτεχνικής ΑΠΘ), Σωτήρη Πρέντζα (αγρονόμο τοπογράφο μηχανικό, πρόεδρο Μόνιμης Επιτροπής Έργων Υποδομών του ΤΕΕ/ΤΚΜ), Ματούλα Σκαλτσά (καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης και Μουσειολογίας στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων ΑΠΘ) και Αριστοτέλη Τοκατλίδη (πολιτικό μηχανικό, πρόεδρο Συλλόγου Μελετητών Δημοσίων Έργων Κεντρικής Μακεδονίας).

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΠΘ
Η πρόταση της επιστημονικής ομάδας που συνέστησε το ΑΠΘ είναι στο στάδιο της ολοκλήρωσης και βασίζεται στην ίδια ιδέα με την πρόταση του ΤΕΕ, δηλαδή προσωρινή απόσπαση των αρχαιοτήτων και επανατοποθέτηση του μεγαλύτερου τμήματος. «Η πρόταση που διαμορφώνουμε προβλέπει την παραμονή των ευρημάτων εντός του σταθμού, ώστε να μπορούν να είναι επισκέψιμα, χωρίς να παρεμποδίζεται η λειτουργικότητα του σταθμού. Είναι εφικτή και τη συζητούμε με τους μηχανικούς της Αττικό Μετρό, για να εφαρμοστεί σε λογικό πλαίσιο», περιγράφει στη «ΜτΚ» ο Χρήστος Αναγνωστόπουλος, πρόεδρος του τμήματος Πολιτικών Μηχανικών της Πολυτεχνικής του ΑΠΘ και συνεχίζει «ο σταθμός θα κατασκευαστεί με την προβλεπόμενη διαδικασία και στη συνέχεια θα τοποθετηθούν τα σημαντικότερα ευρήματα. Δεν μπορεί να παραμείνει το σύνολό τους, διότι απαιτούνται χώροι εξαερισμού. Ο πρώτος χώρος θα είναι μουσείο και οι υπόλοιποι σταθμός». Το ΑΠΘ, σύμφωνα με τον κ. Αναγνωστόπουλο, εξετάζει και μια διαφοροποιημένη ιδέα, σύμφωνα με την οποία οι εργασίες για το μετρό θα γίνονται κάτω από το πρώτο επίπεδο, αλλά «φαίνεται ότι η λύση αυτή έχει προβλήματα».
Το ζήτημα του σταθμού «Βενιζέλου» του έργου του μετρό Θεσσαλονίκης ανέκυψε στις 15 Ιανουαρίου όταν το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) έλαβε ομόφωνα την απόφαση να μεταφερθούν οι αρχαιότητες που αποκαλύφθηκαν σε άλλο σημείο της πόλης, στο πρώην στρατόπεδο «Παύλου Μελά» ή όπου αλλού, με σκοπό την προστασία και την ανάδειξή τους. Η μεταφορά, βάσει της απόφασης, αφορά το σύνολο του ευρήματος, ενιαία και όπως διαπιστώθηκε, απαιτείται χώρος έκτασης τουλάχιστον 1.600 τ.μ. Οι αρχαιολόγοι αντέδρασαν και ζήτησαν να παραμείνουν οι αρχαιότητες, που περιλαμβάνουν τμήμα του μαρμαροστρωμένου δρόμου Decumanus (μήκους 75, πλάτους 5,50 μ.), αυτό που ονομάζεται «Μέση οδός» με τις αρματοτροχιές σε άριστη κατάσταση και τη διασταύρωσή του με το λιθόστρωτο δρόμο Cardo. Στο πλευρό τους τάχθηκαν επιστημονικοί, πολιτικοί, κοινωνικοί φορείς και η τοπική αυτοδιοίκηση. Το ΑΠΘ συνέστησε επιτροπή για να εξετάσει το ζήτημα, όπως έκανε και το ΤΕΕ/ΤΚΜ.

Η τρίτη πρόταση
Εκτός από τις επιτροπές του ΤΕΕ/ΤΚΜ και του ΑΠΘ, ολοκληρωμένη πρόταση για τη συνύπαρξη αρχαιοτήτων και σταθμού στη Βενιζέλου κατέθεσε προς συζήτηση από τις επιτροπές ο πολιτικός μηχανικός Γιώργος Ουρσουζίδης, μέλος του ΤΕΕ. Ο κ. Ουρσουζίδης προτείνει να ανοίξουν προσβάσεις στο δεύτερο επίπεδο του σταθμού, κάτω από τις αρχαιότητες, για να γίνονται εργασίες. Να αποσπαστούν προσωρινά κάποια τμήματα των αρχαιοτήτων και να μεταφερθούν σε κοντινό χώρο και να επανατοποθετηθούν στο μεγαλύτερο μέρος τους.
Ο κ. Ουρσουζίδης αναφέρει στη «ΜτΚ» ότι «για να γίνει κατανοητή η προτεινόμενη λύση, πρέπει να χωριστεί το σκάμμα του σταθμού σε δύο τμήματα, στο «Α» από τη βόρεια πλευρά του σκάμματος μέχρι τους πασσάλους, που περιλαμβάνει τον λιθόστρωτο δρόμο (decumanus maximus) με τον αποχετευτικό αγωγό, και στο τμήμα «Β» από τη νότια πλευρά του σκάμματος μέχρι τους πασσάλους, που περιλαμβάνει κυρίως τα κτιριακά λείψανα.
Η πρότασή του, όπως την περιγράφει συνοπτικά, καθορίζεται από τα παρακάτω βήματα:
1. Προτείνεται αρχιτεκτονική λύση με κλιμακοστάσια πρόσβασης απευθείας στο επίπεδο -2 του σταθμού και εκτός του περιγράμματος των 75,60 μ. x 19,20 μ. (Μέση οδός). Τα εκδοτήρια του μετρό εναλλακτικά μπορούν να λειτουργήσουν σε καταστήματα κοντά στον σταθμό. Οι διαθέσιμοι δημόσιοι χώροι μπροστά από το Μπεζεστένι και το Καραβάν Σεράι καθιστούν την υλοποίηση της πρότασης απόλυτα εφικτή -τα δίκτυα κοινής ωφέλειας αποτελούν πρόβλημα, το οποίο όμως αντιμετωπίζεται.
2. Διερεύνηση δυνατότητας διατήρησης των ευρημάτων στο επίπεδο -1 (πρώτος όροφος κάτω από την Εγνατία) σε σχέση με τις απολύτως αναγκαίες λειτουργικές ανάγκες του σταθμού.
3. Απόσπαση μόνο εκείνων των ευρημάτων που δεν είναι δυνατόν να διατηρηθούν για λόγους εύρυθμης και ασφαλούς λειτουργίας του μετρό.
4. (α). Απόσπαση μέρους -ή και στο σύνολό της- της λιθόστρωτης βυζαντινής οδού (Μέση οδός) και εναπόθεσή της σε κατάλληλα διαμορφωμένο χώρο κοντά στον σταθμό. (β). Αρχαιολογική έρευνα, αξιολόγηση νέων ευρημάτων, εκτίμηση και αντιμετώπιση ζητημάτων που πιθανόν προκύψουν. (γ). Αν αξιολογηθούν σαν λιγότερο σημαντικά από τα υπερκείμενα βυζαντινά (πιθανότερη εκδοχή), τότε αποσπώνται και μεταφέρονται. (δ). Αν αξιολογηθούν εξίσου σημαντικά με τα υπερκείμενα βυζαντινά, διερευνώνται λύσεις ανάδειξης ανάλογα με τον όγκο, ενδεχομένως στο επίπεδο -1 και σε διακριτή θέση, ή στο επίπεδο -4 των αποβάθρων του συρμού. (ε). Εφόσον αξιολογηθούν σημαντικότερα των υπερκείμενων βυζαντινών, τότε προτείνεται ανεπιφύλακτα η «μηδενική λύση», δηλαδή η κατάργηση του σταθμού Βενιζέλου και ίδρυση μουσειακού χώρου.
5. (α) Μετά την απόσπαση των ευρημάτων (στάδιο 3) που δεν είναι δυνατόν να διατηρηθούν, ορίζονται τα μέρη του τμήματος «Β», που πρόκειται να διατηρηθούν στο επίπεδο -1. (β). Διάρρηξη των κτιριακών λειψάνων του τμήματος «Β» στα σημεία προβολής των αντηρίδων και σε ίσο πάχος (περίπου 50 εκ.), ώστε να είναι δυνατή η ανύψωση των κτιριακών λειψάνων πάνω από το ύψος των αντηρίδων. (γ). Ανάπτυξη μεταλλικών εσχάρων κάτω και πάνω από τα επιλεγέντα ευρήματα και σύνδεση μεταξύ τους (πακέτο), ώστε να είναι εφικτή η ανύψωσή τους. (δ). Τοποθέτηση γρύλων σε κατάλληλα διαμορφωμένα σημεία επί των περιμετρικών τοιχίων του σκάμματος, ενδεχομένως και επί των μεσαίων στύλων.
6. Κατασκευή ζευκτών παράλληλων πελμάτων, χρησιμοποιώντας τις υφιστάμενες αντηρίδες κυκλικής διατομής (διαμέτρου ~ 50 εκ.) ως κάτω πέλμα, και έπειτα από διαστασιολόγηση τα λοιπά μέρη. Είναι προφανές ότι επί των ζευκτών θα στηριχθούν όλα τα ευρήματα, που έχουν επιλεγεί να διατηρηθούν στο τμήμα «Β» του επιπέδου -1.
7. Ανύψωση και στήριξη επί των ζευκτών, των ευρημάτων που έχουν επιλεγεί να διατηρηθούν στο επίπεδο -1 (κτιριακών λειψάνων).
8. Συνέχιση του ανασκαφικού έργου στο τμήμα «Β», αξιολόγηση ευρημάτων με βήματα ανάλογα του σταδίου 4 του «Α» τμήματος.
9. Περαιτέρω απρόσκοπτη συνέχιση των εργασιών ολοκλήρωσης του σταθμού Βενιζέλου.
10. Επανατοποθέτηση των ευρημάτων του τμήματος «Β», που αφορά τα κτιριακά λείψανα, και στη συνέχεια του τμήματος «Α», που αφορά τη λιθόστρωτη Μέση οδό.
Προϋπόθεση για την υλοποίηση της παραπάνω πρότασης (ενώ είναι βέβαιο ότι μπορεί να βελτιωθεί), σύμφωνα με τον κ. Ουρσουζίδη, είναι η συνεργασία των δύο εμπλεκομένων φορέων του δημοσίου, της αρχαιολογικής υπηρεσίας και της Αττικό Μετρό.
– Η αρχαιολογική υπηρεσία πρέπει να δείξει ανοχή στην απόσπαση μέρους ή του συνόλου της Μέσης οδού, καθώς και στην απόσπαση εκείνων των ευρημάτων που αφορούν στην εύρυθμη και ασφαλή λειτουργία του σταθμού.
– Η Αττικό Μετρό πρέπει να μπει στη βάσανο επανασχεδιασμού του σταθμού, ώστε το μνημείο να διασωθεί στον μέγιστο δυνατό βαθμό.
Στο επίπεδο -1 του σταθμού είναι χωροθετημένες χρήσεις που μπορούν να καταργηθούν ή να περιοριστούν, όπως οι κοινόχρηστοι χώροι (κλιμακοστάσια και διάδρομοι), καθώς και οι χώροι προσωπικού. Έτσι το κύριο πρόβλημα περιορίζεται στους χώρους των εγκαταστάσεων.

 

«ΝΕΤ στα Γεγονότα»- (27-3-2013)

ΝΕΤ, 27.03.2013

 

Την έναρξη των εργασιών στους αυτοκινητοδρόμους το επόμενο διάστημα, ανακοίνωσε ο γγ Δημοσίων Έργων Στράτος Σιμόπουλος στη ΝΕΤ, επισημαίνοντας ότι υπάρχουν εξασφαλισμένοι πόροι για τα μεγάλα έργα και όχι μόνο, ενώ τα όποια κενά χρηματοδότησης θα καλυφθούν μέσω δανείων από την Τράπεζα Επενδύσεων και το ΕΣΠΑ. Ο κ. Σιμόπουλος τόνισε παράλληλα, πως θα δημιουργηθούν και εκατοντάδες θέσεις εργασίας. Επίσης, ανακοίνωσε ότι σε λίγες ημέρες θα ξεκινήσουν και πάλι τα έργα για το μετρό της Θεσσαλονίκης, καθώς -όπως είπε- σύντομα θα νομοθετηθεί σχετική ρύθμιση ώστε να διευθετηθούν τα προβλήματα που έχουν προκύψει με την ανάδοχο εταιρεία, ενώ για το πρόβλημα ρευστότητας που αντιμετωπίζει ο εργολάβος ανέφερε ότι υπάρχει πιθανή λύση. Όσον αφορά στις αρχαιότητες που βρέθηκαν, ο κ. Σιμόπουλος δήλωσε πως βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις ώστε σύντομα να δοθεί λύση. Πάντως, όπως είπε, όλα τα μέρη συμφωνούν για τη σημαντικότητα του ευρήματος, Ερωτηθείς για τα έργα του μετρό της Αθήνας ανέφερε ότι σε 15 ημέρες θα είναι έτοιμοι οι σταθμοί στην Ανθούπολη και το Περιστέρι.
Για τα σχολικά κτίρια, σημείωσε ότι έχει δοθεί δάνειο ύψους 100 εκατ. ευρώ για την ανέγερση καινούργιων σχολικών μονάδων, ενώ ανέφερε ότι σε πολλά νησιά βρίσκονται σε εξέλιξη πολλά έργα.

Φως στο τούνελ για τα αρχαία στο Μετρό Θεσσαλονίκης

Τα Νέα, 29.03.2013

Της Φωτεινή Στεφανοπούλου

Στον σταθμό Βενιζέλου του Μετρό Θεσσαλονίκης φαίνεται πως θα παραμείνουν τελικά τα πολύτιμα ευρήματα που αποκαλύφθηκαν

Εντυπωσιακό πρόπυλο κτιρίου που βρισκόταν δίπλα στον μαρμαρόστρωτο δρόμο διακρίνεται στο βάθος, ένα από τα ευρήματα στον σταθμό Βενιζέλου του Μετρό Θεσσαλονίκης.
 

Στη λύση της πλησιάζει η υπόθεση των αρχαιολογικών ευρημάτων στον σταθμό Βενιζέλου του μετρό Θεσσαλονίκης. Ηδη διαμορφώνεται πρόταση για τη διατήρηση των – σημαντικότατων και πολύτιμων, όπως υποστηρίζουν αρχαιολόγοι – αρχαιοτήτων στο σημείο όπου αποκαλύφθηκαν, ενώ πληθαίνουν οι φωνές που ζητούν επανεξέταση της απόφασης του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, που είχε γνωμοδοτήσει για τη μεταφορά τους στο πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά, προκαλώντας θύελλα διαμαρτυριών από αρχαιολόγους και φορείς της πόλης.
Σε κάθε περίπτωση, η μέχρι πρότινος αμετακίνητη στάση της ηγεσίας του υπουργείου φαίνεται ότι κάμπτεται από τις έντονες αντιδράσεις, που απασχολούν τη διεθνή αρχαιολογική κοινότητα.
Η υπό διαμόρφωση ακόμη λύση είναι προϊόν συνεργασίας της ομάδας εργασίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου με τους μηχανικούς της Αττικό Μετρό, οι οποίοι κάθησαν στο ίδιο τραπέζι και διερεύνησαν όλα τα πιθανά τεχνικώς εφικτά σενάρια που δεν θα επιβαρύνουν σε κόστος και χρόνο τις εργασίες κατασκευής του μετρό ούτε θα παρεμποδίζουν τη λειτουργία του σταθμού.
Η πρόταση προβλέπει την παραμονή του μεγαλύτερου τμήματος των ευρημάτων στο επίπεδο μείον 1 του σταθμού, σε βάθος έξι μέτρων, δηλαδή ακριβώς στη στάθμη και στο σημείο όπου εντοπίστηκαν. Στο επίπεδο αυτό διαπιστώθηκε ότι μπορεί να παραμείνει η Μέση Οδός στο σύνολο του μήκους της με τα περιστύλια και τμήματα των εκατέρωθεν κτιρίων, καθώς επίσης το τετράπυλο, τα οποία θα συνυπάρξουν με τις απολύτως απαραίτητες λειτουργίες του μετρό.

Εφόσον υλοποιηθεί, η πρόταση της ομάδας εργασίας θα μετατρέψει τον σταθμό Βενιζέλου σ’ ένα ξεχωριστό μουσείο βυζαντινής ιστορίας. Με την επίστρωση του επιπέδου, μάλιστα, με γυάλινη επιφάνεια, θα είναι ορατό από όλους τους επιβάτες του σταθμού.
Η συγκεκριμένη πρόταση, πάντως, η οποία συνεχίζει να μελετάται από τις επιστημονικές ομάδες του ΑΠΘ και της Αττικό Μετρό ως προς τη λειτουργικότητα και την αισθητική της, δεν αποφεύγει την προσωρινή απόσπαση των ευρημάτων. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών, Χρήστο Αναγνωστόπουλο, που συμμετέχει στην ομάδα εργασίας του ΑΠΘ, όλα τα σενάρια που εξετάστηκαν προϋποθέτουν την απόσπαση, προσωρινή αποθήκευση και επανατοποθέτηση σχεδόν του συνόλου των πλέον αξιόλογων και σημαντικού ποσοστού των λοιπών ευρημάτων στην αρχική τους θέση, μετά την κατασκευή του σταθμού.
Σχολιάζοντας την πρόταση, ο καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας στο ΑΠΘ και ακαδημαϊκός Μιχάλης Τιβέριος θεώρησε, μιλώντας στα «ΝΕΑ», ότι ουσιαστικά επιβεβαιώνει την εκτίμηση ότι δεν υπάρχει τεχνικά λύση για την κατασκευή του σταθμού χωρίς απόσπαση των αρχαιοτήτων. «Αν τελικά επικρατήσει η λογική, πιστεύω ότι μπορεί να παραμείνει το 70% των ευρημάτων», τόνισε.

ΤΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Οι ανασκαφές στον σταθμό Βενιζέλου αποκάλυψαν πολύ καλά διατηρημένο τμήμα μήκους 75 μέτρων της Μέσης Οδού, της ιστορικής βυζαντινής λεωφόρου της πόλης που χρονολογείται μεταξύ του 6ου και των αρχών του 7ου αιώνα. Επίσης, έφεραν στο φως τα απομεινάρια ενός εντυπωσιακού τετραπύλου, δημοσίων κτιρίων και καταστημάτων, που μαρτυρούν τον εμπορικό χαρακτήρα της πόλης.
Ως «Παρθενώνα της Θεσσαλονίκης» χαρακτήρισε τα ευρήματα η διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Πολυξένη Βελένη. «Είναι ό,τι πιο σημαντικό έχει αποκαλυφθεί ως προς την έκταση αλλά και τη διατήρηση», είπε στα «ΝΕΑ». «Γι’ αυτήν την εποχή, τους λεγόμενους “σκοτεινούς αιώνες”, δεν έχουμε πουθενά σε ολόκληρη την Ευρώπη οικιστικά κατάλοιπα. Είναι ένα δώρο στην παγκόσμια κοινότητα, μοναδικό μνημείο ιστορικής κληρονομιάς, η μεταφορά του οποίου ισοδυναμεί με καταστροφή».

ΑΝΑΠΟΜΠΗ ΣΤΟ ΚΑΣ. Η όποια τελική πρόταση, πάντως, δεν μπορεί να προχωρήσει, εάν δεν υπάρξει τροποποίηση της υπουργικής απόφασης για μεταφορά των ευρημάτων, με βάση την ομόφωνη γνωμοδότηση του ΚΑΣ. Ηδη ο Δήμος Θεσσαλονίκης με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου έχει ζητήσει την αναπομπή του θέματος, ώστε να συνυπάρξουν οι αρχαιότητες με το μετρό.
«Το πρόβλημα είναι οικονομικό και όχι τεχνικό. Τα ευρήματα είναι μοναδικής αξίας και πρέπει να παραμείνουν εκεί όπου αποκαλύφθηκαν, αδιάψευστοι μάρτυρες της ιστορικής συνέχειας της πόλης», είπε στα «ΝΕΑ» ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Γιάννης Μπουτάρης.
Την εκ νέου γνωμοδότηση του ΚΑΣ ζήτησε με επιστολή του στον υφυπουργό Πολιτισμού και ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, ο οποίος με διαδικτυακή «έκκληση» συγκέντρωσε 12.000 υπογραφές ειδικών επιστημόνων από την Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς και ευαισθητοποιημένων πολιτών υπέρ της διατήρησης των ευρημάτων in situ (στο σημείο όπου βρέθηκαν).
Σημαντικό ζήτημα παραμένει το τι θα φέρουν στο φως οι αρχαιολογικές ανασκαφές σε μεγαλύτερο βάθος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αρχαιολόγων, στα 2,5 μέτρα βρίσκεται η ρωμαϊκή Εγνατία, η οποία δεν αποκλείεται να αλλάξει εκ νέου τον σχεδιασμό, εφόσον αποδειχθεί μεγαλύτερης ιστορικής αξίας.

«Αξίες, ιδανικά, όνειρα… άυλα αγαθά, μη μετρήσιμα και όμως τόσο πολύτιμα»

Elliniki-gnomi.eu, 22.03.2013

 

Συνέντευξη με τη  Δρ. Μελίνα Παϊσίδου,  Επίκουρη Kαθηγήτρια Βυζαντινής Αρχαιολογίας Α.Π.Θ.

Επιμέλεια: Δρ. Νικόλαος Β. Παππάς .

«Σήμερα <η κοιμητηριακή βασιλική στο Συντριβάνι> βρίσκεται θαμμένη κάτω από τόνους τσιμέντου και δεν πρόκειται να τη δει ποτέ κανένας. Όταν περνάω από εκεί αποστρέφω το βλέμμα μου».

Αβέβαιη παραμένει ακόμα η τύχη της Λεωφόρου της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης που αποκαλύφθηκε στον σταθμό «Βενιζέλου» του μετρό, παρά την ολοένα αυξανόμενη ανταπόκριση του κοινού στη διεθνή έκκληση, μέσω διαδικτύου http://www.avaaz.org/en/petition/Breaking_the_heart_of_Thessaloniki_through_time_Save_citys_byzantine_center_the_citys_memory_and_identity/?cBAIgeb),  για συγκέντρωση υπογραφών, που έχει ξεκινήσει ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, και παρά τη θετική στάση επίσημων φορέων για τη διατήρησή της στον φυσικό της χώρο. Ιδιαίτερης σημασίας, αλλά όχι καθοριστική για το μέλλον των ευρημάτων, κρίνεται αφενός η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Θεσσαλονίκης που τάχθηκε υπέρ της διατήρησής τους κατά χώραν αλλά και η προσπάθεια του Πρύτανη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.) Ιωάννη Μυλόπουλου να συγκροτήσει επιστημονικές επιτροπές για την εξεύρεση της πιο κατάλληλης λύσης που να ενισχύει τον πολιτισμό και να αναδεικνύει την ιστορία της πόλης. Στην ενημέρωση των τοπικών αρχών αλλά και των Θεσσαλονικέων συνέβαλαν ειδικοί επιστήμονες που παρουσίασαν τις απόψεις τους σε ειδική ημερίδα που διοργανώθηκε πρόσφατα στο Δημαρχιακό Μέγαρο. Ανάμεσά τους και η Βυζαντινολόγος κ. Μελίνα Παϊσίδου, η οποία από την πρώτη στιγμή υποστήριξε την επί τόπου ανάδειξη της Λεωφόρου. Τόσο το επιστημονικό της υπόβαθρο όσο και η εμπειρία της από τις ανασκαφές του μετρό, στους χώρους αρμοδιότητας των Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, τις οποίες διηύθυνε -πριν τον διορισμό της στο πανεπιστήμιο- δίδουν ιδιαίτερη βαρύτητα στις απόψεις της για το σημαντικό αυτό ζήτημα, τις οποίες δέχτηκε να μοιραστεί μαζί μας.

-Κυρία Παϊσίδου, διδάσκετε στους φοιτητές σας τη Μνημειακή Τοπογραφία της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης. Το αρχιτεκτονικό σύνολο που αποκαλύφθηκε στον σταθμό «Βενιζέλου» του Μετρό πόσο συμπληρώνει τις αποσπασματικές γνώσεις μας για την οικιστική ιστορία της πόλης;

Οι έως τώρα γνώσεις μας στηρίζονται αφενός στις πηγές και στους περιηγητές, αφετέρου στα ιστάμενα μνημεία, στα αποτελέσματα των ανασκαφών και στις σχετικές δημοσιεύσεις. Τα καλύτερα διατηρημένα βυζαντινά μνημεία της πόλης μας είναι οι εκκλησίες και τα τείχη, λόγω των ισχυρών υλικών και της καλής δόμησής τους. Στοιχεία από τα αστικά κτίσματα της πόλης μας λείπουν ή έρχονται στο φως πολύ αποσπασματικά στις σωστικές ανασκαφές των οικοπέδων. Μάλιστα, ο ίδιος ο πολεοδομικός ιστός, που ορίζεται από τα μεγάλα δημόσια έργα, όπως οι δρόμοι, οι πλατείες, το υδροδοτικό – αποχετευτικό σύστημα, τα καταστήματα και τα εργαστήρια της αγοράς μας λείπουν παντελώς. Και μας ήρθε ως δώρο με αυτήν τη μοναδική για την πόλη αποκάλυψη στην κεντρική διασταύρωση. Το εύρημα αυτό λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος μιας μεγάλης αλυσίδας. Η μνημειακή τοπογραφία της πόλης συμπληρώνεται και δικαιώνει η θέση της ως δεύτερης πόλης μετά την Κωνσταντινούπολη. Και ας μην ξεχνάμε ότι η Θεσσαλονίκη προϋπήρχε της Κωνσταντινούπολης και άρα ο μητροπολιτικός της χαρακτήρας ήταν δεδομένος.

-Μπορεί το εντυπωσιακό αυτό εύρημα να συσχετιστεί με πρόσωπα και γεγονότα που αναφέρονται σε βυζαντινά κείμενα, εντείνοντας ακόμα περισσότερο τη σημασία του;

Ιστορικά κείμενα, όπως του Ιωάννη Καμινιάτη και του Ευστάθιου Θεσσαλονίκης και οι Βίοι αγίων, όπως του αγίου Δημητρίου, της αγίας Θεοδώρας και του Θεόδωρου Στουδίτη αναφέρονται στην καθημερινότητα της πόλης, στην αγορά της, στην ιδιαίτερη κίνηση και το εμπόριο που λάμβανε χώρα στα καταστήματα της Λεωφόρου, όπως αποκαλούσαν τη Μέση οδό της πόλης. Επιπλέον μπορούν να γίνουν συσχετισμοί του δρόμου και των καταστημάτων με τα μεγάλα εκκλησιαστικά και μοναστηριακά ιδρύματα που τον πλαισίωναν. Να έχουμε υπ’ όψιν ότι στον ίδιο δρόμο που το πρωί έσφυζε από εμπορική κίνηση και πολύχρωμα πλήθη, το βράδυ κατακλύζονταν από λιτανείες ιερών εικόνων και λειψάνων. Αυτή ήταν η καθημερινή πραγματικότητα του βυζαντινού μεσαιωνικού ανθρώπου.

-Η κατά χώραν ανάδειξή του θα αποτελέσει ομολογουμένως έναν ιδιαίτερο τόπο ξενάγησης και διδασκαλίας, κάτι που θα χαθεί ολότελα εάν αποσπαστεί και μεταφερθεί σε άλλη θέση. Αναλογίζομαι πραγματικά τι θα έχετε τότε να πείτε στους φοιτητές σας και τι αξίες θα τους μεταφέρετε…  

Όσα μαθήματα και όσες διαλέξεις και αν δίνουμε, όσα άρθρα και αν δημοσιεύουμε, τίποτε δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη βιωματική διδασκαλία στον αρχαιολογικό χώρο και στο μνημείο. Μπορώ να βεβαιώσω ότι με την επίσκεψη στα μνημεία οι φοιτητές ενθουσιάζονται και κατανοούν καλύτερα τις αναλογίες, το μέγεθος, τον λόγο ύπαρξής τους, τη σύνδεση και τον διάλογο με το περιβάλλον που το δημιούργησε και την ανάδειξη των αξιών τους ως υλικά κατάλοιπα ενός πολιτισμού. Η απόσπαση και μεταφορά κι εν συνεχεία επανέκθεση -στην καλύτερη περίπτωση- είναι μία υπόθεση σκηνογραφικής εργασίας· δεν είναι πια αρχαιολογία. Η αναπαραγωγή σε ένα τεχνητό πλαίσιο σημαίνει την απώλεια της αυθεντικότητας και το αρχαίο πρέπει να είναι αυθεντικό, αλλιώς δεν είναι αρχαίο. Η αύρα του μνημείου αναδύεται μόνο μέσα στον χώρο του. Μόνο μέσα σε αυτόν μπορεί το μνημείο να «μιλήσει». Γιατί η επαφή με τα υλικά κατάλοιπα του παρελθόντος είναι ένας συνεχής διάλογος. Εάν το εύρημα αυτό ξεριζωθεί από τη θέση του, δεν θα είναι πλέον στοιχείο της μνημειακής τοπογραφίας της Θεσσαλονίκης. Σε τέτοια -απευκταία- περίπτωση θα το παρουσίαζα στους φοιτητές μόνο ως παράδειγμα προς αποφυγή που θα με έκανε να ντρέπομαι και να αναρωτιέμαι για τη θέση μου.

-Πότε τα μνημεία -σύμφωνα με τη νομοθεσία- δεν είναι δυνατόν να μετακινηθούν χωρίς βλάβη της αξίας τους ως μαρτυριών;

Σύμφωνα με τον Νόμο 3028/2002 τα λεγόμενα ακίνητα μνημεία που είναι, δηλαδή, συνδεδεμένα με το έδαφος είναι συγχρόνως και αμετακίνητα. Κατ’ εξαίρεση μπορεί να επιτραπεί η μετακίνησή τους, όταν συντρέχουν εθνικοί λόγοι και με την προϋπόθεση ότι είναι σαφές το περίγραμμά τους. Εδώ ούτε εθνικός λόγος συντρέχει ούτε υπάρχει περίγραμμα. Ο δρόμος ξεκινά από τη Χρυσή Πύλη του Βαρδαρίου και καταλήγει στην Κασσανδρεωτική Πύλη στο Σιντριβάνι. Φανταστείτε τους αρχαιολόγους του μέλλοντος, μετά από μερικούς αιώνες, εάν χρειαστεί να ανασκάψουν κάτω από τη σημερινή Εγνατία -ίσως στο πλαίσιο μιας συνολικής αποκάλυψης της πόλης κάτω από την πόλη, να βρεθούν ξαφνικά μπροστά σε ένα άλογο κενό 1600 τ.μ., ενώ εκατέρωθεν ο αρχαιολογικός ορίζοντας θα είναι αδιατάρακτος. Τι θα σκεφτούν για τους επιστήμονες του 2013; Οι πιο καλόπιστοι ίσως ψάξουν στα ιστορικά αρχεία για κάποιον πόλεμο ή σεισμό ή κάποια άλλη καταστροφή που ξεπερνά τα ανθρώπινα δεδομένα και όχι για εκούσια απαλλαγή από τον δρόμο.

-Από το 1989 η Θεσσαλονίκη έχει την τιμή να συμπεριλαμβάνεται στις πόλεις του καταλόγου της UNESCO με 15 μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς, ανάμεσα στα καλύτερα του κόσμου. Η μέση οδός, που μόλις αποκαλύφθηκε, θα μπορούσε να αποτελέσει το 16ο;

Πράγματι, μετά από πολλές κι επίπονες διεργασίες και ιδιαίτερη επιστημονική τεκμηρίωση, η πόλη μας κέρδισε τον τιμητικό τίτλο για 15 βυζαντινά μνημεία που εγγράφηκαν στον κατάλογο των μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Aνά τακτά χρονικά διαστήματα έρχεται στην πόλη αντιπροσωπεία του διεθνούς οργανισμού και ελέγχει, εάν όντως τα μνημεία αυτά εξακολουθούν να πληρούν τις προϋποθέσεις του τίτλου τους και εάν η πολιτεία μας είναι ικανή να τα προστατεύσει. Η μεγάλης κλίμακας αποκάλυψη του σταυροδρομίου, η ικανοποιητική κατάσταση διατήρησής του, η ιδιαίτερη σπανιότητα του ευρήματος και η αυθεντικότητά του συνηγορούν άνετα υπέρ της εγγραφής του ως του 16ου μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της πόλης μας, δίπλα στα αριστουργήματα της οικουμένης.

-Κατά τη διετία 2009-2010 διευθύνατε τις ανασκαφές του Μετρό στους χώρους αρμοδιότητας των Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Τα ακίνητα ευρήματα που εντοπίστηκαν στους υπόλοιπους σταθμούς έτυχαν της ίδιας αντιμετώπισης και εφαρμογής των λύσεων του Μετρό της Αθήνας;

Δυστυχώς, όχι. Στην Αθήνα άλλαξε θέση ο σταθμός του Κεραμεικού για να μην καταστραφεί το νεκροταφείο και τροποποιήθηκε ο σταθμός στο Μοναστηράκι για να αναδειχθεί ο ποταμός Ηριδανός. Οι σταθμοί γέμισαν προθήκες με εκθέματα από τους τάφους και ορισμένα ευρήματα εκτίθενται στην Πανεπιστημιούπολη του Ζωγράφου. Σταδιακά καταλαβαίναμε ότι δεν υπήρχε αντίστοιχος στρατηγικός σχεδιασμός επιτόπιας ανάδειξης, ούτε καν τοποθέτησης προθηκών με τα ευρήματα μέσα στους σταθμούς. Προβαίναμε συνεχώς σε αποσπάσεις τάφων, αγωγών, δαπέδων, κλιβάνων, τοιχοποιιών, ακόμη και μιας πυργοειδούς κατασκευής και όλα βρίσκονται συγκεντρωμένα σε αποθήκες στο Καλοχώρι. Τα πράγματα επιδεινώθηκαν όταν αποκαλύφθηκε η κοιμητηριακή βασιλική στο Σιντριβάνι, σημαντικό μνημείο μέσα στο ανατολικό κοιμητήριο της πόλης με σπάνια ψηφιδωτή διακόσμηση. Η αρχική πρότασή μας ήταν φυσικά η μερική τροποποίηση του σχεδίου του σταθμού και μάλιστα σε πολύ υψηλή στάθμη και για μόλις 200 τ.μ. Επειδή συναντήσαμε σθεναρή αντίσταση από την Εταιρεία και απειλή της βασιλικής με καταστροφή, σκεφτήκαμε τη λύση της μεταφοράς της κατά 100 περίπου μέτρα βορειότερα, στην Πανεπιστημιούπολη ανάμεσα στη Θεολογική και τη Φιλοσοφική Σχολή. Η λύση δεν ήταν αταίριαστη, καθότι στην Πανεπιστημιούπολη εκτείνεται το ανατολικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης και υπάρχουν ήδη κάποια σύνολα τάφων που διατηρούνται. Από την άλλη θα γινόταν ένας ιδανικός τόπος πανεπιστημιακών παραδόσεων με την απαιτούμενη ανάδειξη και προστασία ενός μνημείου που θα κείτονταν πολύ κοντά στον αρχικό φυσικό του χώρο. Κι ενώ εκδόθηκε η σχετική Υπουργική Απόφαση για την εκ θεμελίων απόσπαση του μνημείου και κλήθηκε ο μηχανικός για τις συζητήσεις, μετά από έναν χρόνο υπογράφηκε νέα Υπουργική Απόφαση για την κατάχωση της βασιλικής επί τόπου. Σήμερα βρίσκεται θαμμένη κάτω από τόνους τσιμέντου και δεν πρόκειται να τη δει ποτέ κανένας. Όταν περνάω από εκεί αποστρέφω το βλέμμα μου. Και πάλι σας παραπέμπω στους αρχαιολόγους του μέλλοντος και στην αμηχανία που θα νιώσουν όταν κάποτε ξεθάψουν το εύρημα του 2010. Αυτή είναι η πολιτιστική μας πολιτική! Περιθώρια διοικητικής αντίδρασης δεν είχα, καθότι είχα ήδη τοποθετηθεί στο Πανεπιστήμιο όταν έγιναν οι τροποποιήσεις.

-Είχε προβλεφθεί και σχεδιαστεί η ανάδειξη των αρχαιοτήτων εντός των σταθμών;

Με όσα σας εξέθεσα παραπάνω, αντιλαμβάνεστε πως όχι. Ας σημειωθεί ότι το έργο των σταθμών προχωρά με τη μέθοδο της μελετοκατασκευής, δηλαδή «βλέποντας και κάνοντας». Έτσι ποτέ δεν ήταν σε θέση η Εταιρεία να μας παραδώσει τα τελικά σχέδια των σταθμών και να συζητήσουμε επί χάρτου για τις αναδείξεις και τις εκθέσεις.

-Η Αρχαιολογική Υπηρεσία είχε διατυπώσει τη δική της θέση για τη χωροθέτηση και τον αριθμό των σταθμών του Μετρό; Εισακούστηκαν ή ξεπεράστηκαν οι φωνές των οχληρών αρχαιολόγων;

Από τη δεκαετία του ’90 που είχαν αρχίσει οι συζητήσεις, οι Έφοροι Αρχαιοτήτων είχαν εναντιωθεί στη διέλευση του Μετρό κάτω από την Εγνατία και στην κατασκευή τόσων σταθμών στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Είχαν προτείνει την Τσιμισκή ή τη Βασιλέως Ηρακλείου, περιοχές με σαφώς φτωχότερο αρχαιολογικό ορίζοντα. Τα ευρήματα στη μεγάλη οριζόντια οδό της πόλης ήταν αναμενόμενα. Δίπλα στην Αρχαία Αγορά, στην Αχειροποίητο, την Παναγία Χαλκέων, στις διασταυρώσεις της Βενιζέλου και της Αγίας Σοφίας, δίπλα στα τείχη τι δεν περιμέναμε; Αλλά οι αποφάσεις πάρθηκαν παρά τις γνωματεύσεις των ειδικών. Πρυτάνευσε η πολιτική βούληση. Κι εδώ θα μου επιτρέψετε μία παρένθεση με αναφορά στο μετρό της Ρώμης, όπου μέσα στον ιστορικό ιστό οι σταθμοί είναι πολύ αραιοί, περίπου ανά δύο χιλιόμετρα, αλλά το μετρό λειτουργεί θαυμάσια.

-Σύμφωνα με τον George Washington «Η εξουσία δεν έχει να κάνει με τη λογική ούτε με την ευγλωττία. Όπως και η φωτιά, είναι ταυτόχρονα επικίνδυνος υπηρέτης και επίφοβος αφέντης». Τι επιπτώσεις μπορεί να έχει η χρήση της εξουσίας στην περίπτωση της διαχείρισης των πολιτιστικών αγαθών;

Τις χειρότερες, ειδικά στη «μνημονιακή» Ελλάδα, όπου σταθερές αξίες ανατρέπονται, φυσικά δικαιώματα καταπατούνται, όνειρα εξανδραποδίζονται, όπου πρέπει να πείσεις για το αυτονόητο. Η εξουσία οφείλει να υποκλιθεί στον Πολιτισμό ως τη μοναδική σταθερή αξία και ας σταματήσει τις θεωρίες και τα φληναφήματα περί «βαριάς βιομηχανίας», «αιχμής του δόρατος» και άλλα πομπώδη και ας σκύψει με σεβασμό να τον φροντίσει. Άραγε μπορεί να εκπολιτιστεί η εξουσία; Μπορεί να αγκαλιάσει την ποίηση;

-Τις τελευταίες ημέρες έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο -σχετικά με τη διατήρηση ή όχι της μέσης οδού στον φυσικό της χώρο- δημοσκοπήσεις… Και τότε θυμήθηκα τα λόγια του Arthur Schopenhauer: «Κάθε αλήθεια περνά από τρία στάδια. Πρώτον, γελοιοποιείται. Δεύτερον, συναντά σφοδρή αντίθεση. Τρίτον, γίνεται αποδεκτή ως αυτονόητη». Τι έχετε να πείτε;

Συμφωνώ και νομίζω ότι είμαστε στην πορεία για το τρίτο στάδιο. Στο πρώτο στάδιο προσθέστε και την αποσιώπηση, γιατί το θέμα θα περνούσε απαρατήρητο, εάν δεν αναλάμβανε ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων αυτή τη μεγάλη καμπάνια. Επιπλέον, το δεύτερο στάδιο συγχωνεύτηκε με το πρώτο, καθότι η συκοφαντία και οι σιβυλλικές δηλώσεις «μετρό ή αρχαία» έπεσαν στο κενό της αυτογελοιοποίησης των κρατούντων και του ψευτοδιλήμματός τους. Για να κατακτήσουμε, όμως, το τρίτο στάδιο χρειάζεται συνεχής πληροφόρηση του κοινού και απαραιτήτως επισκεψιμότητα του ευρήματος, ώστε να νιώσουν οι πολίτες ότι τους ανήκει, ότι είναι κοινό κτήμα, κομμάτι της ιστορίας της πόλης.

-Κι ύστερα ήρθαν στον νου μου τα λόγια του Οδυσσέα Ελύτη: «Μέσα στη θλίψη της απέραντης μετριότητας, που μας πνίγει από παντού, παρηγοριέμαι ότι κάπου, σε κάποιο καμαράκι, κάποιοι πεισματάρηδες αγωνίζονται να εξουδετερώσουν τη φθορά…». Τι λέτε, θα τα καταφέρουν;

Πιστεύω πως ναι. Γιατί ο αγώνας είναι ευγενικός και αγγίζει τις πιο λεπτές χορδές της ανθρώπινης ύπαρξης. Αξίες, ιδανικά, όνειρα… άυλα αγαθά, μη μετρήσιμα και όμως τόσο πολύτιμα.

Λίγα λόγια για την Μελίνα Παϊσίδου

Η κυρία Μελίνα Παϊσίδου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου και ολοκλήρωσε τις σπουδές της. Το 1987 αποφοίτησε από το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. Το 1988 με υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών ξεκίνησε μεταπτυχιακές σπουδές στο ίδιο Τμήμα, όπου το 1995 αναγορεύτηκε διδάκτωρ.

Η διδακτορική της διατριβή με θέμα «Οι τοιχογραφίες του 17ου αιώνα στους ναούς της Καστοριάς – Συμβολή στην εξέλιξη της μνημειακής ζωγραφικής της δυτικής Μακεδονίας» δημοσιεύτηκε από το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων του τότε Υπουργείου Πολιτισμού και βραβεύτηκε από τη Χριστιανική Αρχαιολογική Εταιρεία με το βραβείο «Μνήμη Μανόλη Χατζηδάκη».

Το 1994 διορίστηκε στο τότε Υπουργείο Πολιτισμού, κατόπιν πανελλήνιου διαγωνισμού, και υπηρέτησε διαδοχικά στην Κεντρική Υπηρεσία του ίδιου υπουργείου, σε Εφορείες Βυζαντινών Αρχαιοτήτων (Ε.Β.Α.) της Αθήνας, στην 11η Ε.Β.Α. της Βέροιας και στην 9η Ε.Β.Α. της Θεσσαλονίκης, όπου διετέλεσε Προϊσταμένη κατά τη διετία 2009 και 2010. Τον Ιανουάριο του 2011 διορίστηκε Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ.

Οι δημοσιεύσεις της αφορούν σε θέματα μνημειακής ζωγραφικής, σε αποτελέσματα ανασκαφικών ερευνών στον χώρο της Δυτικής και της Κεντρικής Μακεδονίας και σε θέματα τοπογραφίας της Θεσσαλονίκης. Έχει συμμετάσχει σε πανελλήνια και διεθνή επιστημονικά συνέδρια στην Ελλάδα, την Αγγλία, τη Γαλλία και τη Βουλγαρία. Είναι μέλος της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας και της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Κατέχει πτυχία επάρκειας της αγγλικής, γαλλικής και βουλγαρικής γλώσσας.

Είναι παντρεμένη με τον Παναγιώτη Παυλίδη και έχει δύο παιδιά, τον Δημήτρη και την Κατερίνα.

Πηγή: http://www.elliniki-gnomi.eu/archives/42636

Κέρματα και κρασί από την αρχαιότητα

Μακεδονία, 22.03.2013

Του Κώστα Μαρίνου

Γεμάτη η Αίθουσα Τελετών του παλαιού κτιρίου της Φιλοσοφικής σχολής, πολλοί όρθιοι στους διαδρόμους, και όλοι ανέμεναν τις ανακοινώσεις για τις ανασκαφές στους σταθμούς του μετρό. Όμως, πριν να αρχίσει η επιστροφή στην αρχαιότητα, έντονη ήταν η παρουσία της σημερινής εποχής, όταν στο βήμα ανέβηκε εκπρόσωπος των απολυμένων από την κοινοπραξία της Αττικό Μετρό.

«Αρχαιολόγοι απλήρωτοι του ΕΣΠΑ, σχεδιαστές, τεχνικοί και εργάτες, της εξάμηνης ανασφάλιστης δουλειάς» όπως είπε, κάνοντας έκκληση στους «δασκάλους» τους να πάρουν θέση, αφού έφθασε η στιγμή να αποφασίσουν «με ποιους θα πάν’ και ποιους θα αφήσουν», σε μια εποχή που ιδιωτικοποιείται, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, ο πολιτισμός. Πρόσθεσε μάλιστα ότι η κοινοπραξία απαγόρευσε σε όσους ακόμη εργάζονται να παρακολουθήσουν τις εργασίες της 26ης Αρχαιολογικής Συνάντησης για τις ανασκαφές του 2012 στη Μακεδονία και τη Θράκη.
Το δυνατό χειροκρότημα ήταν μια πρώτη ένδειξη ότι οι συμμετέχοντες στη συνάντηση συμφώνησαν με τα λεγόμενα του εκτός προγράμματος ομιλητή και ακολούθησαν οι ανακοινώσεις του προγράμματος.
Έχαναν και οι παλαιοί κάτοικοι της πόλης κέρματα στους δρόμους, και αυτά βοήθησαν τους αρχαιολόγους, που τα εντόπισαν στους χωμάτινους αρμούς μεταξύ των μαρμάρινων επιφανειών, να χρονολογήσουν για παράδειγμα τον δρόμο που εντοπίσθηκε στον σταθμό της Αγίας Σοφίας. Όπως ανέφερε η προϊσταμένη της 16ης Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Βασιλική Μισαηλίδου, η επιφάνεια του δρόμου αποκολλήθηκε αφού διαμοιράστηκε σε 25 κομμάτια, για να επανατοποθετηθεί στον σταθμό, ο οποίος θα λειτουργεί και ως μικρό μουσείο.
Το ερώτημα για την τύχη των ευρημάτων στον σταθμό Βενιζέλου παραμένει, ενώ η ανακοίνωση των Δ. Μακροπούλου – Κ. Κωνσταντινίδου από την 9η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων έπεισε για τη σημασία των ευρημάτων ειδικά κατά τις ανασκαφές του 2012, που χαρακτηρίσθηκαν πρώτον από την εύρεση του υδραργύρου στις αρχές της χρονιάς και στο τέλος με την αποκάλυψη του μνημειακού συγκροτήματος στον «κύριο δρόμο» και των άλλων κτισμάτων στη διασταύρωση της σημερινής Εγνατίας οδού και της οδού Βενιζέλου.
Η ανακοίνωση ολοκληρώθηκε με την υπόμνηση όσων εργάσθηκαν στην ανασκαφή, πολλοί από τους οποίους απολύθηκαν πριν να προλάβουν να ολοκληρώσουν τη μελέτη των ευρημάτων.

ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΛΛΑ
Νωρίτερα, στην πρωινή συνεδρίαση ο καθηγητής Ιωάννης Ακαμάτης παρουσίασε νεότερα στοιχεία από τις ανασκαφές στην αρχαία Πέλλα όπου, όπως ανέφερε, «σε μια έκταση πάνω από 70.000 τ.μ., στην καρδιά της αρχαίας πόλης, γύρω από μια τεράστια κεντρική πλατεία, σταδιακά αποκαλύπτεται ένα συγκρότημα από στοές και σειρές χώρων πίσω τους, στους οποίους ήταν εγκατεστημένα τα αρχεία, η έδρα των αρχόντων της πόλης, άλλες δημόσιες υπηρεσίες, εργαστήρια και καταστήματα».
Συγκινητική λεπτομέρεια η επιγραφή «Βασιλικός» σε κεραμίδια οροφής, που δίνει μια αίσθηση της τόσο μακρινής καθημερινότητας.

ΟΙΝΟΠΟΣΙΑ ΣΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ
Ακόμη παλαιότερη είναι η περιοχή του Ντικιλί Τας, που ερευνούν έλληνες και γάλλοι αρχαιολόγοι. Πρόκειται για έναν οικισμό, σε μικρή απόσταση από την αρχαία πόλη των Φιλίππων, όπου πραγματοποιούνται ανασκαφές από το 1961. «Σε ένα από τα κτίσματα που ανασκάπτεται τώρα, τη λεγόμενη «οικία 1» που χρονολογείται με ακρίβεια στο β’ μισό της 5ης χιλιετίας (4400 – 4200 π.Χ.) βρέθηκαν μεγάλες ποσότητες από απανθρακωμένες ρώγες πατημένων σταφυλιών» σύμφωνα με την ανακοίνωση που θα γίνει στη σημερινή συνεδρίαση. Εύρημα «εντυπωσιακό και ασυνήθιστο» κατά τους αρχαιολόγους Χάιδω Κουκούλη – Χρυσανθάκη, Pascal Darcque και Δήμητρα Μαλαμίδου, οι οποίοι προσθέτουν ότι «είναι ενδεχομένως η πιο παλιά μέχρι στιγμή ένδειξη οινοποίησης στην Ευρώπη».

 

Υπέρ της συνύπαρξης Μετρό και αρχαιοτήτων

Αγγελιοφόρος, 21.03.2013

Υπέρ της εξεύρεσης μιας τεχνικής λύσης που θα επιτρέπει τη λειτουργία του σταθμού του Μετρό στην περιοχή Βενιζέλου και θα προστατεύει, αν όχι στην ολότητά του τουλάχιστον τμήμα των αρχαιοτήτων, τάσσεται ο περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας Απόστολος Τζιτζικώστας, επισημαίνοντας ότι το εν λόγω μοντέλο λειτούργησε αποτελεσματικά στην Αθήνα.

Απαντώντας σε σχετική επερώτηση της παράταξης της Λαϊκής Συσπείρωσης ο κ. Τζιτζικώστας σχολίασε, κατά τη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου, ότι μοναδικός αρμόδιος τεχνοκράτης για να γνωμοδοτήσει επί του θέματος είναι ο κατά νόμο επιστημονικός σύμβουλος της πολιτείας, το ΤΕΕ, που τις επόμενες μέρες θα ανακοινώσει το πόρισμά του.

«Δεν μπορούμε επ΄ ουδενί να ρισκάρουμε ένα αναπτυξιακό έργο όπως είναι το Μετρό, για το οποίο οι ευθύνες που βαρύνουν τους αρμόδιους είναι τεράστιες ούτως ή άλλως μέχρι στιγμής, γιατί το έργο έχει βαλτώσει, δεν προχωρά απολύτως τίποτε με ευθύνες πολύ συγκεκριμένες, με χρονοδιαγράμματα που δεν υπάρχουν, με δήμους που σφυρίζουν αδιάφορα και δεν παραδίδουν χώρους» πρόσθεσε.

Από την πλευρά της, η Λαϊκή Συσπείρωση, στο κείμενο της επερώτησής της, χαρακτηρίζει τα ευρήματα ως μια μοναδική περίπτωση όπου διαδοχικές ιστορικές φάσεις της πόλης μπορούν να παρουσιάζονται ως σύνολο. Κάνει λόγο για ανακάλυψη που έφερε στο φως την καρδιά της κοσμικής πόλης των βυζαντινών χρόνων και σημειώνει πως θα πρέπει να εξαντληθούν όλα τα περιθώρια για να αναδειχτεί κατά χώραν.

Αυτοψία στο χώρο των ευρημάτων

Στο μεταξύ στη Θεσσαλονίκη φτάνουν το Σάββατο τα μέλη του Δ.Σ. της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας που ασχολείται με τη μελέτη των χριστιανικών μνημείων. Κατά την παραμονή τους στην πόλη, θα πραγματοποιήσουν αυτοψία στα έργα του Μετρό στο σταθμό Βενιζέλου, μετά τη διαπίστωση, όπως τονίζουν σε σχετική ανακοίνωση, της σημασίας των ευρημάτων.

Σε αυτό το μήκος κύματος, το Δ.Σ. αποφάσισε ήδη να καλέσει την πολιτεία να φροντίσει ώστε να διατηρηθούν τα μοναδικά αυτά ευρήματα στο σημείο όπου εντοπίστηκαν, ως επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, σε αρμονική συνύπαρξη με τις κυκλοφοριακές ανάγκες της νέας πόλης. Παράλληλα γνωστοποιεί ότι θα ζητήσει από την πολιτεία να πρωτοπορήσει ώστε η σωτηρία αυτού του μοναδικού συνόλου να αποτελέσει πρότυπο και για άλλες αντίστοιχες πολύ σημαντικές ανακαλύψεις εκτός συνόρων. Τέλος απευθύνει έκκληση σε όλους τους φορείς που ασχολούνται διεθνώς με την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς να λάβουν μέρος στον σχετικό διάλογο.

«Ανεπαρκής και με ανακρίβειες η απάντηση της Αττικό Μετρό»

Gmoulkas.wordpress.com,16.03.2013

Του Γιώργου Μουλκα

Τι υποστηρίζει η πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, Δ. Κουτσούμπα…

Νέο κύκλο δημόσιου διαλόγου ανοίγει η απάντηση της Αττικό Μετρό ΑΕ επί της πρότασης του πολιτικού μηχανικού, δρ ΕΜΠ, Κώστα Ζάμπα, για την ανύψωση των αρχαιοτήτων της Βενιζέλου κατά 2,5 μέτρα με τη χρήση μεταλλικών εσχαρών, ώστε να συνεχιστούν οι εργασίες κατασκευής του επίμαχου σταθμού, στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, χωρίς προσκόμματα.

Την απάντηση της Αττικό Μετρό ΑΕ, η οποία δημοσιεύεται σήμερα στον «Αγγελιοφόρο της Κυριακής» (βλέπε εδώ), σχολιάζει, με παρέμβασή της στο «Γραφολόγιον», η πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, Δέσποινα Κουτσούμπα, κάνοντας λόγο για «ανεπάρκεια» και «ανακρίβειες» εκ μέρους της εταιρίας.

Αναλυτικότερα, η παρέμβαση της κ. Κουτσούμπα, η οποία συνεργάστηκε με τον κ. Ζάμπα για την επεξεργασία της δημόσιας πρότασης του τελευταίου (βλέπε εδώ), έχει ως εξής:

Η απάντηση της Αττικό Μετρό ΑΕ είναι ανεπαρκής, ως προς το θέμα των εγκαταστάσεων που θα απομακρυνθούν από το επίπεδο -1 του σταθμού του μετρό στη Βενιζέλου, δηλαδή από τον πρώτο υπόγειο όροφο. Στο επίπεδο -1 δεν υπάρχουν ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις, ενώ τα εκδοτήρια των εισιτηρίων μπορούν κάλλιστα να τοποθετηθούν σε εξωτερικό χώρο, βόρεια και νότια του σταθμού, στις πλατείες Αλκαζάρ και Μπεζεστένι, ή εναλλακτικώς να τοποθετηθούν μόνον αυτόματες μηχανές έκδοσης εισιτηρίων στο εσωτερικό του σταθμού.

»Ως προς το βάρος των προς ανύψωση αρχαιοτήτων, στην πρόταση του πολιτικού μηχανικού Κώστα Ζάμπα αυτό δεν υπερβαίνει τους 1.500 τόνους (αντιθέτως, στην εναλλακτική λύση που είχε εξετάσει η Αττικό Μετρό ΑΕ, το βάρος ήταν το τριπλάσιο), ενώ η πλάκα, δηλαδή το δάπεδο του πρώτου υπόγειου ορόφου, θα κατασκευαστεί εκεί που ήταν προγραμματισμένο να γίνει εξαρχής. Τώρα, γιατί συνεχίζουν να λένε ανακρίβειες περί κατεδάφισης πολυκατοικιών, τι να πω;

»Επιπλέον, ένα μικρό τμήμα των αρχαιοτήτων στη μία πλευρά του σημερινού σκάμματος της Βενιζέλου θα πρέπει να απομακρυνθεί ούτως ή άλλως, για να μπορέσουν να ανυψωθούν οι υπόλοιπες αρχαιότητες, αλλά και για να αποκτήσουν πρόσβαση στο υποκείμενο στρώμα τα μηχανήματα της Αττικό Μετρό ΑΕ. Αυτό το τμήμα των αρχαιοτήτων θα τοποθετηθεί και πάλι στη θέση του μετά την ολοκλήρωση των εργασιών. Άλλο όμως είναι να μεταφέρεις ένα τμήμα αρχαιοτήτων με διαστάσεις 5 Χ 20 μέτρα, όπως προτείνει ο Κώστας Ζάμπας, και άλλο να μεταφέρεις όλο το σημερινό σκάμμα με τις αρχαιότητες, διαστάσεων 80 Χ 20 μέτρα. Αυτό είναι απολύτως προφανές.

»Το μόνο σοβαρό σημείο της απάντησης της Αττικό Μετρό ΑΕ είναι ότι δεν επιτρέπεται η εργασία κάτω από ανηρτημένα φορτία, το οποίο θα πρέπει να το ερευνήσουμε. Ωστόσο, αναρωτιόμαστε γιατί και πώς επιτρέπεται σήμερα η εργασία του προσωπικού της Αττικό Μετρό ΑΕ κάτω από τη σημερινή Εγνατία;

»Σε ό,τι αφορά, τέλος, στις ανασκαφικές εργασίες, αυτές δε θα είναι περισσότερες από τις ήδη προγραμματισμένες στο σημείο κατασκευής του σταθμού της Βενιζέλου».

Μυλόπουλος: Απαιτείται «μέση οδός» στο δίλημμα μετρό – αρχαία

Voria.gr, 20.03.2013

Η ανάδειξη της ιστορικής ταυτότητας και της παράδοσης της Θεσσαλονίκης είναι διαχρονική αξία τόνισε ο πρύτανης του ΑΠΘ

Την άποψη ότι υπάρχει «μέση οδός» στο ζήτημα της «Μέσης Οδού», της βυζαντινής λεωφόρου της Θεσσαλονίκης που ήρθε στο φως στη διάρκεια των ανασκαφικών εργασιών στο σταθμό Βενιζέλου του μετρό Θεσσαλονίκης, εξέφρασε ο Πρύτανης του ΑΠΘ, Γιάννης Μυλόπουλος.

Κατά την ομιλία του στην σημερινή έναρξη της ετήσιας Αρχαιολογικής Συνάντησης για τις ανασκαφές στη Μακεδονία και τη Θράκη, ο κ. Μυλόπουλος επισήμανε ότι κάθε αναπτυξιακό πρόβλημα που προκύπτει, προϋποθέτει ανάλυση και μετά αξιολόγηση με βάση το συσχετισμό κόστους – οφέλους. Αυτό ακριβώς ανέλαβε να κάνει η ομάδα εργασίας του ΑΠΘ στην περίπτωση των αρχαιολογικών ευρημάτων του σταθμού Βενιζέλου.

«Η επιλογή του Πανεπιστημίου να βρει εναλλακτικά σενάρια για τη διάσωση των μοναδικής αξίας αρχαιοτήτων βασίζεται στην σημασία που έχει η ανάδειξη του ελληνικού πολιτισμού. Η ανάδειξη της ιστορικής ταυτότητας και της παράδοσης της Θεσσαλονίκης είναι διαχρονική αξία, ενώ γενικότερα ο πολιτισμός είναι προστιθέμενη αξία για τη χώρα μας», είπε χαρακτηριστικά.

Αναφερόμενος στην ετήσια Αρχαιολογική Συνάντηση, τόνισε πως το γεγονός ότι πραγματοποιείται εδώ και 26 χρόνια και η διοργάνωσή του συνοδεύεται από την έκδοση τόμου των πρακτικών του, αντικρούει την άποψη ότι οι ανθρωπιστικές σπουδές χαρακτηρίζονται από εσωστρέφεια. «Η στήριξη των ανθρωπιστικών σπουδών, που αποτελούν συγκριτικό πλεονέκτημα του Πανεπιστημίου μας, είναι αυτονόητη. Άλλωστε, μπορεί να μην έχουν «απόδοση» με τη στενή οικονομική έννοια, ωστόσο έχουν ανυπολόγιστο όφελος για την κοινωνία», τόνισε.

 

Γ. Μυλόπουλος: To ΑΠΘ ψάχνει συμβιβαστική λύση για τα αρχαία της Βενιζέλου

Αγγελιοφόρος, 20.03.2013

Την άποψη ότι υπάρχει «μέση οδός» για στο ζήτημα της «Μέσης Οδού», της βυζαντινής λεωφόρου της πόλης που ήρθε στο φως στη διάρκεια των ανασκαφικών εργασιών στο σταθμό Βενιζέλου του μετρό Θεσσαλονίκης, εξέφρασε ο Πρύτανης του ΑΠΘ, Γιάννης Μυλόπουλος, κατά την ομιλία του στην σημερινή έναρξη της ετήσιας Αρχαιολογικής Συνάντησης για τις ανασκαφές στη Μακεδονία και τη Θράκη.

Ο κ. Μυλόπουλος επισήμανε ότι κάθε αναπτυξιακό πρόβλημα που προκύπτει, προϋποθέτει ανάλυση και μετά αξιολόγηση με βάση το συσχετισμό κόστους – οφέλους. Αυτό ακριβώς ανέλαβε να κάνει η ομάδα εργασίας του ΑΠΘ στην περίπτωση των αρχαιολογικών ευρημάτων του σταθμού Βενιζέλου. «Η επιλογή του Πανεπιστημίου να βρει εναλλακτικά σενάρια για τη διάσωση των μοναδικής αξίας αρχαιοτήτων βασίζεται στην σημασία που έχει η ανάδειξη του ελληνικού πολιτισμού. Η ανάδειξη της ιστορικής ταυτότητας και της παράδοσης της Θεσσαλονίκης είναι διαχρονική αξία, ενώ γενικότερα ο πολιτισμός είναι προστιθέμενη αξία για τη χώρα μας», είπε χαρακτηριστικά.

Και το μετρό και το μνημείο

Αγγελιοφόρος, 12.03.2013

Του Άγγελου Χανιώτη

Καθηγητή Αρχαίας Ιστορίας, Ινστιτούτο Προηγμένων Σπουδών, Πρίνστον

Δεν είναι πολλές οι ευρωπαϊκές πόλεις που μπορούν να καυχηθούν ότι υπήρξαν έδρες αυτοκρατόρων· η Θεσσαλονίκη είναι μια από αυτές, έδρα του αυτοκράτορα Γαλερίου στις αρχές του 4ου μ.Χ. αιώνα. Περισσότερες είναι οι ευρωπαϊκές πόλεις που η οικιστική τους εικόνα δεινοπάθησε από πολέμους, μετακινήσεις πληθυσμών και φυσικές καταστροφές. Λίγες όμως έχουν υποφέρει όσο η Θεσσαλονίκη. Μόνο την τελευταία εκατονταετία υπέστη τις συνέπειες της πυρκαγιάς του 1917, των πολέμων, του σεισμού του 1978, της οικοδομικής αναρχίας και του υδροκεφαλισμού. Για τον λόγο αυτό επιβάλλεται ιδιαίτερη ευαισθησία, ώστε να αποφευχθούν κι άλλες επεμβάσεις που παραποιούν την ιστορική οικιστική εικόνα της πόλης.

Αρχαία στο σταθμό Βενιζέλου

Κατά την κατασκευή του μετρό της Θεσσαλονίκης στο σταθμό Βενιζέλου βρέθηκαν σημαντικά αρχαιολογικά κατάλοιπα: τμήματα της βυζαντινής Μέσης Οδού. Είναι η κεντρική οδική αρτηρία της σημαντικότερης πόλης της Βυζαντινής αυτοκρατορίας στη βαλκανική χερσόνησο. Το μνημείο αυτό δεν το έχω επισκεφθεί. Το οξύμωρο είναι ότι ακριβώς για αυτό τον λόγο δικαιούμαι να έχω γνώμη· γιατί ούτε και τα μέλη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) το είχαν επισκεφθεί, όταν ψήφισαν υπέρ της μεταφοράς του στο Στρατόπεδο Παύλου Μελά. Αυτή η ιδιαίτερα δραματική επέμβαση σε ένα σημαντικό τεκμήριο της οικιστικής ιστορίας της πόλης βρέθηκε στο στόχαστρο δριμύτατης κριτικής. Οι ευρύτερες συνέπειες που έχει η απόφαση αυτή για την αξιοπιστία της αρχαιολογικής πολιτικής δεν έχουν επισημανθεί αρκετά. Όταν η Ελλάδα διεκδικεί, και δίκαια, την επανένωση των γλυπτών του Παρθενώνα, το κτύπημα που επί δεκαετίες δέχεται κάτω από τη ζώνη από το Βρετανικό Μουσείο και τους υποστηρικτές του είναι το κακεντρεχές σχόλιο «φροντίστε πρώτα τα αρχαιολογικά ευρήματα στη χώρα σας, πριν έχετε το θράσος να ζητάτε αυτά που επί αιώνες προστατεύουμε εμείς». Με τη στάση τους το Υπουργείο Πολιτισμού και το ΚΑΣ κάνουν ένα τέτοιο επιχείρημα πειστικό. Και αναρωτιέμαι με τί μούτρα κάποιος αρχαιολόγος θα ζητά στο μέλλον από τον εργολάβο της επαρχίας να σεβαστεί κάποιο αρχαιολογικό κατάλοιπο όταν οι κατ’ εξοχήν υπεύθυνοι για την προστασία της αρχαιολογικής κληρονομιάς με επιπολαιότητα αποφασίζουν το ξήλωμα ενός μνημείου τεράστιας σημασίας και τη μεταφορά του σε άλλη θέση.

Και στην αρχαιότητα μαρτυρείται η μετακίνηση ολόκληρων μνημείων, ακόμα και ναών. Όσο μπορούμε να διαπιστώσουμε, τα κίνητρα τότε ήταν η σημασία της ιστορικής μνήμης, η εκτίμηση της κλασικής αισθητικής και η ευσέβεια. Κίνητρο σήμερα είναι ο περιορισμός της δαπάνης ενός κατασκευαστικού έργου. Κάθε κοινωνία δίνει προτεραιότητα στις αξίες που την εκφράζουν. Η απόφαση του ΚΑΣ δεν είναι τυχαία· είναι έκφραση νοοτροπίας και πολιτικής.

Η παραμονή του μνημείου του Σταθμού Βενιζέλου στη θέση του αναμφίβολα σημαίνει πρόσθετη υψηλή δαπάνη. Λόγω των ιδιαιτέρων συνθηκών δεν είναι δυνατό τη δαπάνη αυτή να την σηκώσει μόνος του ο φορέας του έργου. Όσοι δικαιολογημένα ζητούν την παραμονή του μνημείου στη θέση του θα πρέπει να απαλλαγούν από τη νεοελληνική νοοτροπία της υποβολής αιτημάτων που δεν συνοδεύονται και από τη διάθεση για προσφορά. Αποδέκτες της κινητοποίησής των φορέων που αγωνίζονται για τη διάσωση του μνημείου δεν μπορεί να είναι μόνο η εταιρεία του μετρό, αλλά και οι χορηγοί, τα κληροδοτήματα, οι οργανώσεις αποδήμων κι όλοι όσοι θα ήταν διατεθειμένοι να συμβάλουν υλικά και όχι ρητορικά.

Δεν υπάρχει «καλό» μνημείο και «κακό» μετρό. Υπάρχει ένα πρόβλημα που αναζητά τη λύση του. Οι λύσεις ευκολίας θα καταστρέψουν ένα από τα λίγα τεκμήρια της ιστορικής διαδρομής της Θεσσαλονίκης. Την αξιοπιστία του ΚΑΣ, της ελληνικής πολιτικής για την προστασία της αρχαιολογικής κληρονομιάς και της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Πολιτισμού την έχουν ήδη ζημιώσει.