Το μετρό… αποκαλύπτει άγνωστα στοιχεία για την ιστορία της Θεσσαλονίκης!

Egnatiapost.gr, 19.11.2013

Το μετρό… αποκαλύπτει άγνωστα στοιχεία για την ιστορία της Θεσσαλονίκης!

Περισσότερα από 104.000 είναι τα κινητά αρχαιολογικά ευρήματα (νομίσματα, αγγεία, λυχνάρια, κοσμήματα από χρυσό, χαλκό, άργυρο, κεραμικά, γυάλινα κ.ά.) που έφεραν στο φως οι σκαπάνες των αρχαιολόγων της 9ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων κατά τη διάρκεια των 7 ετών που διαρκούν οι εργασίες του μετρό της Θεσσαλονίκης.

Το γεγονός αυτό αποκάλυψε το βράδυ της Δευτέρας η διευθύντρια της 9ης ΕΒΑ Δέσποινα Μακροπούλου σε διάλεξή της με θέμα: «Διαδρομή 16 αιώνων με το μετρό από το Βαρδάρη ως το Συντριβάνι ή από τη Χρυσή Πύλη ως την Κασσανδρεωτική. Οι σταθμοί διηγούνται», που έδωσε στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Θεσσαλονίκης.

Στη διάλεξή της, οι σταθμοί «μίλησαν», μεταξύ άλλων, για τα στοιχεία που αποκαλύφτηκαν αναφορικά με κάποιες από τις πύλες των τειχών της πόλης, για τους μεγάλους ρωμαϊκούς δρόμους της Θεσσαλονίκης, για τα οικοδομικά χαρακτηριστικά στις περιοχές γύρω από τα αρχαία σταυροδρόμια που ήρθαν στο φως, όπως επίσης και για τις νεκροπόλεις από τα ύστερα ρωμαϊκά χρόνια ως την τουρκοκρατία.

Ο σταθμός Αγίας Σοφίας

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η κ. Μακροπούλου για τα ευρήματα στο «σταθμό Αγίας Σοφίας» του μετρό, όπου ανακαλύφτηκε μεγάλο τμήμα (περίπου 73 μέτρων) της ρωμαϊκής λεωφόρου Decumanus Maximus. Όπως τόνισε, η συγκεκριμένη λεωφόρος ήταν στρωμένη με μαρμάρινες πλάκες και οριοθετημένη από μαρμάρινα κράσπεδα. Λίγο πριν από τη συμβολή της με την κάθετη οδό στο ύψος της σημερινής Αγίας Σοφίας, διευρυνόταν με αποτέλεσμα να διαμορφώνεται πλακόστρωτη πλατεία με κρήνη για να ξεδιψούν οι περαστικοί και οι περίοικοι.

Τη μνημειακή μορφή του δρόμου συμπλήρωνε κιονοστοιχία, από την οποία ορατός είναι σήμερα ο ισχυρός στυλοβάτης με 7 βάσεις κιόνων του 4ου και 6ου μ.Χ. αιώνα. Από τα κτίρια της νότιας οικοδομικής γραμμής των παλαιοχριστιανικών χρόνων εντοπίστηκαν μόνον οι όψεις τους και κάποια θυραία ανοίγματα καθώς και ίχνη από την εβραϊκή συνοικία που κάηκε στην πυρκαγιά του 1917. Η αρχαιολόγος επισήμανε πάντως ότι ευρήματα υπάρχουν μόνο στο νότιο τμήμα της λεωφόρου, καθώς το βόρειο δεν ανασκάφηκε και καλύπτεται από τη σημερινή πλατεία Μακεδονομάχων.

Ο σταθμός Βενιζέλου

Αναλυτικότερη ήταν η περιγραφή των εντυπωσιακών ευρημάτων στον «σταθμό Βενιζέλου». «Ο σταθμός σχεδιάστηκε πάνω στο αιώνιο σταυροδρόμι της πόλης» επισήμανε στη διάλεξή της η κ. Μακροπούλου. Η ανασκαφή, σε έκταση 1.600 τετραγωνικών μέτρων, και έδωσε στους επιστήμονες πολλά στοιχεία για τη λεωφόρο Decumanus Maximus.

Decumanus ονόμαζαν τις ρωμαϊκές οδούς που ήταν προσανατολισμένες από τα ανατολικά προς τα δυτικά και συνήθως κοσμούνταν στην αρχή και το τέλος τους από πλατείες, ενώ cardo αποκαλούσαν τις καθέτους οδούς με κατεύθυνση από το βορρά προς το νότο. Στην περίπτωση των αποκαλύψεων του σταθμού Βενιζέλου, decumanus ήταν η σημερινή οδός Εγνατία (μετατοπισμένη σήμερα προς τα βόρεια) και cardo η οδός Βενιζέλου. Οι δυο οδοί (εντοπίστηκαν στην ακριβή διασταύρωσή τους) αποκαλύφθηκαν σε πλάτος 7,80 και 4,50 μέτρων αντίστοιχα, μαρμαροστρωμένες με ίχνη σε πολλά σημεία των αμαξοτροχών.

Γύρω από τους δρόμους εκτείνονταν πυκνοδομημένα οικοδομικά τετράγωνα, που συνιστούσαν γειτονιές της βυζαντινής αγοράς της πόλης. Καταστήματα και εργαστήρια προσανατολίζονταν με ανοιχτούς προς το δρόμο χώρους για την έκθεση των προς πώληση προϊόντων. Πληθώρα μικροαντικειμένων και κοσμημάτων, όπως επιστήθιοι σταυροί, γυάλινα και χάλκινα βραχιόλια, χάλκινα κυρίως και σπανιότερα ασημένια δακτυλίδια, μαρτυρούν τον διαχρονικά εμπορικό χαρακτήρα της περιοχής, με έμφαση κυρίως στον τομέα της αργυροχρυσοχοΐας. Όπως υπογράμμισε η κ. Μακροπούλου, δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και σήμερα υπάρχει πληθώρα καταστημάτων χρυσοχοΐας στην Εγνατία.

Η ίδια επισήμανε ότι από τους σεισμούς του 6ου και του 9ου αιώνα ουσιαστικά κατήργησαν τη Decumanus Maximusκαι τη μετέτρεψαν σε στενό σοκάκι μετά τον 10ο αιώνα.

«Όχι» στην απόσπαση.

Στη διάλεξη έγινε λόγος και για τη «λανθασμένη», όπως χαρακτηρίστηκε, αρχική απόφαση του ΚΑΣ για την απόσπαση, φύλαξη και στο μέλλον έκθεση σε άλλο χώρο των ευρημάτων, για τις 12.500 υπογραφές Ελλήνων και ξένων επιστημόνων και πολιτών υπέρ της «ιστορικής αναγκαιότητας συνύπαρξης (και όχι απόσπασης) των αρχαίων με το σύγχρονο μετρό». «Πράγματι, οι εργασίες για τη διάνοιξη του μετρό έγιναν η αφορμή για να μάθουμε πολλά για την πόλη μας. Αλλά και για να μεριμνήσουμε για τη διάσωσή τους. Θέλουμε να κτίσουμε το μέλλον μας πάνω στη γνώση του ιστορικού παρελθόντος αλλά όχι πάνω στο πτώμα του», κατέληξε η κ. Μακροπούλου.

 

Μαίνεται η κόντρα για τα αρχαία του μετρό στη Βενιζέλου

Egnatiapost.gr, 30.09.2013

Μαίνεται η κόντρα για τα αρχαία του μετρό στη Βενιζέλου

Νέο κεφάλαιο «άνοιξε» στο σίριαλ της μεταφοράς ή μη των αρχαίων από τον υπό κατασκευή σταθμό του μετρό στη Βενιζέλου, μετά την κατάθεση υπομνήματος στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) από το Δήμο Θεσσαλονίκης τη Δευτέρα, ως απάντηση στο υπόμνημα που είχε καταθέσει στις 23 Σεπτεμβρίου στο ανώτατο δικαστήριο το υπουργείο Πολιτισμού (ΥΠΠΟ).

Ειδικότερα, το υπουργείο ζητούσε από το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο την ανάκληση της προσωρινής διαταγής που είχε εκδοθεί στις 23 Ιουλίου, που όριζε την αναστολή εκτέλεσης της υπουργικής απόφασης του Ιανουαρίου 2013, με την οποία είχε εγκριθεί η απόσπαση των μνημείων από τον τόπο τους και η μεταφορά τους προς έκθεση στο Στρατόπεδο Παύλου Μελά ή σε άλλο ανάλογο χώρο. Επίσης, το υπουργείο Πολιτισμού ζητούσε την απόρριψη της αιτήσεως αναστολής που άσκησε ο δήμος, ενόψει της αιτήσεως ακυρώσεως που πρόκειται να εκδικαστεί από το ΣτΕ στις 15 Ιανουαρίου 2014.

Τη Δευτέρα ο Δήμος Θεσσαλονίκης κατέθεσε δικό του έγγραφο υπόμνημα στο Συμβούλιο της Επικρατείας, με το οποίο ζητάει την απόρριψη του αιτήματος ανάκλησης της προσωρινής διαταγής, καθώς και «την αποδοχή της από 8 Ιουλίου αιτήσεώς του για αναστολή εκτέλεσης της επίμαχης με αριθ. πρωτ. ΥΠΑΙΘΠΑ/ΓΔΑΠΚ/ΔΒΜΑ/ΤΑΧΜΑΕ/10873/4953/408/180/24.01.2013 απόφασης του Αναπληρωτή Υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού».

Παράλληλα, με ανακοίνωσή της η διοίκηση του Δήμου Θεσσαλονίκης κατηγορεί την ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού για αδιέξοδη και διχαστική στάση, η οποία δεν τηρεί τις υποσχέσεις της για συνύπαρξη αρχαίων και μετρό. Η διοίκηση του Δήμου Θεσσαλονίκης αναφέρει ακόμα ότι το ΥΠΠΟ «εξακολουθεί να μην απαντά ευθέως ούτε στα έγγραφα που μέχρι σήμερα του έχει αποστείλει ο Δήμος Θεσσαλονίκης, ούτε στα αιτήματα που επανειλημμένα του υπέβαλε. Επίσης, δεν προσκόμισε στο ΣτΕ τα έγγραφα που είχε απευθύνει προς το υπουργείο ο Δήμος Θεσσαλονίκης, ούτε άλλωστε και άλλα σημαντικά διοικητικά έγγραφα αρμόδιων Υπηρεσιών του για το θέμα».

Τέλος, Δήμος Θεσσαλονίκης στην ανακοίνωσή του χαρακτηρίζει ως «μνημείο υποκρισίας και προσχηματικότητας» τις έγγραφες απόψεις του υπουργείου, το κατηγορεί για εκβιαστικά διλήμματα με αιτήματα που θέτει, τα οποία «δεν είναι νόμιμα» και υποστηρίζει ότι αγνοεί επιδεικτικά τη βούληση της πόλης, «ενώ οι "αρμόδιοι υπηρεσιακοί παράγοντες" που στηρίζουν τη στάση της ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ και των πάσης φύσεως εργολάβων της, παραβαίνουν τα υπηρεσιακά καθήκοντά τους και προκαλούν ανυπολόγιστη και ανεπανόρθωτη βλάβη στο δημόσιο συμφέρον, στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου και εντέλει στην αναπτυξιακή της προοπτική».

Ο Χ. Μάτης

Για νέο κύκλο «δικαστικών, αυτή τη φορά, αντιπαραθέσεων, που μπλοκάρουν το έργο και διαιωνίζουν την ταλαιπωρία των κατοίκων», κατηγορεί τη διοίκηση του Δήμου Θεσσαλονίκης με ανακοίνωσή του ο δημοτικός σύμβουλος και επικεφαλής της παράταξης «Ενεργοί Πολίτες – Οικολογία στην Πράξη», Χρήστος Μάτης.

Παράλληλα, υποστηρίζει ότι έχουν συμπληρωθεί 283 μέρες από τότε που σταμάτησε κάθε εργασία στο σταθμό Βενιζέλου, με αποτέλεσμα κάποιοι πολίτες να «καταστρέφονται από το έργο που «θα σώσει τη Θεσσαλονίκη».