Τα αρχαία εκτροχιάζουν εκ νέου το κόστος για το μετρό Θεσσαλονίκης

Newmoney.gr, 04.03.2013

Της Μαριάννας Τζάννε

Θα ξεπεράσουν τα 120 εκ. ευρώ οι αρχαιολογικές ανασκαφές – Aύριο η κρίσιμη απόφαση του ΣτΕ για την Βενιζέλου

Οι αρχαιότητες θα αποτελέσουν τον μεγαλύτερο αντίπαλο της Αττικό μετρό για το μετρό Θεσσαλονίκης καθώς όχι μόνο ισοδυναμούν με μεγάλες καθυστερήσεις, όπως άλλωστε έχει φανεί και από τις πρόσφατες περιπέτειες με τα ευρήματα στην Βενιζέλου, αλλά εκτινάσσουν στα ύψη το κόστος για τις αρχαιολογικές ανασκαφές και κατά συνέπεια τον προϋπολογισμού του έργου.

Σύμφωνα με τις νεότερες προβλέψεις των αρμοδίων εφορειών αρχαιοτήτων, το βάθος των ευρημάτων στην Συμπρωτεύουσα δεν έχει τέλος και για να βγάλει στην επιφάνεια τον αρχαιολογικό πλούτο της πόλης θα δαπανηθούν συνολικά περισσότερα από 120 εκ. ευρώ. Ήδη οι εργασίες του μετρό που ξεκίνησαν πριν από οκτώ χρόνια έχουν απορροφήσει 82 εκ. ευρώ για αρχαιολογική σκαπάνη στα οποία θα πρέπει να προστεθούν επιπλέον 42 εκ. ευρώ και τουλάχιστον τρία χρόνια νέου κύκλου ανασκαφών. Από αυτά περίπου 10 εκ. ευρώ θα διατεθούν για μελέτες, για αποσπάσεις αλλά και επανατοποθέτηση αρχαιοτήτων. Η εκτίμηση δεν είναι αυθαίρετη και δεν υπολογίζει τα αντίστοιχα έργα που θα γίνουν για τις επεκτάσεις της γραμμής προς Καλαμαριά. Στηρίζεται στις διαπιστώσεις των αρμόδιων εφορειών και επικυρώθηκε την περασμένη εβδομάδα από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο δημιουργώντας ένα νέο πονοκέφαλο –εν πολλοίς αναμενόμενο- για το έργο. Το μέγεθος των ερευνών είναι τόσο μεγάλο που η γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη, το συνέκρινε με ολόκληρο το πρόγραμμα που εκπονείται στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ (2007-2013) και το οποίο ανέρχεται σε 105 εκατ. ευρώ και με το αντίστοιχο πρόγραμμα Πολιτισμού για το ΠΕΠ Αττικής που προσεγγίζει τα 110 εκατ. ευρώ. Οι μόνοι που μπορούν να πανηγυρίζουν για την εξέλιξη των εργασιών του μετρό είναι αναμφίβολα οι αρχαιολόγοι, οι οποίοι εξασφαλίζουν σίγουρη δουλειά και πάνω από 600 θέσεις εργασίας με το μετρό της Θεσσαλονίκης να αποτελεί το μεγαλύτερο εργοδότη τους.Το πρώτο πάντως κρίσιμο τέστ για τα αρχαία αναμένεται να περάσει η Αττικό αύριο οπότε είναι προγραμματισμένη η εκδίκαση από το ΣτΕ της προσφυγής του δήμου Θεσσαλονίκης για τις αρχαιότητες στην Βενιζέλου. Στο Ανώτατο Ακυρωτικό δικαστήριο είχε προσφύγει ο δήμαρχος κ. Γιάννης Μπουτάρης ζητώντας να ανασταλεί και να ακυρωθεί η εκτέλεση της απόφασης του υπουργείου Πολιτισμού, η οποία προέβλεπε την απόσπαση και μεταφορά των αρχαιολογικών ευρημάτων που βρέθηκαν στον σταθμό Βενιζέλου. Τον περασμένο Δεκέμβριο το ΣτΕ είχε εκδόσει προσωρινή διαταγή, η οποία πάγωνε κάθε προσπάθεια απόσπασης αρχαιοτήτων, μέχρι την κύρια εκδίκαση της προσφυγής.

Μετρό Θεσσαλονίκης: ακόμα 42 εκατ. ευρώ για αρχαία

Η Εφημερίδα των Συντακτών, 27.02.2014

Της Βασιλικής Τζεβελέκου

Οι πολλές και σημαντικότατες αρχαιότητες αυξάνουν κόστος και χρονοδιάγραμμα

Προστίθενται στα ήδη 90 εκατ. που είχαν εγκριθεί. Θα πάνε σε προσλήψεις 630 ατόμων, ανασκαφές 13 σταθμών, συντηρήσεις, καταγραφή και φυσικά αποσπάσεις και επανατο­ποθετήσεις ευρημάτων

 

Με 42 εκατομμύρια επιπλέον χρηματοδοτούνται οι αρχαιολογικές έρευνες και εργασίες σε 13 σταθμούς του Μετρό Θεσσαλονίκης. Αυτό αποφάσισαν τα μέλη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου στην τελευταία τους συνεδρίαση, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις εισηγήσεις των δύο αρμόδιων Εφορειών, της 9ης Βυζαντινών Αρχαιοτήτων και της ΙΣΤ’ Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων. Μέχρι σήμερα είχαν εγκριθεί 90 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων τα 82 δαπανήθηκαν για τις ανασκαφές. Η αύξηση του ποσού με 42 εκατομμύρια κρίθηκε απαραίτητη, καθώς θα απαιτηθούν 3 επιπλέον χρόνια -το χρονοδιάγραμμα μπορεί να συμπιεστεί, αναφέρθηκε στη συνεδρίαση- και η πρόσληψη 630 ατόμων όλων των ειδικοτήτων για την ολοκλήρωση των αρχαιολογικών εργασιών.

 

Η κατασκευή του Μετρό, αναπτυξιακό έργο και όραμα πολλών δεκαετιών για την πόλη, είναι δύσκολο εγχείρημα καθώς η ανασκαφή έφερε στο φως περισσότερα από 135.000 ευρήματα και σπάνια αρχαιολογικά σύνολα. Αξίζει να σημειωθεί ότι τρεις σταθμοί (Πλατεία Δημοκρατίας, Βενιζέλος και Αγία Σοφία) έχουν χαρακτηριστεί «υψηλού αρχαιολογικού ενδιαφέροντος» και άλλοι τρεις (Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός, Σιντριβάνι και Πανεπιστήμιο) «μεσαίου αρχαιολογικού ενδιαφέροντος». Αν και έχει ειπωθεί πολλές φορές ότι η χάραξη του έργου υπήρξε λανθασμένη από την αρχή, γεγονός που κυρίως ευθύνεται για τις μακρόχρονες καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση του Μετρό, ήταν δεδομένο από την αρχή επίσης ότι η ανασκαφή θα έφερνε στο φως πλήθος αρχαιολογικών ευρημάτων. «Εχουμε πολλές αρχαιότητες. Αν δεν εντοπίζονταν τόσο πολλά αρχαία και τόσο σημαντικά, δεν θα ανέβαιναν και τα κόστη. Και αρχαία βρίσκονται και αρχαία θυσιάζονται για το χατίρι ενός μεγάλου έργου», είπε η διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Μαρία Βλαζάκη. «Πέρα από τη χάραξη του έργου, που όλοι γνωρίζουμε ότι ήταν λανθασμένη, είχαμε και κάποιες καθυστερήσεις σε ανασκαφές, ειδικά στην αρχή. Επίσης, υπήρξαν δυσκολίες στα ευρήματα, καθώς σε κάποιους σταθμούς βρέθηκαν πολύ περισσότερα από άλλους. Τώρα τα πράγματα έχουν εξισορροπηθεί αρκετά», ανέφερε από την πλευρά της η διευθύντρια Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων, Ευγενία Γερούση.

 

Μέχρι σήμερα έχουν ανασκαφεί σχεδόν 35 στρέμματα -αρχικά είχαν υπολογιστεί 20- και μένουν να διερευνηθούν οι είσοδοι και οι έξοδοι των σταθμών, του αμαξοστασίου Πυλαίας και του νοτίου τμήματος της Αγίας Σοφίας. Το ποσό που εγκρίθηκε επιπλέον αφορά τους 13 σταθμούς, δηλαδή το κυρίως έργο του Μετρό και όχι τις επεκτάσεις. Θα δαπανηθεί επίσης για τη συντήρηση και την καταγραφή των ευρημάτων, τις αποσπάσεις και τις επανατοποθετήσεις των μνημείων και τις συνοδευτικές μελέτες. Οπως χαρακτηριστικά είπε η γ.γ. του ΥΠΠΟΑ Λίνα Μενδώνη, οι αποσπάσεις απορροφούν το 20% του αρχαιολογικού κόστους και είναι το μεγαλύτερο που έχει δαπανηθεί μέχρι σήμερα. Και υπογράμμισε: «Για να γίνει σαφές το μέγεθος του εγχειρήματος στο Μετρό Θεσσαλονίκης, όλο το πρόγραμμα που εκπονείται αυτή τη στιγμή στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2007-2013 είναι 105 εκατ. ευρώ και όλο το ΠΕΠ του Πολιτισμού Αττικής, με έργα όπως η Εθνική Πινακοθήκη, το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το Ακροπόλ και άλλα, είναι 108 εκατομμύρια».

 

 

42 εκατ. ευρώ επιπλέον, για τα αρχαία στο Μετρό Θεσσαλονίκης

Ναυτεμπορική, 26.02.2014

Η αύξηση της δαπάνης των ανασκαφών κρίθηκε αναγκαία από τα μέλη του ΚΑΣ

Επιπλέον 42 εκατομμύρια  ευρώ θα απαιτηθούν για την ολοκλήρωση των αρχαιολογικών ερευνών και εργασιών στο πλαίσιο της κατασκευής του Μετρό Θεσσαλονίκης. Η αύξηση της δαπάνης των ανασκαφών (οι οποίες έχουν κοστίσει έως σήμερα 82 εκατομμύρια ευρώ) κρίθηκε αναγκαία από τα μέλη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ), που συμφώνησαν με τις εκτιμήσεις των δύο αρμόδιων Εφορειών Αρχαιοτήτων.

135.000 ευρήματα

Συγκεκριμένα, ο προϋπολογισμός βασίστηκε στα χρονοδιαγράμματα και στο προσωπικό που ζήτησαν οι Εφορίες (με βάση τους μισθούς της Αττικό Μετρό), τα οποία μεταφράζονται σε περίπου τρία επιπλέον χρόνια – χρόνος που μπορεί να συμπτυχθεί, όπως ειπώθηκε στη συνεδρίαση – και σε προσλήψεις 630 ατόμων.

Μέχρι σήμερα, οι ανασκαφές σε περίπου 35 στρέμματα έχουν φέρει στην επιφάνεια σχεδόν 135.000 ευρήματα, ενώ μένουν να διερευνηθούν οι περιοχές των εισόδων και εξόδων των σταθμών, του αμαξοστασίου Πυλαίας και του νοτίου τμήματος της Αγίας Σοφίας. Το επιπλέον ποσό αφορά τους 13 σταθμούς στο κέντρο της πόλης, δηλαδή το κυρίως έργο, και όχι τις επεκτάσεις του, ενώ σε αυτό συμπεριλαμβάνεται η πλήρης συντήρηση και καταγραφή των ευρημάτων, χωρίς τη δημοσίευση και την έκθεσή τους.

Από αυτά τα χρήματα, περίπου τα 10 εκατομμύρια ευρώ θα διατεθούν για τις αποσπάσεις και τις επανατοποθετήσεις μνημείων, καθώς και για τις συνοδευτικές μελέτες. «Το ποσοστό των αποσπάσεων, που κυμαίνεται περίπου στο 20%, είναι το μεγαλύτερο από οποιοδήποτε άλλο έργο» δήλωσε η Γεν. Γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, η οποία έκανε μια ακόμα αντιπαραβολή: «Για να έχουμε μια τάξη μεγέθους, όλο το πρόγραμμα που εκπονείται αυτή τη στιγμή στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2007-2013 είναι 105 εκατομμύρια ευρώ και όλο το ΠΕΠ Αττικής του Πολιτισμού (με έργα όπως η Πινακοθήκη, το ΕΜΣΤ, το Ακροπόλ κ.λπ.) είναι 108 εκατομμύρια ευρώ».

«Έχουμε πολλές αρχαιότητες. Αν δεν εντοπίζονταν τόσα πολλά αρχαία και τόσο σημαντικά, δεν θα ανέβαιναν και τα κόστη. Και αρχαία βρίσκονται και αρχαία θυσιάζονται για το χατίρι ενός μεγάλου έργου», είπε από την πλευρά της η διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Μ. Βλαζάκη, ενώ στη συνεδρίαση έγινε για άλλη μια φορά σαφές ότι κύριο αίτιο των καθυστερήσεων ήταν ο κακός σχεδιασμός του έργου. «Πέρα από τη χάραξη του έργου, που όλοι γνωρίζουμε ότι ήταν λανθασμένη, είχαμε και κάποιες καθυστερήσεις σε ανασκαφές, ειδικά στην αρχή. Επίσης, υπήρξαν δυσκολίες στα ευρήματα, καθώς σε κάποιους σταθμούς βρέθηκαν πολύ περισσότερα από άλλους. Τώρα τα πράγματα έχουν εξισορροπηθεί αρκετά», δήλωσε η διευθύντρια Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων, Ευγενία Γερούση.

 

Στην πλατεία Αγ. Κωνσταντίνου στον Πειραιά

Να μην διατηρηθούν οι αρχαιότητες που αποκαλύφθηκαν στην πλατεία Αγ. Κωνσταντίνου στον Πειραιά, στο πλαίσιο του έργου «Επέκταση της γραμμής 3 της Αττικό Μετρό ΑΕ, τμήμα Χαϊδάρι-Πειραιάς», κατέληξαν τα μέλη του ΚΑΣ. Οι 10 δεξαμενές και τα 31 φρεάτια, που εντοπίστηκαν στον υπό διαμόρφωση σταθμό του Δημοτικού Θεάτρου, αποτελούσαν μέρος του συστήματος ύδρευσης του αρχαίου Πειραιά, το οποίο εντάσσονταν στο προηγμένο για την εποχή του ρυμοτομικό σύστημα του Ιππόδαμου. Σημειώνεται, ότι μέχρι σήμερα έχουν βρεθεί σε ανασκαφές στην περιοχή του Πειραιά περίπου 600 τέτοιες δεξαμενές και υδραυλικά συστήματα.

Αν και το έργο από μόνο του είναι πολύ σημαντικό, ωστόσο η διατήρηση κάποιων εκ των δεξαμενών εντός του περιγράμματος του μετρό, όπως αρχικά προτάθηκε, κρίθηκε ως μη κατάλληλη, όχι μόνον από τους εκπροσώπους της εταιρείας, που μίλησαν με αριθμούς, αλλά και από τους αρχαιολόγους.

Έκθεση αφιερωμένη στην ύδρευση της πόλης

Πάντως, στα σχέδια της Εφορείας βρίσκεται η δημιουργία μιας θεματικής έκθεσης εντός του σταθμού που θα είναι αφιερωμένη στην ύδρευση της πόλης και στον ιπποδάμειο σχεδιασμό της και η οποία θα εμπλουτιστεί με εποπτικό υλικό, προπλάσματα και βίντεο. Εξάλλου, ο θεματικός αυτός σταθμός, ο μοναδικός στο Μετρό της Αθήνας, θα αποτελεί και τον καλύτερο πόλο έλξης για τους υπόλοιπους αρχαιολογικούς χώρους, που απέχουν ελάχιστα και περιλαμβάνουν πλούσια ευρήματα σχετικά με το αρχαίο υδραυλικό σύστημα.

Η πρόεδρος των Αρχαιολόγων μιλά για τις καθυστερήσεις στο μετρό Θεσσαλονίκης

Zougla.gr, 17.12.2013

«Λύσεις υπάρχουν πολλές. Υπάρχει όμως και ευθύνη. Για ποιο λόγο από πέρσι τον Ιανουάριο που βγήκε η απόφαση για την απόσπαση και μεταφορά των αρχαιοτήτων από τον σταθμό «Βενιζέλου» του Μετρό Θεσσαλονίκης, με την οποία δεν συμφωνούσε κανένας από την επιστημονική κοινότητα και από τους πολίτες της πόλης, δεν έχει γίνει καμία ενέργεια ώστε να προχωρήσουμε στην προσπάθεια συνύπαρξης αρχαιοτήτων και μετρό;», είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, Δέσποινα Κουτσούμπα, με αφορμή πρόσφατες δηλώσεις του γ.γ. Δημοσίων Έργων Στράτου Σιμόπουλου σχετικά με την καθυστέρηση των εργασιών στο συγκεκριμένο τμήμα του έργου.

«Η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας κι αυτό που υποστηρίζαμε κι εμείς από την αρχή δεν λέει τίποτα περισσότερο από το αυτονόητο. Ότι δηλαδή αν έχεις να διαχειριστείς ένα τόσο σημαντικό μνημείο στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, αλλά και οποιασδήποτε άλλης πόλης, μέσα σε ένα δημόσιο έργο, πριν πάρεις την απόφαση για την τύχη του πρέπει να έχεις εξετάσει εμπεριστατωμένα διαφορετικές τεχνικές λύσεις, κάτι που δεν έχει γίνει εδώ κι έναν χρόνο», συμπλήρωσε.

Σιμόπουλος: Από το καλοκαίρι το πρόβλημα του Μετρό λέγεται Μπουτάρης

Voria.gr, 14.12.2013

Η καθυστέρηση στη Βενιζέλου οφείλεται αποκλειστικά στον δήμαρχο Θεσσαλονίκης, υποστήριξε ο γγ Δημοσίων Έργων

Ευθύνες στον δήμαρχο Θεσσαλονίκης, Γιάννη Μπουτάρη, για τις καθυστερήσεις στο Μετρό καταλογίζει ο γγ Δημοσίων Έργων, Στράτος Σιμόπουλος, με δηλώσεις του στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, κατηγορώντας τον ότι το πάγωμα των εργασιών οφείλεται στις προσφυγές του για το θέμα των αρχαιοτήτων που βρέθηκαν στον σταθμό της Βενιζέλου.
 
«Από το καλοκαίρι και μετά, το πρόβλημα στο Μετρό Θεσσαλονίκης λέγεται "σταθμός Βενιζέλου", "αρχαιότητες" και "Γιάννης Μπουτάρης"», σημείωσε ο κ. Σιμόπουλος, ο οποίος σήμερα ενημέρωσε τη Διοικούσα Επιτροπή (ΔΕ) νομού Θεσσαλονίκης της ΝΔ για την πορεία του έργου.
 
«Οι εργασίες του μετρό εκτελούνται με πολύ ικανοποιητικούς ρυθμούς και έτσι όπως είναι σήμερα το χρονοδιάγραμμα, είναι απολύτως εφικτή η παράδοσή του το 2017, για το ανατολικό μέρος του, μετά τα πανεπιστήμια. Για το δυτικό μέρος, πρέπει να τελειώσει πρώτα ο σταθμός της Βενιζέλου» υπογράμμισε ο γγ Δημοσίων Έργων.
 
«Από το καλοκαίρι και μετά, πρόβλημα υπάρχει στη Βενιζέλου, η οποία έχει μπει σε αυτό που εμείς λέμε "κρίσιμη διαδρομή". Η καθυστέρηση, λοιπόν, στη Βενιζέλου, η οποία οφείλεται αποκλειστικά στον Γιάννη Μπουτάρη, από το καλοκαίρι και μετά δημιουργεί πρόβλημα στη συνολική παράδοση του έργου. Ποτέ, βέβαια, δεν έχω πει ότι για την καθυστέρηση του έργου συνολικά φταίει ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης» διευκρίνισε ο κ. Σιμόπουλος, προσθέτοντας ότι εδώ και έναν χρόνο έχει σταματήσει κάθε εργασία στον συγκεκριμένο σταθμό. Καλεί, δε, τον δήμαρχο «να μην παρασύρεται από αρχαιολόγους, οι οποίοι βρήκαν ευκαιρία ανάδειξής τους μέσα από τις αρχαιότητες της Βενιζέλου».
 
Με αφορμή την πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, για το ζήτημα των αρχαίων, η οποία προβλέπει προσωρινά μέτρα, ο γγ Δημοσίων Έργων τόνισε στην ενημέρωσή του προς τη ΔΕ ν.Θεσσαλονίκης της ΝΔ, ότι θα γίνουν διοικητικές ενέργειες και θα ετοιμαστεί η μελέτη, η οποία θα προβλέπει την επανατοποθέτηση του 80-90% των αρχαιοτήτων εκεί όπου βρέθηκαν και αυτή θα παρουσιαστεί στα μέσα Ιανουαρίου στο Συμβούλιο της Επικρατείας, με την πίστη ότι θα δοθεί οριστική λύση.
 
«Οποιεσδήποτε λύσεις για τον σταθμό της Βενιζέλου, που ξεφεύγουν από το περίγραμμα του σταθμού (να γίνουν σε άλλα σημεία οι σκάλες κλπ), θα προκαλέσουν εκτεταμένες αρχαιολογικές ανασκαφές και ουσιαστικά θα είναι αβέβαια οποιαδήποτε ημερομηνία για την παράδοση του έργου. Πιστεύω, θα επικρατήσει η σύνεση και θα έχουμε έναν σταθμό μουσείο», επισήμανε.
 
Σχετικά με τις απαιτήσεις της κοινοπραξίας, ο κ. Σιμόπουλος σημείωσε ότι είναι στη διαιτησία και εκεί θα δοθούν λύσεις. Ως προς τη χρηματοδότηση του έργου, «δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα».
 
Για τις κινητοποιήσεις εργαζομένων, ο γγ Δημοσίων έργων παρατηρεί ότι είναι εργαζόμενοι στην αρχαιολογία και όχι στο μετρό. «Μακάρι να μπορέσουμε να ανοίξουμε μέτωπα. Πάνω από 100 άτομα θα μπορούσαν να προσληφθούν άμεσα στη Βενιζέλου» υπογράμμισε.
 
Η συνεδρίαση της ΔΕ της ΝΔ έγινε για πρώτη φορά με τη νέα σύνθεση, μετά τις εσωκομματικές εκλογές, και τη συμμετοχή των νέων προέδρων των ΝΟΔΕ. Ο πρόεδρος της ΔΕ, Μηνάς Σαμαντζίδης, είπε ότι συζητήθηκαν οργανωτικά θέματα και το νέο μοντέλο διοικητικής αναδιάρθρωσης του κόμματος. Πρόσθεσε ότι έχει προκύψει ένα νέο δυναμικό στελεχών τα περισσότερα από τα οποία ασχολούνται για πρώτη φορά σε τέτοιο επίπεδο και πρέπει να βρεθούν τρόποι, ώστε να τους εκμεταλλευθεί το κόμμα και να τους δώσει νέα προοπτική.
 
Τα μέλη της ΔΕ ενημερώθηκαν από το προεδρείο της πανελλήνιας ομοσπονδίας συλλόγων εργαζομένων στο ΙΚΑ για τις εξελίξεις στην πρωτοβάθμια Υγεία και από τους δημάρχους Αμπελοκήπων-Μενεμένης, Λάζαρο Κυρίζογλου, και Ευόσμου-Κορδελιού, Στάθη Λαφαζανίδη.
 
Στη συνεδρίαση συμμετείχαν ο υπουργός Μακεδονίας-Θράκης, Θεόδωρος Καράογλου, ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος, Σταύρος Καλαφάτης, ο υφυπουργός Παιδείας, Κώστας Γκιουλέκας, και οι βουλευτές Γιάννης Ιωαννίδης και Γιώργος Ορφανός.

 

Το μετρό… αποκαλύπτει άγνωστα στοιχεία για την ιστορία της Θεσσαλονίκης!

Egnatiapost.gr, 19.11.2013

Το μετρό… αποκαλύπτει άγνωστα στοιχεία για την ιστορία της Θεσσαλονίκης!

Περισσότερα από 104.000 είναι τα κινητά αρχαιολογικά ευρήματα (νομίσματα, αγγεία, λυχνάρια, κοσμήματα από χρυσό, χαλκό, άργυρο, κεραμικά, γυάλινα κ.ά.) που έφεραν στο φως οι σκαπάνες των αρχαιολόγων της 9ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων κατά τη διάρκεια των 7 ετών που διαρκούν οι εργασίες του μετρό της Θεσσαλονίκης.

Το γεγονός αυτό αποκάλυψε το βράδυ της Δευτέρας η διευθύντρια της 9ης ΕΒΑ Δέσποινα Μακροπούλου σε διάλεξή της με θέμα: «Διαδρομή 16 αιώνων με το μετρό από το Βαρδάρη ως το Συντριβάνι ή από τη Χρυσή Πύλη ως την Κασσανδρεωτική. Οι σταθμοί διηγούνται», που έδωσε στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Θεσσαλονίκης.

Στη διάλεξή της, οι σταθμοί «μίλησαν», μεταξύ άλλων, για τα στοιχεία που αποκαλύφτηκαν αναφορικά με κάποιες από τις πύλες των τειχών της πόλης, για τους μεγάλους ρωμαϊκούς δρόμους της Θεσσαλονίκης, για τα οικοδομικά χαρακτηριστικά στις περιοχές γύρω από τα αρχαία σταυροδρόμια που ήρθαν στο φως, όπως επίσης και για τις νεκροπόλεις από τα ύστερα ρωμαϊκά χρόνια ως την τουρκοκρατία.

Ο σταθμός Αγίας Σοφίας

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η κ. Μακροπούλου για τα ευρήματα στο «σταθμό Αγίας Σοφίας» του μετρό, όπου ανακαλύφτηκε μεγάλο τμήμα (περίπου 73 μέτρων) της ρωμαϊκής λεωφόρου Decumanus Maximus. Όπως τόνισε, η συγκεκριμένη λεωφόρος ήταν στρωμένη με μαρμάρινες πλάκες και οριοθετημένη από μαρμάρινα κράσπεδα. Λίγο πριν από τη συμβολή της με την κάθετη οδό στο ύψος της σημερινής Αγίας Σοφίας, διευρυνόταν με αποτέλεσμα να διαμορφώνεται πλακόστρωτη πλατεία με κρήνη για να ξεδιψούν οι περαστικοί και οι περίοικοι.

Τη μνημειακή μορφή του δρόμου συμπλήρωνε κιονοστοιχία, από την οποία ορατός είναι σήμερα ο ισχυρός στυλοβάτης με 7 βάσεις κιόνων του 4ου και 6ου μ.Χ. αιώνα. Από τα κτίρια της νότιας οικοδομικής γραμμής των παλαιοχριστιανικών χρόνων εντοπίστηκαν μόνον οι όψεις τους και κάποια θυραία ανοίγματα καθώς και ίχνη από την εβραϊκή συνοικία που κάηκε στην πυρκαγιά του 1917. Η αρχαιολόγος επισήμανε πάντως ότι ευρήματα υπάρχουν μόνο στο νότιο τμήμα της λεωφόρου, καθώς το βόρειο δεν ανασκάφηκε και καλύπτεται από τη σημερινή πλατεία Μακεδονομάχων.

Ο σταθμός Βενιζέλου

Αναλυτικότερη ήταν η περιγραφή των εντυπωσιακών ευρημάτων στον «σταθμό Βενιζέλου». «Ο σταθμός σχεδιάστηκε πάνω στο αιώνιο σταυροδρόμι της πόλης» επισήμανε στη διάλεξή της η κ. Μακροπούλου. Η ανασκαφή, σε έκταση 1.600 τετραγωνικών μέτρων, και έδωσε στους επιστήμονες πολλά στοιχεία για τη λεωφόρο Decumanus Maximus.

Decumanus ονόμαζαν τις ρωμαϊκές οδούς που ήταν προσανατολισμένες από τα ανατολικά προς τα δυτικά και συνήθως κοσμούνταν στην αρχή και το τέλος τους από πλατείες, ενώ cardo αποκαλούσαν τις καθέτους οδούς με κατεύθυνση από το βορρά προς το νότο. Στην περίπτωση των αποκαλύψεων του σταθμού Βενιζέλου, decumanus ήταν η σημερινή οδός Εγνατία (μετατοπισμένη σήμερα προς τα βόρεια) και cardo η οδός Βενιζέλου. Οι δυο οδοί (εντοπίστηκαν στην ακριβή διασταύρωσή τους) αποκαλύφθηκαν σε πλάτος 7,80 και 4,50 μέτρων αντίστοιχα, μαρμαροστρωμένες με ίχνη σε πολλά σημεία των αμαξοτροχών.

Γύρω από τους δρόμους εκτείνονταν πυκνοδομημένα οικοδομικά τετράγωνα, που συνιστούσαν γειτονιές της βυζαντινής αγοράς της πόλης. Καταστήματα και εργαστήρια προσανατολίζονταν με ανοιχτούς προς το δρόμο χώρους για την έκθεση των προς πώληση προϊόντων. Πληθώρα μικροαντικειμένων και κοσμημάτων, όπως επιστήθιοι σταυροί, γυάλινα και χάλκινα βραχιόλια, χάλκινα κυρίως και σπανιότερα ασημένια δακτυλίδια, μαρτυρούν τον διαχρονικά εμπορικό χαρακτήρα της περιοχής, με έμφαση κυρίως στον τομέα της αργυροχρυσοχοΐας. Όπως υπογράμμισε η κ. Μακροπούλου, δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και σήμερα υπάρχει πληθώρα καταστημάτων χρυσοχοΐας στην Εγνατία.

Η ίδια επισήμανε ότι από τους σεισμούς του 6ου και του 9ου αιώνα ουσιαστικά κατήργησαν τη Decumanus Maximusκαι τη μετέτρεψαν σε στενό σοκάκι μετά τον 10ο αιώνα.

«Όχι» στην απόσπαση.

Στη διάλεξη έγινε λόγος και για τη «λανθασμένη», όπως χαρακτηρίστηκε, αρχική απόφαση του ΚΑΣ για την απόσπαση, φύλαξη και στο μέλλον έκθεση σε άλλο χώρο των ευρημάτων, για τις 12.500 υπογραφές Ελλήνων και ξένων επιστημόνων και πολιτών υπέρ της «ιστορικής αναγκαιότητας συνύπαρξης (και όχι απόσπασης) των αρχαίων με το σύγχρονο μετρό». «Πράγματι, οι εργασίες για τη διάνοιξη του μετρό έγιναν η αφορμή για να μάθουμε πολλά για την πόλη μας. Αλλά και για να μεριμνήσουμε για τη διάσωσή τους. Θέλουμε να κτίσουμε το μέλλον μας πάνω στη γνώση του ιστορικού παρελθόντος αλλά όχι πάνω στο πτώμα του», κατέληξε η κ. Μακροπούλου.

 

Αρχαιολογικός παράδεισος ο χώρος εργασιών για το μετρό της Θεσσαλονίκης

Το Πρώτο Θέμα, 19.11.2013

Περισσότερα από 100 χιλιάδες τα αρχαιολογικά ευρήματα στους χώρους εργασιών για το μετρό της Θεσσαλονίκης

Περισσότερα από 100 χιλιάδες τα ευρήματα – Οι εργασίες για τη διάνοιξη του μετρό έγιναν η αφορμή για να μαθευτούν πολλά για την ιστορία της πόλης
Ξεπερνούν τις 104.000, μόνο τα κινητά αρχαιολογικά ευρήματα (νομίσματα, αγγεία, λυχνάρια, κοσμήματα από χρυσό, χαλκό, άργυρο, κεραμικά, γυάλινα κ.ά.) που εντόπισαν οι αρχαιολόγοι της 9ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων κατά τη διάρκεια των επταετών, μέχρι σήμερα, ανασκαφικών εργασιών της στους τέσσερις (από τους αρχικά επτά) σταθμούς του Μετρό της Θεσσαλονίκης.

"Ανακεφαλαίωση των αρχαιολογικών πεπραγμένων στη διάρκεια των εργασιών διάνοιξης του μετρό στη Θεσσαλονίκη" χαρακτήρισε η διευθύντρια της 9ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης Δέσποινα Μακροπούλου τη διάλεξη με θέμα: "Διαδρομή δεκάξι αιώνων με το μετρό από το Βαρδάρη ως το Συντριβάνι ή από τη Χρυσή Πύλη ως την Κασσανδρεωτική. Οι Σταθμοί διηγούνται", που έδωσε, χθες το βράδυ, στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Θεσσαλονίκης.

Στη διήγησή τους- δια στόματος της αρχαιολόγου και εις επήκοον εκατοντάδων ακροατών, που κυριολεκτικά κατέκλυσαν την αίθουσα "Μανόλης Ανδρόνικος" αλλά και ολόκληρο το χώρο υποδοχής του Αρχαιολογικού Μουσείου, οι σταθμοί "μίλησαν" για τη … Χρυσή Πύλη και την πύλη του Βαρδαρίου (Σταθμός Πλατείας Δημοκρατίας και Διακλάδωση προς Σταυρούπολη) και τη διαχρονία της χρήσης τους επί έξι και πλέον αιώνες (νεκροπόλεις, δρόμοι, είσοδος στην πόλη, πυθεώνες, νεκροταφεία από τα ύστερα ρωμαϊκά χρόνια ως την τουρκοκρατία, τους μουσουλμανικούς τάφους και τα χάνια). Τα χρονικά αλλά και … γεωγραφικά (μικρότερα αυτά) άλματα συνεχίστηκαν με αναφορές στο σταθμό Συντριβανίου- ανατολικότερα και κοντά στη λεγόμενη Κασσανδρεωτική πύλη με τον εντοπισμό -το 2009- της παλαιοχριστιανικής Βασιλικής και τελικά την απόφαση για καταγραφή και κατάχωσή της.

Η διήγηση των σταθμών έκανε μια μεγαλύτερη στάση στο σταθμό Αγίας Σοφίας του μετρό (σε απόσταση μόλις 370 μέτρων από τον πολυσυζητημένο σταθμό Βενιζέλου, επί της σημερινής οδού Εγνατία) με αναφορές στη Λεωφόρο της αρχαιότητας (την λεγόμενη Decoumanus Maximous) που αποκαλύφθηκε σε μήκος τουλάχιστον 72,80μ. αλλά μόνο το νότιο τμήμα της καθώς το βόρειο δεν ανασκάφηκε και καλύπτεται από τη σημερινή πλατεία Μακεδονομάχων.

Η οδός, στρωμένη με μαρμάρινες πλάκες και οριοθετημένη από μαρμάρινα κράσπεδα, λίγο πριν από τη συμβολή της με την κάθετη οδό στο ύψος της σημερινής Αγίας Σοφίας, διευρύνεται διαμορφώνοντας πλακόστρωτη πλατεία με κρήνη για να ξεδιψούν περαστικοί και περίοικοι. Τη μνημειακή μορφή του δρόμου συμπληρώνει κιονοστοιχία, από την οποία ορατός, σήμερα, είναι ο ισχυρός στυλοβάτης, που σώζει επτά βάσεις κιόνων του 4ου και 6ου αι., οριοθετεί τον οδικό άξονα στα νότια και τον χαρακτηρίζει ως via colonnata. Από τα κτίρια της νότιας οικοδομικής γραμμής των παλαιοχριστιανικών χρόνων εντοπίστηκαν μόνον οι όψεις τους και κάποια θυραία ανοίγματα καθώς και ίχνη από την εβραϊκή συνοικία που κάηκε κι αυτή στην πυρκαγιά του 1917. Αναλυτικότερη , σαφέστερη και πλέον εντυπωσιακή λεκτικά – αλλά και εξαιτίας των εντυπωσιακών ευρημάτων της, υπήρξε η "διήγηση" του σταθμού Βενιζέλου.

"Εδώ, ο σταθμός σχεδιάστηκε πάνω στο αιώνιο σταυροδρόμι της πόλης" έλεγε στη διάλεξή της η κ. Μακροπούλου. Η ανασκαφή, σε έκταση 1600 τ.μ., έδωσε όλα τα απαιτούμενα στοιχεία για τη διαχρονία του σταυροδρομιού.

Η περίφημη Decumanus Maximus (decumanus ονόμαζαν τις ρωμαϊκές οδούς που ήταν προσανατολισμένες από τα ανατολικά προς τα δυτικά και συνήθως κοσμούνταν στην αρχή και το τέλος του από πλατείες ενώ cardo τις καθέτους οδούς με κατεύθυνση από το βορρά προς το νότο). Στην περίπτωση των αποκαλύψεων του σταθμού Βενιζέλου, decumanus ήταν η σημερινή οδός Εγνατία (μετατοπισμένη σήμερα προς τα βόρεια) και cardo η οδός Βενιζέλου (ή Σαμπρή Πασά της περιόδου της τουρκοκρατίας). Οι δυο οδοί (εντοπίστηκαν στην ακριβή διασταύρωσή τους) αποκαλύφθηκαν σε πλάτος 7,80 και 4,50 μέτρων αντίστοιχα, μαρμαροστρωμένες με ίχνη σε πολλά σημεία των αμαξοτροχών.

Γύρω από τους δρόμους εκτείνονται πυκνοδομημένα οικοδομικά τετράγωνα, που συνιστούν γειτονιές της βυζαντινής αγοράς της πόλης. Καταστήματα και εργαστήρια προσανατολίζονται με ανοιχτούς προς το δρόμο χώρους για την έκθεση των προς πώληση προϊόντων. Πληθώρα μικροαντικειμένων και κοσμημάτων, όπως επιστήθιοι σταυροί, γυάλινα και χάλκινα βραχιόλια, χάλκινα κυρίως και σπανιότερα ασημένια δακτυλίδια, μαρτυρούν τον διαχρονικά εμπορικό χαρακτήρα της περιοχής, με έμφαση κυρίως στον τομέα της αργυροχρυσοχοΐας. Δεν είναι τυχαίο, όπως τόνισε η κ. Μακροπούλου ότι ακόμη και σήμερα υπάρχει πληθώρα καταστημάτων χρυσοχοΐας στην Εγνατία οδό, ούτε και η … ανεύρεση υδραργύρου, που χρησιμοποιούνταν στην αργυροχρυσοχοΐα.

Στη διάλεξη έγινε αναφορά στους σεισμούς του 6ου αλλά και του 9ου αιώνα, που ουσιαστικά καταργούν τη Μεγάλη Λεωφόρο και τη μετατρέπουν σε στενό οθωμανικό σοκάκι μετά τον 10ο αιώνα.

Στη διάλεξη έγινε λόγος και για τη "λάθος", όπως χαρακτηρίστηκε, αρχική απόφαση του ΚΑΣ για την απόσπαση, φύλαξη και στο μέλλον έκθεση σε άλλο χώρο των ευρημάτων, για τις 12.500 υπογραφές Ελλήνων και ξένων επιστημόνων και πολιτών υπέρ της "ιστορικής αναγκαιότητας συνύπαρξης (και όχι απόσπασης) των αρχαίων με το σύγχρονο μετρό".

"Πράγματι, οι εργασίες για τη διάνοιξη του μετρό έγιναν η αφορμή για να μάθουμε πολλά για την πόλη μας. Αλλά και για να μεριμνήσουμε για τη διάσωσή τους. Θέλουμε να κτίσουμε το μέλλον μας πάνω στη γνώση του ιστορικού παρελθόντος αλλά όχι πάνω στο πτώμα του" κατέληξε η κ. Μακροπούλου καταχειροκροτούμενη,

Την εκδήλωση-διάλεξη διοργάνωσε το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης στο πλαίσιο των Φιλολογικών Βραδινών που διοργανώνει σε συνεργασία με τον Σύλλογο Αποφοίτων της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ «ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ».

Δ.Παππάς Αρχαιολόγος Μετρό Θεσσαλονίκης

ThessToday.gr, 04.11.2013

 

Αναπομπή στο ΚΑΣ για τα ευρήματα της Βενιζέλου ζητούν οι αρχαιολόγοι

Αγγελιοφόρος, 30.08.2013

gmoulkas.wordpress.com

Του Γιώργου Μούλκα

Καμία απολύτως διοικητική διαδικασία, πλην αυτής της αναπομπής στο ΚΑΣ, δεν μπορεί νομίμως να τεθεί σε κίνηση, ώστε να καταστεί δυνατή η συνύπαρξη του μετρό και των αρχαιοτήτων στον υπό κατασκευή σταθμό της Βενιζέλου, στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, υποστηρίζει η πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, Δέσποινα Κουτσούμπα.

Η κ. Κουτσούμπα αναφέρει ότι η διαχείριση του μοναδικού αρχιτεκτονικού συνόλου  της πόλης εξελίσσεται πλέον σε φαύλο κύκλο, παρά την επίτευξη συμφωνίας αργά το βράδυ της Τετάρτης στο ΥΜΑ-Θ.

Οι δύο πόλοι

Όπως εξηγεί, ο ένας πόλος της αντιπαράθεσης, δηλαδή η Αττικό Μετρό ΑΕ και το υπουργείο Πολιτισμού, διεκδικεί πρώτα να αποσύρει ο δήμος Θεσσαλονίκης την προσφυγή του ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας και κατόπιν να εισαχθεί προς συζήτηση στο ΚΑΣ το θέμα της απόσπασης και της επανατοποθέτησης των αρχαιοτήτων.

Αντιθέτως, ο άλλος πόλος, δηλαδή ο δήμος Θεσσαλονίκης, ζητεί πρώτα να συζητηθεί εξ αρχής η υπόθεση στο ΚΑΣ και, αφού συνταχθεί γνωμοδότηση και εκδοθεί νέα υπουργική απόφαση, τότε  να αποσύρει την προσφυγή του ενώπιον του ΣτΕ.

Ποιος θα υποχωρήσει

Με άλλα λόγια, η μία πλευρά ισχυρίζεται ότι, για να γίνει η όποια συζήτηση στο ΚΑΣ, πρέπει προηγουμένως να υποχωρήσει ο δήμος, ενώ η άλλη πλευρά υποστηρίζει ότι, για να αποσύρει την προσφυγή, πρέπει πρώτα να υπαναχωρήσει το υπουργείο Πολιτισμού και να εκδώσει νέα απόφαση.

Ωστόσο, για να συμβεί αυτό, δηλαδή να εκδοθεί νέα απόφαση, θα πρέπει νωρίτερα να εισαχθεί στην ημερήσια διάταξη του ΚΑΣ θέμα σχετικό με τις αρχαιότητες της Βενιζέλου. Αυτό όμως είναι νομικώς αδύνατον, καθώς έχει ακυρωθεί από το ΣτΕ κάθε προγενέστερη διοικητική πράξη του υπουργείου Πολιτισμού.

«Καθαρή» λύση

«Σε διοικητικό επίπεδο υπάρχει μόνο μία απλή και “καθαρή” διαδικασία, που είναι  σύμφωνη με την προσωρινή διαταγή του ΣτΕ», λέει η κ. Κουτσούμπα και διευκρινίζει: «Αυτή η διαδικασία ορίζει να ακυρωθεί η προηγούμενη απόφαση του Κώστα Τζαβάρα, να εισαχθεί εκ νέου το θέμα της συνύπαρξης ή μη των αρχαιοτήτων στο ΚΑΣ, δηλαδή να γίνει αναπομπή, και στη συνέχεια να εκδοθεί νέα απόφαση. Οσο αυτό δε γίνεται, όσο αυτό καθυστερεί, οι υποσχέσεις που δίνονται για τη συνύπαρξη μετρό και αρχαίων θα αποτελούν κενό γράμμα».

Η Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων

Την αναπομπή της υπόθεσης στο ΚΑΣ έχει ήδη ζητήσει η κατεξοχήν αρμόδια διεύθυνση του υπουργείου Πολιτισμού, η Γενική Διεύθυνση  Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς με επικεφαλής την αρχαιολόγο Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη. Μάλιστα, το σχετικό αίτημα έχει διατυπωθεί εγγράφως δύο φορές, το Φεβρουάριο και τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους, αλλά έως τώρα έχει αγνοηθεί.

Η 9η Εφορεία Αρχαιοτήτων

Υπέρ της αναπομπής στο ΚΑΣ τάσσεται και η 9η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, περιφερειακή υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού, με έδρα τη Θεσσαλονίκη, η οποία θα κληθεί να αναλάβει, ως επιβλέπουσα αρχή, το έργο της απόσπασης των αποκαλυφθέντων αρχαιοτήτων και της επανατοποθέτησής τους στον ίδιο χώρο. Αρχαιολόγοι της εν λόγω υπηρεσίας θεωρούν ότι το θέμα πρέπει πλέον να ιδωθεί σφαιρικά, να αντιμετωπιστεί στο σύνολό του και να εκκινήσει από μηδενική βάση.

Η αρχική διαβεβαίωση

Στελέχη του υπουργείου Πολιτισμού ισχυρίζονται ότι είναι αναγκαία η σύνταξη νέας γνωμοδότησης εκ μέρους του ΚΑΣ, μετά την παρέμβαση του ΣτΕ, και για έναν πρόσθετο λόγο: Επειδή τα μέλη του οργάνου ψήφισαν κατά τη συνεδρίαση της 15ης Ιανουαρίου 2013 υπό το βάρος της διαβεβαίωσης της Αττικό Μετρό ΑΕ ότι δεν υπήρχε άλλη, ασφαλής τεχνική λύση, πέραν αυτής της απομάκρυνσης των αρχαιοτήτων από το σκάμμα της Βενιζέλου και της μεταφοράς τους στο στρατόπεδο του Παύλου Μελά. Έτσι, δεν εξετάστηκε καν η δυνατότητα συνύπαρξης των αρχαιοτήτων και του μετρό, όπως εκ των υστέρων υποδείχθηκε, βάσει τεσσάρων λύσεων, από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος / Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας και το ΑΠΘ.

Ομόφωνο «ναι» για τα αρχαία στο σταθμό Βενιζέλου

Μακεδονία, 11.05.2013

Του Νίκου Ηλιάδη

Στη λύση της διατήρησης του μεγαλύτερου δυνατού μέρους των αρχαιοτήτων που αποκαλύφθηκαν στον σταθμό του μετρό στη Βενιζέλου, κατέληξε ομοφώνως η επιτροπή η οποία είχε συγκροτηθεί κατόπιν σχετικής πρωτοβουλίας του δήμου Θεσσαλονίκης.

Η απόφαση αυτή ελήφθη το βράδυ της περασμένης Τετάρτης έπειτα από μακρά συνεδρίαση, στη διάρκεια της οποίας αξιολογήθηκαν όλες οι προτάσεις οι οποίες είχαν εκπονηθεί από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας. Τελικώς η λύση η οποία προκρίθηκε είναι ο συγκερασμός μίας από τις τέσσερις προτάσεις της επιστημονικής ομάδας του ΑΠΘ με την πρόταση του ΤΕΕ/ΤΚΜ, βάσει των οποίων προβλέπεται η διατήρηση του 85%-90% των αρχαιοτήτων στον φυσικό χώρο τους. Στη συνεδρίαση αποφασίστηκε ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης να στείλει σχετική επιστολή προς τον αρμόδιο αναπληρωτή υπουργό, αρμόδιο για θέματα Πολιτισμού, Κώστα Τζαβάρα. Σε αυτήν ο Γιάννης Μπουτάρης θα συμπεριλάβει με αξιολογική σειρά όλες τις προτάσεις που έχουν εκπονηθεί για το θέμα των αρχαιοτήτων στον σταθμό της Βενιζέλου, υπογραμμίζοντας φυσικά την ομόθυμη απόφαση της επιτροπής για την υιοθέτηση εκ μέρους της πολιτείας της προαναφερθείσας πρότασης για τη διατήρηση του 85%-90% των αρχαιοτήτων. Παράλληλα, θα ζητά την αναπομπή του θέματος στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο ζητώντας να αλλάξει την προηγούμενη απόφασή του, η οποία προέβλεπε απομάκρυνση των αρχαιολογικών ευρημάτων και έκθεσή τους σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο του στρατοπέδου «Παύλου Μελά».

ΠΟΙΟΙ ΜΕΤΕΙΧΑΝ
Στη συνεδρίαση της Τετάρτης μετείχαν από πλευράς δήμου Θεσσαλονίκης ο δήμαρχος Γιάννης Μπουτάρης, ο πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου Παναγιώτης Αβραμόπουλος και ο σύμβουλος του δημάρχου, αρχαιολόγος Βασίλης Κονιόρδος. Μετείχαν επίσης εκπρόσωποι του ΑΠΘ με επικεφαλής τον πρόεδρο του τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του ΑΠΘ Χρήστο Αναγνωστόπουλο, του ΤΕΕ/ΤΚΜ υπό τον επικεφαλής της επιτροπής του Επιμελητηρίου Πάρι Μπίλια, η Δέσποινα Κουτσούμπα, πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, και εκπρόσωποι της Αττικό Μετρό (Κώστας Ζέρβας, Γιώργος Κωνσταντινίδης, Αντώνης Παπαμακάριος) ως παρατηρητές. Από όλα τα μέλη της επιτροπής εκφράστηκε η βούληση για την παραμονή του μέγιστου δυνατού τμήματος των αρχαιοτήτων με επιμέρους διαφοροποιήσεις ως προς τις επιπτώσεις, κυρίως αναφορικά με το κόστος και τη χρονική επιμήκυνση των εργασιών περαίωσης του έργου.

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
Σύμφωνα με πληροφορίες, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης της επιτροπής οι εκπρόσωποι της Αττικό Μετρό εξέφρασαν αμφιβολίες για τη δυνατότητα υλοποίησης της προτεινόμενης λύσης. Ειπώθηκε, μεταξύ άλλων, ότι «η λύση δεν είναι τεχνικά υλοποιήσιμη», πως «υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις οι οποίες άπτονται της ασφαλούς κίνησης των επιβατών», ενώ επισήμαναν αδυναμίες ως προς τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά του σταθμού (ύψος οροφής κλπ.). Απαντώντας ο κ. Μπουτάρης είπε πως «θα δοθεί προθεσμία 15 ημερών στους μελετητές να προχωρήσουν στις αναγκαίες διορθώσεις και εν συνεχεία η πρόταση θα σταλεί στο υπουργείο».
Όπως εξηγεί ο κ. Αναγνωστόπουλος, «κάθε προτεινόμενη εναλλακτική λύση πέραν αυτής της πλήρους απομάκρυνσης των αρχαιοτήτων έχει συνέπειες, κυρίως ως προς το κόστος και τον χρόνο εφαρμογής τους. Η συγκεκριμένη λύση θα κοστίσει τουλάχιστον έξι εκατομμύρια ευρώ περισσότερα, ενώ η χρονική επιβάρυνση θα είναι της τάξης περίπου των δύο ετών. Όλα αυτά όμως, για να προσδιοριστούν με ακρίβεια, απαιτούν λεπτομερέστατες μελέτες τις οποίες θα κάνει ασφαλώς η πολιτεία».
Υπενθυμίζεται ότι οι άλλες τρεις λύσεις που είχαν προταθεί από την επιστημονική ομάδα του ΑΠΘ προέβλεπαν: η πρώτη, διατήρηση του 68% των αρχαιοτήτων με επί πλέον κόστος τουλάχιστον δύο εκατ. ευρώ και χρονική επιμήκυνση κατά έξι μήνες, η δεύτερη, διατήρηση του 75% των αρχαιοτήτων, ακριβότερη κατά τουλάχιστον 3 εκατ. και χρονική επιβάρυνση περίπου δύο έτη, και η τρίτη προέβλεπε διατήρηση του 80% των αρχαιοτήτων, με επί πλέον κόστος τουλάχιστον 5 εκατ. και επί πλέον χρόνο δύο ετών.
Σύμφωνα με τον κ. Μπίλια, η προτεινόμενη λύση θα επιβαρύνει κατά μόλις 0,6%-0,8% τον συνολικό προϋπολογισμό του έργου, ενώ αν γίνουν οι σωστές ενέργειες από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, οι καθυστερήσεις στην πρόοδο του έργου θα είναι από μηδενικές έως το πολύ ολιγόμηνες.
Πηγή της Αττικό Μετρό, μιλώντας στη «Μ», εμφανίστηκε επιφυλακτική ως προς την εξέλιξη των διαδικασιών υλοποίησης του έργου λέγοντας πως «τελικά χρειάστηκαν τρεις μήνες για να επιβεβαιωθεί ότι δεν υπάρχει τεχνική λύση χωρίς να αποσπαστούν οι αρχαιότητες. Τώρα όλοι λένε το ίδιο».

ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ Η ΠΡΟΤΑΣΗ
Η λύση η οποία προκρίθηκε προβλέπει τη διατήρηση στον φυσικό τους χώρο του 85% έως 90% των αρχαιολογικών ευρημάτων τα οποία αποκαλύφθηκαν κατά τις αρχαιολογικές ανασκαφές που προηγήθηκαν. Το υπόλοιπο 10% με 15% θα εκτεθεί είτε σε ειδικούς χώρους σε άλλα σημεία του σταθμού είτε σε μουσεία της πόλης. Όπως επισημαίνει στη «Μ» ο κ. Αναγνωστόπουλος, «η πρόταση αυτή, όπως και όλες οι εναλλακτικές, προϋποθέτουν την προσωρινή απόσπαση των αρχαιολογικών ευρημάτων και την εν συνεχεία επανατοποθέτησή τους στον ίδιο ακριβώς χώρο, αμέσως μετά το πέρας των εργασιών κατασκευής του σταθμού».
Από την πλευρά του ο κ. Μπίλιας αναφέρει ότι «με την προκρινόμενη λύση οι αρχαιότητες διατηρούνται στην αρχική θέση τους σχεδόν στο σύνολό τους, με εξαίρεση μόνο τα 45 τ.μ. -επί συνόλου 1.600 τ.μ.- όπου χωροθετούνται διελεύσεις αγωγών εξαερισμού και κυλιόμενες σκάλες. Οι αρχαιότητες θα γίνονται αντιληπτές οπτικά και κιναισθητικά από τους επιβάτες και θα αποτελούν επισκέψιμο κομμάτι του σταθμού, δημιουργώντας μάλιστα την αίσθηση ότι βρίσκονται σε ανοιχτό χώρο, χάρη στα αναρριχώμενα φυτά, τον φυσικό φωτισμό και τα χρώματα της οροφής που θα τις πλαισιώνουν».
Σύμφωνα με την προκριθείσα πρόταση, το επίπεδο -1 του σταθμού μετατρέπεται σε αποκλειστικά αρχαιολογικό όροφο, επισκέψιμο από το κοινό. Σύμφωνα με τον κ. Μπίλια, «ουσιαστικά ο αρχαίος δρόμος γίνεται κομμάτι μιας ευρύτερης αστικής σύνθεσης, με τη μορφή υπόγειας πλατείας, που συνδέει τους παρακείμενους ανοιχτούς δρόμους και τα μνημεία. Το σύνολο αυτό μπορεί να αποτελέσει ανοιχτό μουσείο και μοναδικό παράδειγμα αναγέννησης δημόσιου χώρου της κεντρικής Θεσσαλονίκης».
Η είσοδος και έξοδος του επιβατικού κοινού θα γίνεται πλέον από το επίπεδο -2 με ταυτόχρονο διαχωρισμό ανόδου και καθόδου. Επίσης, μετατοπίζονται στα επίπεδα -2 και -3 οι ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις του σταθμού. Για τον σκοπό αυτό θα απαιτηθεί η δημιουργία νέων αναγκαίων χώρων εκτός του περιγράμματος (κιβωτίου) του σταθμού, με πρόσθετες εκτεταμένες κατά βάθος εκσκαφές και αντιστηρίξεις.
Πέραν αυτού καθ’ αυτού του χώρου του σταθμού, προτείνεται να γίνει ενιαίος αστικός σχεδιασμός των συνδέσεων και του περιβάλλοντος χώρου του σταθμού, με στόχο τη συνολική ανάπλαση της ευρύτερης περιοχής.

ΓΝΩΜΗ Απεδείχθη εφικτή η συνύπαρξη

Του Παναγιώτη Αβραμόπουλου, προέδρου δημοτικού συμβουλίου Θεσσαλονίκης

Από την πρώτη στιγμή ταχθήκαμε υπέρ της συνύπαρξης των αρχαιοτήτων και του σταθμού του μετρό της οδού Βενιζέλου. Αποτελεί καθήκον μας να συμβάλλουμε στην ανάδειξη της ιστορίας της πόλης και στη διαφύλαξη του πολιτισμού της ως πολύτιμου αγαθού που καταδεικνύει την πορεία της στον χρόνο.
Αμφισβητήσαμε, ευθύς εξαρχής, την απολυτότητα της δήλωσης της Αττικό Μετρό ΑΕ και των πολιτικών της προϊσταμένων ότι «δεν υπάρχει τεχνικά εφικτή λύση για την κατασκευή του σταθμού με διατήρηση των αρχαιοτήτων in situ» και ότι, ως εκ τούτου, οι αρχαιότητες έπρεπε οπωσδήποτε να απομακρυνθούν και να τοποθετηθούν στο στρατόπεδο Παύλου Μελά(!), διότι σε αντίθετη περίπτωση κινδύνευε το σύνολο του έργου με ματαίωση, και απορρίψαμε ψευδή και ανυπόστατα διλήμματα.
Άλλωστε, όπως είναι προφανές, για τη μεγάλη καθυστέρηση στην κατασκευή του μετρό μόνο οι αρχαιότητες που βρέθηκαν στον σταθμό Βενιζέλου δεν ευθύνονται…
Επιλέξαμε να αντιτάξουμε στον επιθετικό λόγο της Αττικό Μετρό ΑΕ, των πολιτικών της προϊσταμένων και άλλων αυτόκλητων υπερασπιστών των θέσεών της, την ψύχραιμη και λογική άποψη. Ότι δηλαδή λύσεις υπάρχουν και πρέπει να αναζητηθούν από τους ειδικούς – αρκεί να τους δοθούν οι απαραίτητες πληροφορίες και στοιχειώδης ευχέρεια χρόνου.
Οι εξελίξεις δικαίωσαν τη στάση μας και σήμερα ο δήμαρχος και το δημοτικό συμβούλιο της πόλης έχουν στη διάθεσή τους τις λύσεις που προέκυψαν από τη συνεργασία που επιτεύχθηκε μεταξύ του δήμου, του ΑΠΘ και του ΤΕΕ – με τη συμμετοχή και της Αττικό Μετρό ΑΕ.
Αυτό που μένει να γίνει είναι να υιοθετήσει η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού τη λύση που εισηγείται η επιτροπή, να ζητήσει ο υπουργός από το ΚΑΣ να γνωμοδοτήσει υπέρ της επανατοποθέτησης των αρχαιοτήτων στον χώρο όπου αυτές βρίσκονται εδώ και αιώνες και να αναδειχθεί το πολιτιστικό και ιστορικό αυτό σύνολο στον σταθμό του μετρό στην οδό Βενιζέλου, θυμίζοντας σε τωρινούς και μελλοντικούς κατοίκους και επισκέπτες τη διαχρονική πορεία της Θεσσαλονίκης.

ΓΝΩΜΗ Να τρέξει το έργο

Του Τάσου Κονακλίδη, προέδρου ΤΕΕ/ΤΚΜ

Καταρχάς θα πρέπει όλοι να συνειδητοποιήσουμε ότι βασικό μέλημα θα πρέπει να είναι η κατασκευή του μετρό. Στο ΤΕΕ/ΤΚΜ, με το που προέκυψε το πρόβλημα με τον σταθμό της Βενιζέλου τον περασμένο Φεβρουάριο, συστήσαμε μια εγνωσμένου επιστημονικού κύρους επιτροπή, η οποία σε πολύ σύντομο χρόνο, στις αρχές Απριλίου, παρουσίασε την πρότασή της. Αποδείξαμε ότι είναι εφικτή η συνύπαρξη σταθμού και αρχαιοτήτων, με ελάχιστη οικονομική και χρονική επιβάρυνση. Από δω και πέρα θα πρέπει να τρέξει το έργο. Η πολιτεία να προχωρήσει αμέσως στις αναγκαίες νέες μελέτες, παράλληλα όμως μπορούν να τρέχουν και οι εργασίες, όπως για παράδειγμα η προσωρινή απόσπαση των αρχαιοτήτων.